Konu Başlıkları Gizle
DISM Nedir?
DISM (Deployment Image Servicing and Management, Windows'un sistem görüntüsünü onarmak için kullanılan bir komut satırı aracıdır. "Sistem görüntüsü" dediğimiz şey, Windows'un çekirdeğini, temel bileşenlerini ve çalışması için gereken tüm kritik dosyaları içeren yapıdır. Bu yapı bozulduğunda Windows kararsızlaşır, güncellemeler yüklenmez veya beklenmedik hatalar oluşur. DISM ise bozuk dosyaları tespit eder, sağlıklı olanlarla değiştirir ve sistemin temelini yeniden sağlamlaştırır.DISM'nin "SFC /scannow" komutundan farkı nedir?
SFC (System File Checker), Windows'un çalışır durumdaki dosyalarını tarar ve bozuk veya değiştirilmiş olanları düzeltir. Ancak SFC yalnızca sistemin aktif halde kullandığı dosyalar üzerinde çalışır.DISM ise bir seviye daha derine iniyor. Çalışan sistemdeki dosyalar yerine, Windows'un "kök imajını" kontrol ediyor ve bozukluk varsa kaynağından tamir etmeye çalışıyor. Eğer kök imaj bozuksa, SFC zaten dosyaları doğru şekilde onaramaz. Bu yüzden, bu noktada DISM daha kritik ve kapsamlı diyebiliriz.
Kısaca fark:
- SFC: Şu an kullanılan dosyaları onarır.
- DISM: Windows’un çekirdek imajını onarır.
- Sıra: Genelde önce DISM, sonra SFC çalıştırılır.
DISM hangi sorunları çözer?
Windows'un temel bileşenlerinde oluşan bozulmaları gideriyor. Bu bozulmalar genelde güncellemelerin yarım kalması, hatalı kurulumlar, üçüncü parti yazılımların sisteme müdahalesi veya uzun süreli kullanım sonucu ortaya çıkan bozulmalar. Şunları örnek olarak gösterebiliriz:- Windows Update hataları (0x800f081f, 0x800f0905 gibi)
- SFC'nin düzeltemediği bozuk sistem dosyaları
- Başlat menüsü, Ayarlar, Görev Çubuğu gibi temel bileşenlerin bozulması
- Güncelleme yüklenmemesi veya sürekli başarısız olması
- Windows'un kendi bileşen mağazasının (Component Store) bozulması
- Sistem dosyalarının eksik veya yanlış sürümde olması
- "Bazı Windows özellikleri yüklenemiyor" tarzı hatalar
- DISM loglarında görülen component store corruption (bozulma) uyarıları
DISM komutları nelerdir ve ne işe yararlar?
| Komut | Ne işe yarar? |
|---|---|
| /Online | Mevcut çalışan Windows üzerinde işlem yapar. |
| /Image:X: | Başka bir Windows imajı veya sürücüsü üzerinde işlem yapar. |
| /Cleanup-Image /CheckHealth | Bilinen bozulma var mı hızlıca kontrol eder. |
| /Cleanup-Image /ScanHealth | Daha detaylı bozulma taraması yapar. |
| /Cleanup-Image /RestoreHealth | Bozuk sistem dosyalarını onarır. |
| /RestoreHealth /Source:X:\ | Onarma dosyalarını ISO veya klasörden alır, internete gerek yoktur. |
| /StartComponentCleanup | Güncelleme artıklarını siler, sistemi hafifletir. |
| /AnalyzeComponentStore | WinSxS klasörünün ne kadar şiştiğini analiz eder. |
| /Get-Packages | Yüklü Windows paketlerini listeler. |
| /Remove-Package /PackageName: | Belirli bir Windows güncellemesini veya paketi kaldırır. |
| /Get-Features | Tüm Windows özelliklerini listeler. |
| /Get-FeatureInfo /FeatureName: | Bir özelliğin ayrıntılarını görüntüler. |
| /Enable-Feature /FeatureName: | Windows özelliğini aktif eder. |
| /Disable-Feature /FeatureName: | Windows özelliğini kapatır. |
| /Get-Drivers | Sistemdeki tüm sürücüleri gösterir. |
| /Export-Driver /Destination: | Sürücüleri dışarı aktarır (yedekleme). |
