Rehber Virgo Supercluster'ı Nedir? (Başak Süperkümesi)

Virgo Süperkümesi​

Görsel: Virgo Supercluster'ı.

Astronomide "Virgo Süperkümesi" (Başak Süperkümesi) dediğimiz bu dev yapı, içinde bizim Yerel Grubumuzun da bulunduğu, kütleçekimiyle birbirine bir ağ gibi bağlanmış muazzam bir galaksiler topluluğu. Yaklaşık 110 milyon ışık yılı çapında akıl almaz bir alanı kapsıyor.

Virgo Süperkümesi'nin Üyeleri ve Bizim Konumumuz​

Görseller: Virgo Supercluster'ı ve Samanyolu (Üstten).

İçinde sadece bizimki gibi tek tük galaksiler değil, irili ufaklı 100'den fazla galaksi grubu ve kümesi barındırıyor. Peki bizim Yerel Grup bu dev yapının neresinde? derseniz; pek de merkezinde sayılmayız. Aslında Virgo Süperkümesi'nin biraz kenar mahallesinde, merkeze yaklaşık 65 milyon ışık yılı uzaklıkta, sakin bir köşede takılıyoruz. Bizim dışımızda Ocak (Fornax), Büyük Ayı (Ursa Major) ve Av köpeği (Canes Venatici) gibi başka galaksi grupları da bu dev ailenin parçaları arasında.

Süperküme içerisindeki grupların ve bizim bulunduğumuz noktanın genel bir haritası.​

Olayın Merkezi: Başak Kümesi (Virgo Cluster)​

Görseller: Yerel Grup'umuzun ve yukarıda adı geçen grupların nerede olduğunu gösteriyor.

Yerel Grup konusunda Andromeda'nın ortalığı domine ettiğini söylemiştik ancak iş tüm süperkümeye gelince olay tamamen değişiyor. Bu devasa organizasyonun kalbinde, adını da aldığı Başak Kümesi (Virgo Cluster) yatıyor. Başak Kümesi tek başına irili ufaklı 2000'e yakın galaksiye ev sahipliği yapıyor.

Merkezdeki o muazzam kalabalık: Başak Kümesi'nin derin uzay çekimi​

Bu devasa kütle, süperkümenin geri kalan tüm üyelerini (biz dahil) kütleçekimsel olarak kendine doğru çekiyor. Özellikle merkezdeki M87 (Messier 87) isimli dev eliptik galaksi ve merkezindeki o meşhur, fotoğrafı çekilen devasa kara delik, bu bölgenin tam anlamıyla merkezi konumunda.


Görsel: Messier 87'nin merkezindeki karadelik.

Merkez o kadar yoğun ve sıcak ki, galaksiler arası boşlukta milyonlarca derece sıcaklığa sahip devasa X-ışını bulutları parlıyor.

Başak Kümesi'nin kalbindeki dev: Messier 87 (M87) galaksisi.​

Görseller: Messier 87 (87) Galaksisi.

Karanlık Enerji ve Grubun Geleceği
Yerel Grup'ta bahsettiğimiz o "maviye kayma" ve Andromeda ile kafa kafaya çarpışma ihtimali, bu kadar büyük ölçeklere çıktığımızda yerini bambaşka bir evrensel gerçeğe bırakıyor: Evrenin amansızca genişlemesi. Evet, biz ve etrafımızdaki galaksi grupları kütleçekimi yüzünden Virgo'nun merkezine (Başak Kümesi'ne) doğru çekiliyoruz. Hatta saatte yaklaşık 600.000 kilometre gibi muazzam bir hızla o merkeze doğru akıyoruz; astronomlar buna "Virgo'ya Düşüş" (Virgocentric flow) diyor.

Kütleçekim akışlarının simülasyonu​

Görsel: Virgo Süperkümesi'nin Kütleçekim Haritası

Evrenin genişleme hızı (Karanlık Enerji'nin itici gücü) o kadar yüksek ki, bu devasa süperküme bile bir bütün olarak kalamayacak. Virgo Süperkümesi'nin uzak uçlarındaki gruplar birbirine yaklaşmak yerine, evrenin genişlemesine yenik düşüp yavaş yavaş birbirinden kopuyor. Yani o saatte 600.000 kilometrelik hızımıza rağmen, Virgo'nun merkezine hiçbir zaman tam olarak ulaşamayacağız. Evren altımızdaki halıyı ondan daha hızlı çekiyor diyebiliriz. Bu dev yapı gerçekten akıl almaz boyutlarda ama iş burada da bitmiyor. Son yıllarda yapılan daha geniş haritalandırmalar gösterdi ki bu devasa Virgo Süperkümesi bile aslında "Laniakea" (Geniş Cennet) adını verdiğimiz çok ama çok daha devasa bir yapının sadece ufak bir dalından ibaret. Laniakea Süperkümesi'ni de başka bir konu olarak açacağım. Okuduğunuz için teşekkürler.

Yerel Grup'umuzu anlattığım konuya ulaşmak için: