1. Bölüm
Bağlaç olan de/da ayrı yazılır:
Bağlaç olan de/da ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar.
Örnek(ler):
• O da bunun farkında.
• Kendisi de bunu istiyor.
• Sen de mi kardeşim?
• Zor da olsa kolay da olsa başaracağım.
• Sen de onun gitmesini istiyorsun.
Size bazı istisnaları olsa da kolay bir yöntem söyleyeyim. Cümleden de/da'yı çıkarınca eğer ki cümle anlamlı oluyorsa de/da ayrı yazılır fakat bazı istisnalarımız var:
• Kimilerine göre muhteşem olsa da ben sevemedim.
• Yarın gelse de oraya gitmeyeceğim.
Bu istisnalar genelde zıtlık durumlarında oluyor. Bu yüzden bir yöntem daha: Cümleyi okurken de/da'da duraksıyorsanız de/da ayrı yazılmalıdır:
• Buralara gelip de bana selam vermeden gitti.
• Yarın ben de size geleceğim.
DİKKAT: Ayrı yazılan da/de hiçbir zaman ta/te biçiminde yazılmaz:
• Seni çok sevdiğini söyleyip de gitti. (Söyleyip te olmaz.)
DİKKAT: Ya sözüyle birlikte kullanılan "da" ayrı yazılır: Ya da.
DİKKAT: Da/de bağlacını kesme işaretiyle ayırmak yanlıştır:
• Onun da geldiğini söyledi. (Onun'da olmaz.)
Bağlaç olan ki ayrı yazılır:
Ki'nin yazımında küçük ama işinize yarayacak bir yöntem var: Ki'den sonra "ler" ekleyip kelimeyi okumak. Eğer ki kelime anlamlıysa "ki" birleşik yazılır. Anlamlı değilse ayrı yazılır.
Örnek(ler):
• Sen yeter ki çalış, sana her şeyi alırız. (Yeterkiler, olmadı.)
• Evdeki hesap çarşıya uymadı. (Evdekiler, oldu.)
DİKKAT: Birkaç kelimede "ki" bağlacı birleşik yazılır: belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki.
Şüphe ve pekiştirme anlamıyla kullanılan "ki" ayrı yazılır:
Sen de mi geliyorsun ki?
Geleceğine emin misin ki?
2. Bölüm
Noktalama işaretleri:
Noktalama işaretlerinden önce boşluk bırakılmaz, sonrasında bir boşluk bırakılır (kesme işareti hariç):
• Her gün oyun oynuyor, hiç ders çalışmıyor.
Nokta (.):
• Cümlenin sonuna konur: Seni çok seviyorum.
Virgül (,):
• Sıralı cümleler arasına koyarız: Okula gitti, derslerini dinledi, eve döndü.
Noktalı Virgül ( ; ):
• Cümle içinde virgüllerle ayrılmış olan grupları birbirinden ayırmak için kullanırız: Pazardan meyve olarak elma, armut, ayva; sebze olarak domates, biber, patlıcan aldı.
• Ögeler arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanırız: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.
• İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir: Yeni usul şiirimiz; zevksiz, köksüz, acemice görünüyordu.
İki Nokta ( : ):
• Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna koyarız: Moderatörlerinizin birkaçını sıralayalım: Ma'at, Enes3078, uintptr, Yener K.
• Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna koyarız:
İnsanların psikolojileri çok kötü: Kendilerini asmak, yok etmek istiyorlar.
Üç Nokta (…):
• Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna koyarız: O kadar yoruldum ki...
DİKKAT: Ünlem ve soru işaretinden sonra üç nokta yerine iki nokta konulması yeterli olur:
• Eyvah!..
Soru İşareti (?):
• Soru anlamı içeren cümlelerin sonuna koyarız: Benim için mi geldin?
DİKKAT: Mı/mi ekini alan cümlede eğer ki soru anlamı yoksa sona nokta koyarız:
• Ne demek istediğini anlamadım.
Ünlem İşareti (!):
• Duyguları belirten cümlelerin sonuna koyarız: Seni çok seviyorum!