| /Add-Driver /Driver: | Yeni sürücü ekler. |
| /Remove-Driver /Driver: | Sürücü kaldırır. |
| /Get-MountedWimInfo | Mount edilmiş WIM dosyalarını gösterir. |
| /Mount-Wim /WimFile: | Bir WIM dosyasını düzenlemek için bağlar. |
| /Unmount-Wim /Commit | Değişiklikleri kaydederek kapatır. |
| /Unmount-Wim /Discard | Kaydetmeden kapatır. |
| /Append-Image /ImageFile: | WIM dosyasına yeni bir imaj ekler. |
| /Apply-Image | Bir imajı diske uygular. |
| /Capture-Image | Bir sürücünün imajını alır (WIM oluşturur). |
| /Get-Intl | Dil ve bölge ayarlarını gösterir. |
| /Set-UILang /UILang: | Arayüz dilini değiştirir. |
| /Set-TimeZone: | Saat dilimini ayarlar. |
| /Get-TargetEditions | Yükseltilebilecek Windows sürümlerini gösterir. |
| /Set-Edition: | Windows sürümünü değiştirir (Home → Pro gibi). |
| /Get-AppXProvisionedPackages | Kurulumda otomatik yüklenecek uygulamaları listeler. |
| /Remove-AppXProvisionedPackage | Varsayılan uygulamaları imajdan çıkarır (bloatware temizliği). |
| /Add-ProvisionedAppxPackage | Varsayılan uygulama ekler. |
| /Enable-ProvisionedAppxPackages | Devre dışı AppX paketlerini yeniden etkinleştirir. |
| /Get-Capabilities | Ek sistem yeteneklerini listeler (OpenSSH vb.). |
| /Add-Capability | Yeni bir sistem yeteneği ekler. |
| /Remove-Capability | Bir sistemi özelliğini kaldırır. |
| /LogLevel: | DISM’in log detay seviyesini ayarlar. |
| /ScratchDir: | Geçici çalışma klasörünü değiştirir (disk azsa işe yarar). |
| /NoRestart | İşlem bittiğinde otomatik yeniden başlatmayı engeller. |
| /LimitAccess | İnternet erişimini kısıtlayarak yalnızca yerel kaynakları kullanır. |
| Komut | Ne işe yarar? |
|---|---|
DISM /Online /Cleanup-Image /CheckHealth | Sistemde bilinen, daha önce Windows tarafından fark edilmiş bir bozulma var mı ona bakar. |
DISM /Online /Cleanup-Image /ScanHealth | Windows imajını ayrıntılı tarar ve gizli bozulma var mı diye inceler. Bu biraz uzun sürebilir. |
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth | Bozuk dosyalar varsa Microsoft’un sağlam kaynaklarından indirip onarır. |
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth /"kaynak dosya/ISO konumu"\sources\install.wim | Aynı tamir işlemini yapar ama onarma dosyalarını internetten değil, senin verdiğin ISO içinden alır. |
DISM /Online /Cleanup-Image /StartComponentCleanup | Güncelleme artıklarını temizleyerek disk alanı açar. |
DISM /Online /Cleanup-Image /AnalyzeComponentStore | WinSxS klasörünün ne kadar şiştiğini, temizlik gerekip gerekmediğini söyler. |
DISM /Online /Get-Packages | Sistemde yüklü olan tüm Windows paketlerini listeler. |
DISM /Online /Remove-Package /PackageName:PACKAGE_ADI | Güncelleme veya paketleri kaldırmanıza yarar. |
DISM /Online /Get-Features | Windows özelliklerini listeler. |
DISM /Online /Enable-Feature /FeatureName:XXXXX | Windows özelliklerini açamanızı sağlar. Örnekğin ".NET Framework 3.5'i" etkinleştirebilirsiniz. |
DISM /Online /Disable-Feature /FeatureName:XXXXX | Windows özelliklerinizi kapatmanızı sağlar. |
DISM /Online /Get-Drivers | Sistemdeki sürücüleri listeler. |
DISM /Online /Export-Driver /Destination:C:\DriverBackup | Sürücüyü yedekleme komutudur. |
DISM /Online /Add-Driver /Driver:C:\Drivers\mydriver.inf | Yeni bir sürücü yüklemek için kullanılan bir komuttur. |
