San Francisco’nun hemen kuzeyindeki San Rafael’de zemin her yıl milim milim çöküyor. Özellikle Körfez’e komşu Canal Mahallesi, yıllar içinde yaklaşık 90 cm’e varan çökmeyle deniz seviyesine daha da yaklaşmış durumda; uydu verileri bu bölgelerde yıllık çökme hızının yaklaşık 1 cm’yi aştığını gösteriyor. Bu tablo, 2050’ye kadar sıklaşan gelgit ve fırtına taşkınlarıyla büyük bir sel riskine işaret ediyor.
Şehri setle değil, zemini yükselterek koruma fikri
San Francisco çıkışlı Terranova, klasik deniz duvarları yerine kenti “yukarı kaldırmayı” hedefliyor. Geliştirdikleri paletli, otonom robotlar, atık odun ve bazı katkılarla hazırlanan bir karışımı 12–18 metre derinliğe enjekte ederek zemindeki gevşemeyi tersine çevirmeyi ve kotu adım adım yükseltmeyi amaçlıyor. Şirket, karışım nemli kaldıkça odunun bozulmadığını, süreç sonunda zeminin kısa sürede sıkışıp stabil hale geldiğini belirtiyor. Tüm planlama, kamuya açık coğrafi veriler ve sondaj kayıtlarıyla oluşturulan yeraltı modelleri üzerinden, SimCity benzeri bir arayüzle yapılıyor.
Terranova’nın hesabına göre San Rafael’de 240 dönümlük bir alanı yaklaşık 1,2 metre yükseltmenin maliyeti 92 milyon dolar. Aynı bölgeyi geleneksel yöntemlerle set ve duvarlarla korumanın 500–900 milyon dolara çıkabileceği söyleniyor. Dünya genelinde deniz seviyesindeki artış ve kıyı çökmeleri nedeniyle 2050’ye kadar 300 milyon insanın düzenli taşkın riskiyle karşılaşabileceği hesaba katıldığında, daha ucuz ve hızlı çözümlere ilgi artıyor.
Para, riskler ve bir pilot bölge
Şirket, 7 Kasım 2025’te duyurulan tohum yatırımıyla 7 milyon dolar topladı; değerleme 25,1 milyon dolar seviyesinde. Yöntemin deprem davranışına etkisi gibi soru işaretleri bulunsa da Terranova, alternatif olarak sunulan set ve bentlerin de benzer riskler taşıdığı görüşünde. Firma, projelerin maliyetini düşürmek için karbon kredileri satmayı ve yüklenicilerle gelir paylaşımı modelini kullanmayı planlıyor. Pilot sahada robot ve yazılım testleri bir süredir sürüyor.
Bölgenin neden bu kadar hassas olduğuna gelirsek: NASA destekli çalışmalar, özellikle dolguyla kazanılmış kıyı şeritlerinde çökmenin hızlandığını, San Rafael ve çevresinde yıllık 1 cm’den fazla aşağı yönlü hareketin ölçüldüğünü ortaya koyuyor. Deniz yükselirken zeminin alçalması, riskleri katlıyor ve yerel yönetimlerin planlamasında zemindeki düşey hareketin mutlaka hesaba katılmasını gerektiriyor.
Kaynak: www.techspot.com