• Küçümseme, alay etme, kinaye cümlelerinde (!) kullanırız: Çok zeki (!) biriymiş.
Tırnak İşareti (“ ”):
• Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözleri tırnak içine alırız: "İstisnalar kaideyi bozmaz." demiş Sagopa.
DİKKAT: Noktalama işaretleri de alıntının içerisine yazılır:
• “Senden daha güzeli yok." diyorlar.
DİKKAT: Tırnak içindeki sözlerden sonra gelen eklerini ayırmak için kesme işaretini kullanmayız:
• Onun "Kalp sözleri"nde de dediği gibi...
Yay Ayraç ( ):
• Cümle dışı ek bilgiler için kullanırız. Bu bilgiler cümlenin anlamını da tamamlarlar. Ayrıca yay ayraç içindeki cümleye de gerekli noktalama işareti konur: Onun evine (Ev derken utanıyorum.) gittim.
Kesme İşareri ('):
• Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayırırız: Defne'nin, Ahmet'in, Atatürk'ün, TBMM'nin, Selma'ya, Karabaş'ım vb.
• Sıra sayılarında kesme işareti kullanırız: 2'nci, 10'uncu, 50'nci vb.
• Ek getirildiğinde "Avrupa Birliği"ni kesme işareti ile kullanırız: Avrupa Birliği'ne vb.
DİKKAT: Sonunda 3. tekil kişi iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti koymayız:
• Boğaz Köprümüz.
DİKKAT: Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler ayrılmaz:
• Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumuna, Tofaş Fen Lisesine, Yıldız Teknik Üniversitesinden vb.
DİKKAT: Sonu "k" ile biten kelimelere ünlü harfle başlayan ek gelirse "k" yumuşar:
• Başbakanlığa, kavşağa vb.
DİKKAT: Özel isimlere getirilen yapım ve çokluk eklerinden sonra gelen ekleri ayırmayız:
• Türkçülük, Türkçemiz vb.
DİKKAT: Sonunda p, ç, t, k ünsüzlerinden biri bulunan Ahmet, Çelik, Halit, Şahap; Bosna Hersek; Kerkük, Sinop, Tokat, Zonguldak gibi özel adlara ünlüyle başlayan ek getirildiğinde kesme işaretine rağmen Ahmedi, Halidi, Şahabı; Bosna-Herseği; Kerküğü, Sinobu, Tokadı, Zonguldağı biçiminde son ses yumuşatılarak söylenir.
DİKKAT: Özel adlar yerine kullanılan "o"yu küçük yazarız ve gelen ekleri kesme işaretiyle ayırmayız.
3. Bölüm
4. Bölüm
Büyük harflerin kullanıldığı yerlerden birkaçı:
• Cümleler büyük harf ile başlar:
Makale yazmak çok zormuş.
• Özel isimler büyük harf ile başlar:
Gelin, size Ahmet'i tanıtayım.
• İki noktadan sonra cümle varsa o cümle büyük harf ile başlar:
Hakem kararını açıkladı: Ofsayt yok.
DİKKAT: İki noktadan sonra cümle veya özel ad yoksa cümle küçük harf ile başlar:
Manavdan bazı meyveleri aldı: elma, armut, portakal.
• Belirli bir tarih bildiren (içinde sayı olan) ay ve gün adları büyük yazılır:
Atatürk, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı.
Okullar 14 Eylül tarihinde açılacak.
DİKKAT: Tam tarih belirtmeyen ay ve gün adları küçük yazılır:
Okullar eylülün ikinci haftasında açılacakmış. (İkinci haftasının hangi günü?)
Bağlaç olan de/da ayrı yazılır:
Bağlaç olan de/da ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar.
Örnek(ler):
• O da bunun farkında.
• Kendisi de bunu istiyor.
• Sen de mi kardeşim?
• Zor da olsa kolay da olsa başaracağım.
• Sen de onun gitmesini istiyorsun.
Size bazı istisnaları olsa da kolay bir yöntem söyleyeyim. Cümleden de/da'yı çıkarınca eğer ki cümle anlamlı oluyorsa de/da ayrı yazılır fakat bazı istisnalarımız var:
• Kimilerine göre muhteşem olsa da ben sevemedim.
• Yarın gelse de oraya gitmeyeceğim.
Bu istisnalar genelde zıtlık durumlarında oluyor. Bu yüzden bir yöntem daha: Cümleyi okurken de/da'da duraksıyorsanız de/da ayrı yazılmalıdır:
• Buralara gelip de bana selam vermeden gitti.
• Yarın ben de size geleceğim.
DİKKAT: Ayrı yazılan da/de hiçbir zaman ta/te biçiminde yazılmaz:
• Seni çok sevdiğini söyleyip de gitti. (Söyleyip te olmaz.)
DİKKAT: Ya sözüyle birlikte kullanılan "da" ayrı yazılır: Ya da.
DİKKAT: Da/de bağlacını kesme işaretiyle ayırmak yanlıştır:
• Onun da geldiğini söyledi. (Onun'da olmaz.)
Bağlaç olan ki ayrı yazılır:
Ki'nin yazımında küçük ama işinize yarayacak bir yöntem var: Ki'den sonra "ler" ekleyip kelimeyi okumak. Eğer ki kelime anlamlıysa "ki" birleşik yazılır. Anlamlı değilse ayrı yazılır.
Örnek(ler):
• Sen yeter ki çalış, sana her şeyi alırız. (Yeterkiler, olmadı.)
• Evdeki hesap çarşıya uymadı. (Evdekiler, oldu.)
DİKKAT: Birkaç kelimede "ki" bağlacı birleşik yazılır: belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki.
Şüphe ve pekiştirme anlamıyla kullanılan "ki" ayrı yazılır:
Sen de mi geliyorsun ki?
Geleceğine emin misin ki?
2. Bölüm
Noktalama işaretleri:
Noktalama işaretlerinden önce boşluk bırakılmaz, sonrasında bir boşluk bırakılır (kesme işareti hariç):
• Her gün oyun oynuyor, hiç ders çalışmıyor.
Nokta (.):
• Cümlenin sonuna konur: Seni çok seviyorum.
Virgül (,):
• Sıralı cümleler arasına koyarız: Okula gitti, derslerini dinledi, eve döndü.
Noktalı Virgül ( ; ):
• Cümle içinde virgüllerle ayrılmış olan grupları birbirinden ayırmak için kullanırız: Pazardan meyve olarak elma, armut, ayva; sebze olarak domates, biber, patlıcan aldı.
• Ögeler arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanırız: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.
• İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir: Yeni usul şiirimiz; zevksiz, köksüz, acemice görünüyordu.
İki Nokta ( : ):
• Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna koyarız: Moderatörlerinizin birkaçını sıralayalım: Ma'at, Enes3078, uintptr, Yener K.
• Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna koyarız:
İnsanların psikolojileri çok kötü: Kendilerini asmak, yok etmek istiyorlar.
Üç Nokta (…):
• Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna koyarız: O kadar yoruldum ki...
DİKKAT: Ünlem ve soru işaretinden sonra üç nokta yerine iki nokta konulması yeterli olur:
• Eyvah!..
Soru İşareti (?):
• Soru anlamı içeren cümlelerin sonuna koyarız: Benim için mi geldin?
DİKKAT: Mı/mi ekini alan cümlede eğer ki soru anlamı yoksa sona nokta koyarız:
• Ne demek istediğini anlamadım.
Ünlem İşareti (!):
• Duyguları belirten cümlelerin sonuna koyarız: Seni çok seviyorum!
• Küçümseme, alay etme, kinaye cümlelerinde (!) kullanırız: Çok zeki (!) biriymiş.
Tırnak İşareti (“ ”):
• Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözleri tırnak içine alırız: "İstisnalar kaideyi bozmaz." demiş Sagopa.
DİKKAT: Noktalama işaretleri de alıntının içerisine yazılır:
• “Senden daha güzeli yok." diyorlar.