DISM /Apply-Image /ImageFile:D:\install.wim /Index:1 /ApplyDir:C:\ | Windows imaj dosyasını (WIM) manuel olarak belirli bir sürücüye uygulamak/yüklemek için kullanılır. |
DISM /Capture-Image /ImageFile:D:\backup.wim /CaptureDir:C:\ /Name:WindowsBackup | Bir sürücünün yedeğini alıp bir imaj dosyası (.wim) oluşturur. |
DISM /Online /Get-Intl | Şu anda çalışmakta olan Windows sisteminizin uluslararası ayarlarını ve dil yapılandırmasını listeler. |
DISM /Online /Set-UILang:xx-XX | Şu anda çalışan Windows sisteminin varsayılan görüntüleme dilini değiştirir. |
DISM /Online /Set-TimeZone:"xx" | Şu anda çalışan Windows sisteminizin saat dilimini (Time Zone) ayarlar |
DISM /Online /Get-TargetEditions | Şu anda çalışan Windows sürümünüzü, format atmadan yükseltebileceğiniz diğer Windows sürümlerini listeler. |
DISM /Online /Set-Edition:Professional /ProductKey:XXXXX-XXXXX-XXXXX-XXXXX-XXXXX | Windows sürümünüzü (örneğin Home), format atmaya veya yeniden kurulum yapmaya gerek kalmadan Windows Professional sürümüne yükseltir. Ancak etkinleştirme anahtarı gereklidir. |
DISM /Online /Get-AppXProvisionedPackages | Bilgisayarınızda yüklü olan ancak henüz bir kullanıcı hesabına atanmamış (sisteme gömülü) Windows Mağazası (UWP/AppX) uygulamalarının listesini verir. |
DISM /Online /Remove-AppXProvisionedPackage /PackageName:PACKAGE_ADI | Windows sistem imajından belirli bir "yerleşik" (provisioned) uygulamayı tamamen silmek için kullanılır. |
DISM /Online /Add-ProvisionedAppxPackage /PackagePath:C:\App\Appx.appx | Bir önceki silme komutunun tam tersidir. Bir Windows Mağazası uygulamasını (AppX, AppxBundle, MSIX) dışarıdan bir dosya kullanarak sisteme gömmek (provisioning) için kullanılır. |
DISM /Online /Get-Capabilities | Windows'un "İsteğe Bağlı Özellikler" olarak adlandırdığı bileşenlerin listesini ve durumlarını (yüklü olup olmadıklarını) gösterir. |
DISM /Online /Add-Capability /CapabilityName:xxx | Windows'a "İsteğe Bağlı Özellik" (Feature on Demand) yüklemek için kullanılır. |
DISM /Online /Remove-Capability /CapabilityName:xxx | Windows'ta yüklü olan bir "İsteğe Bağlı Özelliği" sistemden kaldırmak için kullanılır. |
DISM /Online /Set-LogLevel:3 | DISM aracının işlemler sırasında oluşturduğu kayıt dosyasının (log) detay seviyesini belirler. |
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth /ScratchDir:D:\Temp | Windows sistem dosyalarındaki bozulmaları onarmaya çalışır, ancak bu işlemi yaparken sistem sürücüsü "C:" yerine farklı bir diskteki geçici klasörü (D:\Temp) kullanır. |
DISM /Online /Enable-Feature /FeatureName:TelnetClient /NoRestart | Windows'un içinde "uykuda" bekleyen Telnet İstemcisi özelliğini aktif hale getirir ve işlem bittiğinde bilgisayarın yeniden başlatılmasını isterse bunu engeller. |
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth /LimitAccess /Source:D:\sources\install.wim | Windows sistem dosyalarındaki bozulmaları onarmak için kullanılır, ancak en önemli özelliği Windows Update'i (İnterneti) tamamen devre dışı bırakarak, onarım dosyalarını yerel bir kaynaktan (USB bellek veya ISO dosyası) almasıdır. |
DISM komutları ile Windows nasıl onarılır?
- Başlat menüsüne CMD veya PowerShell yazıp yönetici olarak çalıştırın.
