Modern Biyolojinin Temeli: Evrim Nedir? İnsan evrimine dair kanıtlar nelerdir?

Evrim nedir?​

Evrim, en kısa tanımıyla; popülasyon içi gen ve özellik dağılımlarının nesiller içerisindeki değişimidir. Evrim modern biyolojinin olmazsa olmazı, temel taşıdır.

• Evrim Nedir? - Evrim Ağacı

Evrim kuramı/teorisi nedir?​

Bilimsel teoriler, doğa yasalarının "neden" ve "nasıl" olduğunu açıklamak için sağlam kanıtlar ile ortaya atılırlar.

• Doğadaki örnek ve olgular incelenir.
• Daha sonra bu gözlemleri açıklayabilecek teoriler üretilir.
• Sonra bu teoriler denenir.
• Eğer bir teori denemede başarısız olursa aksi kanıtlanmış demektir ve bırakılır.
• Eğer bir teori denemeyi geçerse başka bir denemeyi de geçmelidir.
• Eğer denemeleri geçmeye devam ederse, bilim insanları bu teorinin doğruluğunun gittikçe daha muhtemel olduğunu düşünürler.
• Eğer bir teori bütün denemeleri geçer ve daha fazla gözlemle desteklenirse, bir noktadan sonra bu teorinin doğrulandığını rahatlıkla söyleyebiliriz.

Evrim teorisi (veya herhangi bir bilimsel teori) kusursuz değildir. Olamaz da zaten. Bilimsel bilgi yeni keşifler ve deneyler sonucunda değişebilir. Bilimsel bilgideki değişimler teorilere de yansır.

• Doğa yasaları doğada gerçekleşen olgulardır.
• Teoriler bu olguların "neden" ve "nasıl" gerçekleştiğini açıklamak için ortaya atılan açıklamalardır.
• Kanıtlanan hipotezler teoriler tarafından kullanılır. Yani hipotezler, teoriler ve yasalar arasında köprü görevi görüyor diyebiliriz.
• Sanılanın aksine hipotezler kanıtlanınca teori, teoriler kanıtlanınca da yasa olmazlar.

Bu noktadan sonra artık "teori/kuram" dediğimiz şeyin, gündelik hayattaki "teori" kelimesi ile eş anlamlı olmadığını, aksine sağlam kanıtlar ile ortaya atıldığını anlamışsınızdır.

Evrimin kanıtları nelerdir?​

Türler arası benzerlik:​

Türler arası benzerlik doğrudan evrime işaret eder. Uzun uzun yazmak ve terimlerle kafanızı karıştırmak istemiyorum. Teknik kısımlara sonraki yazılarımda gireceğim. Yardımcı olması açısından birkaç yazı bırakıyorum.

-Yardımcı makale 1.
-Yardımcı makale 2.

Örneğin insan evrimi: insanın maymunlardan evrimleştiği olgusunu duymuşsunuzdur. Buna dair en belirgin kanıtlar ise insanın 2.kromozomu ve diğer maymunlar ile olan genetik benzerliğimizdir.

"Maymunlardan evrimleşmek" kısmını biraz daha açayım: Modern İnsan (Homo Sapiens), Hominidae familyasına mensup bir kuyruksuz maymun türüdür.

İnsanın 2.kromozomu ile şempanzenin 2A ve 2B kromozomları:​

Şempanzelerde, gorillerde ve orangutanlarda 2A ve 2B olarak isimlendirilen iki ayrı kromozom, insanda birbirine kaynamıştır ve tek bir kromozomdur. Bizdeki bu kromozom, "2. Kromozom" olarak bilinir. Bu öyle hikayeden bir bulgu ya da evrimi doğru gibi göstermek için uydurulan bir iddia değildir!

Genişletmek için tıkla...

"Tesadüfe bakın" ki 2. kromozomumuz hariç! 2. kromozomumuz, görselde sağ tarafta verdiğimiz gibi "anormal" (ancak evrim tarafından öngörülen) şekildedir: Atalarımızdaki iki kromozomun evrimsel süreçte kaynaşmasıyla oluşan bu kromozomun uçlarında telomerler vardır, her iki uç ile orta kısım arasında, hiç olmaması gereken yerde bir çift sentromer (maviler) vardır. Dahası, orta kısımda hiç olmaması gereken bir yerde, kaynaşmadan ötürü yaklaşık 2 kat uzun bir telomer bölgesi vardır!

Hem de şempanze, goril ve orangutanlardaki 2A ve 2B kromozomları daha yakından incelendiğinde, gerçekten de bunların üzerinde bulunan genlerin görevlerinin, bizim 2. kromozomumuzdakiyle tıpatıp aynı olduğu görülmüştür; yani bizdeki 2. kromozomun, başka bir kaynaşma ya da hatanın ürünü olması mümkün değildir! Hem de bu kromozomdaki hatalı sentromerler ve ortadaki telomerler, yine evrimin öngördüğü gibi, işlevsiz hale geldikleri için körelmişlerdir ve artık iş göremezler! Yani tek bir kromozom, evrimin neredeyse tüm öngörülerini doğrulamaktadır!

Genişletmek için tıkla...

• İnsan ve Maymunlarda 2. Kromozom: Diğer Maymun Türleriyle Akrabalığa Yönelik Tartışmaya Yer Bırakmayan Kanıt! - Evrim Ağacı

İnsan ve şempanze genomunun %98.77 genetik benzerliği:​

Biz insanlar ile şempanzelerin genleri %98.77 oranında aynıdır. İnsanı şempanzeden ayıran yalnızca %1.23'lük genetik farklılıktır! Tabii kulağa az bir sayı gibi gelse de yüz binlerce nükleotide denk geliyor.

İnsanlar ve şempanzelerin genomlarının tamamı yan yana dizildiğinde ve hizalandığında, genomlarının %1.23'üne karşılık gelen sayıda tekil nükleotit mutasyonlarına rastlanmaktadır. Bunu %100 sayısından çıkaracak olursanız, nükleotitlerin birebir aynı olma oranı %98.77'dir. Bir diğer deyişle, şempanzelerin genomunun %98.77'lik bu kısmını alıp, insandaki %98.77'lik kısımla yer değiştirmeniz ve insana zarar vermemeniz mümkün olurdu. İşte o meşhur %98 veya %99 sayısı bu yalın gerçekten gelmektedir.

Genişletmek için tıkla...

• Initial sequence of the chimpanzee genome and comparison with the human genome - Nature
• Client Challenge
• Maymun İnsan Benzerlik Oranı Neye Dayanıyor? Bilimsel Değil mi? - Evrim Ağacı

Bu yazı bu kadardı. Bilgi kirliliğini biraz bile olsa azaltmak için kabaca temel bilgileri toparlayıp paylaştım.

Şunun da farkındayım ki bu yazıyla yeni bir şey anlatmış olmadım. Konuya azıcık bile ilgi duyan herkes bu konuda anlattıklarımı biliyor. Amacım birden fazla konu ile bu bilgileri sunmak. Dolayısıyla ilk konu ile yalnızca temel bilgileri verdim.

Son olarak şunu da belirteyim: Evrim bir inanç meselesi değildir. Bilimsel bir gerçektir. Evrimi reddetmek, kabaca modern biyolojiyi reddetmek demektir, zira evrimden bahsetmeden modern biyolojide herhangi bir olayı tam anlamıyla açıklamak mümkün değildir. Dini inancınız veya ideolojiniz doğrultusunda söylediğiniz herhangi bir şeyin, bilim açısından hiçbir önemi yoktur. Bunun bilincinde olarak mesaj yazarsanız daha seviyeli ve dogmadan uzak bir tartışma ortamı yaratabiliriz.

Bu konuyu temel oluşturmak amacıyla açtığım için çoğunlukla Evrim Ağacı'nın makalelerinden yararlandım. Sonrasında yararlanmayı planladığım kaynakları derleyince bu konu altında paylaşabilirim. İyi sosyaller.