DİKKAT: Tırnak içindeki sözlerden sonra gelen eklerini ayırmak için kesme işaretini kullanmayız:
• Onun "Kalp sözleri"nde de dediği gibi...
Yay Ayraç ( ):
• Cümle dışı ek bilgiler için kullanırız. Bu bilgiler cümlenin anlamını da tamamlarlar. Ayrıca yay ayraç içindeki cümleye de gerekli noktalama işareti konur: Onun evine (Ev derken utanıyorum.) gittim.
Kesme İşareri ('):
• Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayırırız: Defne'nin, Ahmet'in, Atatürk'ün, TBMM'nin, Selma'ya, Karabaş'ım vb.
• Sıra sayılarında kesme işareti kullanırız: 2'nci, 10'uncu, 50'nci vb.
• Ek getirildiğinde "Avrupa Birliği"ni kesme işareti ile kullanırız: Avrupa Birliği'ne vb.
DİKKAT: Sonunda 3. tekil kişi iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti koymayız:
• Boğaz Köprümüz.
DİKKAT: Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler ayrılmaz:
• Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumuna, Tofaş Fen Lisesine, Yıldız Teknik Üniversitesinden vb.
DİKKAT: Sonu "k" ile biten kelimelere ünlü harfle başlayan ek gelirse "k" yumuşar:
• Başbakanlığa, kavşağa vb.
DİKKAT: Özel isimlere getirilen yapım ve çokluk eklerinden sonra gelen ekleri ayırmayız:
• Türkçülük, Türkçemiz vb.
DİKKAT: Sonunda p, ç, t, k ünsüzlerinden biri bulunan Ahmet, Çelik, Halit, Şahap; Bosna Hersek; Kerkük, Sinop, Tokat, Zonguldak gibi özel adlara ünlüyle başlayan ek getirildiğinde kesme işaretine rağmen Ahmedi, Halidi, Şahabı; Bosna-Herseği; Kerküğü, Sinobu, Tokadı, Zonguldağı biçiminde son ses yumuşatılarak söylenir.
DİKKAT: Özel adlar yerine kullanılan "o"yu küçük yazarız ve gelen ekleri kesme işaretiyle ayırmayız.
3. Bölüm
Bazı hatalı yazımlar |
| Yanlış | Doğru |
| Hiç bir | Hiçbir |
| Hiçkimse | Hiç kimse |
| Direk | Direkt |
| Herkez | Herkes |
| İlla ki | İllaki |
| Malesef | Maalesef |
| Orjinal | Orijinal |
| Orda | Orada |
| Süpriz | Sürpriz |
| Herşey | Her şey |
| Maffolmak | Mahvolmak |
| Yalnış | Yanlış |
| Yanlız | Yalnız |
| Şarz | Şarj |
| Asvalt | Asfalt |
| Oysa ki | Oysaki |
| Ön görü | Öngörü |
| Evsane | Efsane |
| Faliyet | Faaliyet |
| Şu an | Şu an |
| Alt yapı | Altyapı |
4. Bölüm
Büyük harflerin kullanıldığı yerlerden birkaçı:
• Cümleler büyük harf ile başlar:
Makale yazmak çok zormuş.
• Özel isimler büyük harf ile başlar:
Gelin, size Ahmet'i tanıtayım.
• İki noktadan sonra cümle varsa o cümle büyük harf ile başlar:
Hakem kararını açıkladı: Ofsayt yok.
DİKKAT: İki noktadan sonra cümle veya özel ad yoksa cümle küçük harf ile başlar:
Manavdan bazı meyveleri aldı: elma, armut, portakal.
• Belirli bir tarih bildiren (içinde sayı olan) ay ve gün adları büyük yazılır:
Atatürk, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı.
Okullar 14 Eylül tarihinde açılacak.
DİKKAT: Tam tarih belirtmeyen ay ve gün adları küçük yazılır:
Okullar eylülün ikinci haftasında açılacakmış. (İkinci haftasının hangi günü?)
Son düzenleyen: Moderatör: