Konu Başlıkları Gizle
Black Smearing nedir?
Black Smearing, ağırlıklı olarak VA monitörlerde görülen bir görsel kusurdur. Piksellerin siyahtan açık renklere geçişini geç yapmasından ötürü ekranda nesnelerin arkasından bir siyah hare görürüz.
Neden VA panellerle adı çıktı?
Bunun için VA panelin çalışma prensibini bilmemiz gerekir.
Soldaki kısım, piksellerin kapalı hali. Sağdaki kısım ise piksellerin açık hali. Pikseller kapalıyken, paneldeki moleküller dikey olarak hizalanır. Zaten panelin isimlendirmesi olan "Vertical Alignment" buradan gelmektedir. Moleküller, siyahtan diğer renk tonlarına geçerken dikey konumdan yatay konuma geçiş yaparlar. Dikey konumdan yatay konuma geçiş süresi, VA panellerde diğer panellere nazaran daha geç işlediği için siyahtan diğer tonlara geçiş yapılırken black smearing dediğimiz problem ortaya çıkar.
Aşağıdaki tablodaki 0-20 geçişindeki 27.6ms ve 47.4ms değerine bakacak olursanız, bu değerin black smearing problemine yol açacağını düşünebilirsiniz: Haklısınız.
(Black Smearing'in, gecikme süresi tablosundaki belirtileri (RTINGS))
(Yukarıdaki gecikme süresi tablosuna sahip monitörün, test görseli (RTINGS))
Neden VA panellerle adı çıktı?
Bunun için VA panelin çalışma prensibini bilmemiz gerekir.
Soldaki kısım, piksellerin kapalı hali. Sağdaki kısım ise piksellerin açık hali. Pikseller kapalıyken, paneldeki moleküller dikey olarak hizalanır. Zaten panelin isimlendirmesi olan "Vertical Alignment" buradan gelmektedir. Moleküller, siyahtan diğer renk tonlarına geçerken dikey konumdan yatay konuma geçiş yaparlar. Dikey konumdan yatay konuma geçiş süresi, VA panellerde diğer panellere nazaran daha geç işlediği için siyahtan diğer tonlara geçiş yapılırken black smearing dediğimiz problem ortaya çıkar.
Aşağıdaki tablodaki 0-20 geçişindeki 27.6ms ve 47.4ms değerine bakacak olursanız, bu değerin black smearing problemine yol açacağını düşünebilirsiniz: Haklısınız.
(Black Smearing'in, gecikme süresi tablosundaki belirtileri (RTINGS))
(Yukarıdaki gecikme süresi tablosuna sahip monitörün, test görseli (RTINGS))
Black Smearing, UFO testinde nasıl gözükür?
Kontrast oranı, IPS ve TN panele kıyasla nasıl daha yüksek?
Yine aynı görsel üzerinden devam edeceğim. VA panellerde, elektriksel alan uygulanmadığı sürece moleküller soldaki kısımda olduğu gibi dikey şekilde hizalanır. Dikey olarak hizalandığında, arka ışıktan sızan ışık miktarı, oldukça düşük seviyede olur. Bu sebeple VA paneller, kontrast bakımından oldukça iyidir. Diğer panel türlerinde moleküller, dikey hizalanmadığı için arka ışıktan sızan ışık miktarı daha fazla olduğu için kontrast oranı düşüktür.
Görüş Açısı Performansı ve Kavis Durumu
Görüş açısı performansı TN kadar kötü değil, IPS kadar iyi değil. Yine bunun sebebi dikey hizalama kaynaklı. VA monitörlerde tam karşıdan baktığınız takdirde herhangi bir sıkıntı olmaz lakin farklı açılardan baktığınız takdirde renklerde soluklaşma, parlaklıkta düşüş ve kontrast oranında azalış gözlemlersiniz. Moleküller dikey hizalı konumdayken monitöre farklı açılardan baktığınızda ışık sızmalarını daha belirgin şekilde görürsünüz. Bu sebeple görüntü kalitesinde düşüş gözlemlersiniz.
Kavis tam olarak bu durumun önüne geçmek için ortaya çıkmıştır. Kavisin yaygın olarak VA panellerde kullanılma sebebi, monitöre farklı açılardan baktığınızda yaşanan görsel kusurları azaltmasıdır.
Doğrudan kavisli monitör almak sorunu çözmez lakin büyük ölçüde katkı sağlar.
Kavisli monitör alacaksanız ufak tüyo: Monitöre baktığınız mesafeye göre kavis seçimi yapabilirsiniz. Örneğin monitöre 1 metreden bakıyorsanız 1000R, 1.5 metreden bakıyorsanız 1500R, 2 metreden bakıyorsanız 2000R kavise sahip model seçebilirsiniz. İdeal oran bu şekildedir.
Kavis tam olarak bu durumun önüne geçmek için ortaya çıkmıştır. Kavisin yaygın olarak VA panellerde kullanılma sebebi, monitöre farklı açılardan baktığınızda yaşanan görsel kusurları azaltmasıdır.
Doğrudan kavisli monitör almak sorunu çözmez lakin büyük ölçüde katkı sağlar.
Kavisli monitör alacaksanız ufak tüyo: Monitöre baktığınız mesafeye göre kavis seçimi yapabilirsiniz. Örneğin monitöre 1 metreden bakıyorsanız 1000R, 1.5 metreden bakıyorsanız 1500R, 2 metreden bakıyorsanız 2000R kavise sahip model seçebilirsiniz. İdeal oran bu şekildedir.
Parlaklık, kontrast ve renk gamutu gibi unsurların sayısal ölçümü ne durumda?
Parlaklık, renk gamutu ve kontrast gibi unsurların sayısal ölçümü, tek başına panel türüyle yorumlanamaz. Arka ışık gibi faktörler de işin içine dahil olur. VA panel monitörler, özellikle parlaklıkta veya renk gamutunda kötüdür gibi bir durum yok. Herhangi bir VA monitör, herhangi bir IPS monitörden daha yüksek parlaklığa, renk gamutuna sahip olabilir.
Tabii burada bahsettiğim kontrast, VA'ların kendi içlerindeki kontrast oranı değeridir. Yoksa TN panel de olsa, IPS panel de olsa, VA'ya yakın kontrast sunamazlar, direkt panel yapısından kaynaklı bir VA avantajı çünkü bu durum.
Tabii burada bahsettiğim kontrast, VA'ların kendi içlerindeki kontrast oranı değeridir. Yoksa TN panel de olsa, IPS panel de olsa, VA'ya yakın kontrast sunamazlar, direkt panel yapısından kaynaklı bir VA avantajı çünkü bu durum.
Güncel VA monitörler nasıl?
Artık yeni üretim VA monitörlerde kullanılan VA paneller, eski çöp VA panellere kıyasla çok daha hızlı. Bu sebeple artık black smearing ve ortalama gecikme süresi yüksekliği gibi sorunlar minimize edilmeye başlandı.
VA ile alakalı çözülemeyecek tek sıkıntı, görüş açısı kaynaklı renk, parlaklık ve kontrast bozulmalarıdır. Buna kalıcı çözüm yok.
VA ile alakalı çözülemeyecek tek sıkıntı, görüş açısı kaynaklı renk, parlaklık ve kontrast bozulmalarıdır. Buna kalıcı çözüm yok.
Sonuç
Fazla kafa ütülemeden, kısaca VA panelin avantajlarını, dezavantajlarını ve güncel durumunu açıklamaya çalıştım. Umarım faydalı olmuştur.
Son düzenleme: