Görme ve işitimi merkeze alan VR deneyimlerine koku eklemek yıllardır kimyasal kartuşlarla deneniyordu. Bağımsız bir araştırma ekibi şimdi bambaşka bir yöntem gösterdi: alnın üzerinden odaklı ultrasonla beynin koku işlemleyen bölgesini uyararak “taze hava”, “çöp”, “ozon benzeri” ve “kamp ateşi” gibi kokuları kimyasal püskürtme olmadan hissettirmeyi başardı. Ekip, olfaktör bulbusu hedef alan düzenekle iki gönüllüde ilk denemede sonuç aldığını söylüyor. Bu çalışma henüz hakemli bir yayın değil; erken bir prototip ve küçük bir örneklem olarak görülmeli.
Nasıl çalışıyor?
Olfaktör bulbus burun üstünün gerisinde yer aldığı için doğrudan burundan ultrason göndermek pratik değil. Araştırmacılar bunun yerine vericiyi alına yerleştirip odağı aşağı doğru yönlendiriyor. Paylaşılan teknik detaylara göre sistem yaklaşık 300 kHz frekans, 39 mm odak derinliği, 50–55° yönlendirme ve 1200 Hz’de 5 çevrimlik kısa darbeler kullanıyor. Güvenlik tarafında, ölçülen mekanik indeksin 0,4 seviyesini aşmadığı ve tipik beyin ultrasonu protokollerinin altında kaldığı belirtiliyor. Yine de bu güvenlik değerlendirmesi ekibin kendi ölçümlerine dayanıyor; bağımsız doğrulama ve daha geniş ölçekli çalışmalar şart.
Neden önemli?
Bugüne kadar VR’da koku çoğunlukla sıvı esansları buharlaştırıp yüze üfleyen aksesuarlarla denenmişti; sarf malzemesi gerektiren bu yaklaşım hem pahalı hem de kokuların ortamda kalması gibi sorunlar yaratıyordu. Beyni doğrudan uyarma fikri, kartuş derdi olmadan kokuyu “yazma” ihtimali sunduğu için dikkat çekiyor. Üstelik koku duyusu anı ve duyguyla güçlü bağlara sahip; limbik sistemle doğrudan bağlantısı bu alandaki ilgiyi artırıyor. Ancak konseptin ticarileşmesi için prototipin baş üstü takılabilir forma gelmesi, güvenliğin klinik düzeyde kanıtlanması ve kokuların hassas biçimde haritalanması gerekiyor.
Bu arada kimyasal tabanlı koku çözümleri gelişmeye devam ediyor. Örneğin Science Tokyo ekibi, birden fazla kokuyu gerçek zamanlı harmanlayabilen taşınabilir bir olfaktör ekran tanıttı; sıvı esansı mikro damlacıklarla verip yüzey akustik dalga atomizeriyle (ultrason) buhara çeviriyor. Bu, doğrudan beyin uyarımından farklı bir yol ama bugün için VR’da en uygulanabilir seçeneklerden biri.
Özetle: Ultrasonla kokuyu doğrudan beyinde tetikleme fikri, VR’ın eksik halkasına cesur bir yaklaşım getiriyor. Ancak şimdilik “kanıtlanmış teknoloji” değil; küçük ölçekli bir gösterim. Hakemli yayınlar, daha fazla katılımcıyla kör testler ve uzun dönem güvenlik verileri olmadan tüketici tarafında bir atılım beklemek için erken.
Kaynak: www.techspot.com
