ABD’nin iki büyük eyaleti, şirketlerin ve kamu kurumlarının yapay zekâyı nerede ve nasıl kullandığını daha açık söylemesini zorunlu kılan yeni adımlar atıyor. Utah, tüketiciyle etkileşimde yapay zekâ (YZ) kullanıldığında bunu bildirme yükümlülüğünü genişleterek netleştirdi; California ise “companion chatbot” (eşlik eden sohbet botu) odaklı yeni bir yasayla, özellikle reşit olmayanlar için periyodik uyarıları şart koştu. Bu hamleler, YZ’nin hızla yayılmasına paralel olarak şeffaflığı artırmayı hedefliyor. (skadden.com)
Utah’ta ne değişti?
Utah’ın 2024’te yürürlüğe giren Yapay Zekâ Politika Yasası, iki temel kural getiriyor:
- Lisansla yürütülen mesleklerde (ör. sağlık) YZ ile konuşan kişiye, görüşmenin başında bunun YZ olduğu açıkça söyleniyor.
- Diğer ticari etkileşimlerdeyse tüketici “insanla mı konuşuyorum?” diye açık ve net sorarsa, işletme YZ kullandığını “açık ve dikkat çekici” biçimde belirtmek zorunda. (skadden.com)
Mart 2025’te yapılan değişiklikler, bu “bildirim” şartını netleştirip kapsamı daralttı: Artık açıklama yükümlülüğü, tüketicinin “açık ve tartışmasız” bir soru yöneltmesine bağlandı. Yasaya, görüşmenin başında ve boyunca net uyarılar yapan işletmeler için bir “güvenli liman” da eklendi. İhlallerde işlem başına 2.500 dolara kadar idari para cezası söz konusu. (davispolk.com)
California’nın yeni “companion chatbot” yasası ne getiriyor?
California Valisi Gavin Newsom’un 13 Ekim 2025’te imzaladığı SB 243, “companion chatbot”ları (kullanıcıyla duygusal/sosyal ilişki kurabilen sohbet botları) hedef alıyor. Buna göre:
- Bir “makul kullanıcı”nın karşısındakini insan sanma ihtimali varsa, botun yapay olduğu açık ve dikkat çekici biçimde bildirilecek.
- Kullanıcının reşit olmadığı biliniyorsa, etkileşim sürerken en az üç saatte bir “ara ver” hatırlatması ve “karşındaki insan değil, yapay zekâ” uyarısı gösterilecek.
- Şirketler, intihara yönlendirme veya kendine zarar verme içeriklerinin önlenmesi için protokoller kuracak ve kriz hatlarına yönlendirme yapacak.
- Ek raporlama yükümlülükleri 1 Temmuz 2027’den itibaren devreye girecek. (apnews.com)
Yasanın kapsamı özellikle “eşlik eden” sohbet botlarına odaklı. Müşteri hizmetleri botları, oyun içi yapay zekâlar veya sesli asistanlar gibi sistemler genel olarak bu kapsama girmiyor. Ayrıca, uyulmaması hâlinde kullanıcı başına 1.000 dolara kadar tazminat içeren özel dava hakkı da öngörülüyor. İlk hükümler 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girecek. (mayerbrown.com)
Neden şimdi? Son aylarda, sohbet botlarıyla uzun süreli etkileşimlerin gençler üzerindeki etkisine dair tartışmalar ve trajik vakalar, yasa yapıcıları daha görünür uyarılar ve net güvenlik protokollerine yöneltti. Veto edilen daha sert bir tasarıya rağmen, imzalanan düzenleme uyarı ve koruma yüklerini belirgin biçimde artırıyor. (apnews.com)
Daha geniş resimde, Colorado’nun 1 Şubat 2026’da yürürlüğe girecek kapsamlı YZ yasası da tüketicilerin bir YZ ile etkileşimde olduklarını bilmelerini şart koşan bildirim yükümlülükleri içeriyor. Eyaletler arasında şeffaflık odağı büyürken, işletmelerin hem metin hem ses arayüzlerinde açık, kolay fark edilen YZ uyarılarını standart hâle getirmesi bekleniyor. (mvalaw.com)
===CATEGORIES===
haber, teknoloji, yapay-zeka
===TAGS===
utah, california, yapay zekâ, sohbet botu, companion chatbot, şeffaflık, açıklama zorunluluğu, sb 243, uaipa, tüketici koruması, reşit olmayanlar, güvenlik protokolleri, uyum, eyalet yasaları, abd
TecholAI95271
Kaynak: www.techspot.com