- Öncelikle durum kontrolü (CheckHealth) yapacağız. Bu komut hızlıdır; sistemde bozulma olup olmadığını sadece kontrol eder, onarım yapmaz. Kullanacağımız komut:
DISM /Online /Cleanup-Image /CheckHealth - Daha sonra derinlemesine tarama (ScanHealth) yapacağız. Windows görüntüsünde herhangi bir bozulma olup olmadığını detaylıca tarar. İşlem birkaç dakika sürebilir. Kullanacağımız komut:
DISM /Online /Cleanup-Image /ScanHealth - Sonrasında onarım işlemini (RestoreHealth) yapacağız. Bu adım en kritik adımdır Bozuk dosyaları Windows Update üzerinden indirerek onarır. İnternet bağlantınızın aktif olduğundan emin olun. Kullanacağımız komut:
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth
Bu işlem uzun sürer, işlem sürecinde bazı durumlarda takıldı gibi hissedebilirsiniz sabırla bekleyiniz. - Tüm bu işlemler sonucunda DISM, sistem görüntüsünü onarır. Bu kaynak düzeldikten sonra, sistem dosyalarınızı bu kaynaktan yenilemek için son bir komut girmeniz gerekecek:
sfc /scannow - Artık sistemi yeniden başlatabilirsiniz.
DISM ile onarım yaparken hata aldım, ne yapmalıyım?
Genelde yaygın bir senaryo olan "Kaynak Dosyaları Bulunamadı" (Error 0x800f081f) hatası alınabiliyor. Bu hata genelde Windows Update'in hatalı dosyaları tamamlayamaması durumunda alınan bir hata. Bu bağlamda ISO dosyası indirerek onarım yapmayı deneyebiliriz.İzlememiz gereken adımlar şöyle:
- Windows 10/11 ISO dosyasını edinin.
- ISO dosyasını indirdikten sonra ISO dosyasına sağ tıklayın ve "Bağla" seçeneğini kullanın.
- Bilgisayarım'a girin ve sanal disk olarak eklenen bu ISO'nun sürücü harfini not edin (Örneğin F: veya E: olabilir).
- Bağlanan diskin içine girin ve "sources" klasörünü açın.
- Burada "install.wim" veya "install.esd" adında büyük boyutlu bir dosya olup olmadığını kontrol edin. (Bu dosya bizim onarım kaynağımız olacak).
- Kontroller bittikten sonra CMD veya PowerShell'i yönetici olarak çalıştırın.
- Dosya adınız "install.wim" ise
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth /Source:WIM:X:\sources\install.wim:1 /LimitAccess("X:" kısmına kendi sürücü harifinizi yazın.)
"install.esd" ise
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth /Source:ESD:X:\sources\install.esd:1 /LimitAccess("X:" kısmına kendi sürücü harifinizi yazın.)
yazın ve işlemlerin bitmesini bekleyin.
- /Source: Windows'a internet yerine bizim gösterdiğimiz yerel dosyayı kaynak almasını söylüyor.
- /LimitAccess: Bu işlemi yaparken Windows Update'i tamamen devre dışı bırakmasını ve sadece gösterdiğimiz dosyayı kullanması konusunda zorluyor. Böylece internet kaynaklı hataların önüne geçmenizi sağlıyor.
- :1: Bu ise ISO içindeki Windows sürümünün indeks numarasıdır. Genellikle "1" standarttır ancak çoklu sürüm içeren ISO'larda bu sayı değişebilir. Bu kod sisteminizdeki sürüm ile eşleşmez ise sorun çıkarabilir.
Eğer ISO dosyanız birden fazla Windows sürümü içeriyor ise içindeki sürümlerin kodlarını şöyle öğrenmeniz gerekecek:- Yine CMD veya PowerShell'i yönetici olarak çalıştırıyoruz.
- "install.wim" için
dism /Get-WimInfo /WimFile:X:\sources\install.wimyazıp enter'a basıyoruz. ("X:" kısmına kendi sürücü harifinizi yazın.)
"install.esd" için
dism /Get-WimInfo /WimFile:X:\sources\install.esdyazıp enter'a basıyoruz. ("X:" kısmına kendi sürücü harifinizi yazın.) - Komutu çalıştırdıktan sonra karşınıza bir liste çıkacak. Bu listede "Index" numaraları ve karşısında "Name" bilgileri yer alır. Buradan doğru index numarasını öğrenip ISO ile onarmaya tekrar geçebilirsiniz.
