Texas merkezli HGP Intelligent Energy, emekliye ayrılan ABD Donanması’na ait nükleer reaktörleri yeniden kullanarak Tennessee’de Oak Ridge yakınında kurulacak büyük bir yapay zeka veri merkezi kampüsünü beslemeyi önerdi. Şirket, Enerji Bakanlığı’na (DOE) sunduğu dosyada iki eski reaktörün sürekli 450–520 MW arası güç verebileceğini ve projenin Beyaz Saray’ın Genesis Mission girişimi kapsamında değerlendirildiğini belirtiyor. Planlanan kampüsün Oak Ridge National Laboratory çevresinde konumlanması hedefleniyor.
Öneri ne diyor, ne kadar tutar?
- Güç: İki reaktörden toplam 450–520 MW arası “baz yük” elektrik.
- Finansman: DOE’den kredi garantisi talebi; altyapı ve dönüşüm için 1,8–2,1 milyar dolar özel sermaye.
- Zamanlama: Öneriye göre ilk faz mümkünse 2029’da devreye alınabilir.
- Teknik kaynak: Donanmanın uzun ömürlü basınçlı su reaktörleri (ör. Westinghouse A4W, General Electric S8G) hedefleniyor; hangi ünitelerin seçileceği net değil.
- Model: Devreye alındıktan sonra devlete gelir paylaşımı ve ayrı bir tasfiye (decommissioning) fonu kurulması taahhüt ediliyor.
HGP’nin yaklaşımı, yeni bir geleneksel nükleer santral ya da küçük modüler reaktör inşa etmekten yıllar önce sonuç verebilecek “hızlı baz yük” seçeneği olarak sunuluyor. Şirket, askeri reaktörlerin uzun süreli güvenli kullanım geçmişine ve sürekli güç ihtiyacı duyan AI iş yüklerine uygunluğuna dikkat çekiyor.
Neden tartışmalı?
Askeri reaktörlerin sivil şebekeye taşınması mevzuatta karşılığı olmayan bir alan. Donanma reaktörleri genelde yüksek oranda zenginleştirilmiş yakıt kullanıyor ve “mühürlü çekirdek” yapılarıyla tasarlanıyor; bu da bugün geçerli NRC lisanslama çerçeveleriyle birebir örtüşmüyor. HGP, reaktörlerin mülkiyet ve gözetiminin kamuda kalması gibi seçeneklerle süreci güvenceye alma fikrini öne çıkarıyor. Yine de, lisans ve güvenlik adımları projenin en zorlu kısmı olacak gibi görünüyor.
Arka planda ise DOE’nin Oak Ridge arazisinde AI veri merkezleri ve enerji projeleri için 30 Eylül 2025’te başvuru çağrısı açtığını, benzer bir çağrının Savannah River Site için de yayımlandığını hatırlatalım. Bu duyurular, veri merkezlerinin hızla artan enerji ihtiyacına federal arazilerde çözüm arandığını gösteriyor.
ABD’de AI’nin enerji iştahı, farklı nükleer senaryoları da gündeme taşıdı. Constellation Energy’nin, Microsoft’la yaptığı alım anlaşmasıyla Pennsylvania’daki Three Mile Island’daki bir ünitenin 2028’de yeniden devreye alınmasını hedeflemesi ve Texas’ta Blue Energy’nin önce doğalgazla başlayıp 2031’de küçük reaktörlere geçmeyi planlayan veri merkezi projesi bunun iki örneği. HGP’nin teklifi, bu tablo içinde “mevcut askeri reaktörü sivil kullanıma uyarlama” fikriyle ayrışıyor.
Özetle: HGP Intelligent Energy, iki eski Donanma reaktörünü yeniden amaçlandırıp Oak Ridge çevresinde kurulacak yapay zeka kampüsüne kesintisiz güç sağlamayı hedefliyor. Rakamlar cazip; zaman çizelgesi iddialı. Ancak yüksek zenginleştirilmiş yakıt, mühürlü çekirdek tasarımları ve lisanslama süreçleri nedeniyle regülasyon tarafında ciddi bir yol haritası gerekiyor. Bu da projenin kaderini belirleyecek ana unsur olacak.
Kaynak: www.techspot.com
