GL-iNet Flint 3 WiFi 7 Router İncelemesi

Tam WiFi 7 özelliği sunan GL-iNet Flint 4 routera yakından bakıyoruz.

Tam WiFi 7’den kastımız nedir, bunu açıklayalım öncelikle. WiFi 5 ve 6’da 5 GHz frekansında yayın yapılıyor. WiFi 6E ve 7’de ise 6 GHz kullanıma sunuldu. Ancak çoğu WiFi 6E ve 7 routerda halen 6 GHz bulunmuyor. Üstelik bazı WiFi 7’lerde 320 MHz bandı da yok. 160 MHz ile sınırlı kalıyorsunuz ve bu da hızın düşeceği anlamına geliyor.

Routerın bir diğer önce çıkan özelliği de doğrudan OpenWRT yüklü olarak gelmesi. Piyasada OpenWRT yüklü routerlar var ancak WiFi 7 desteklemiyorlar. Flint 3 ise doğrudan OpenWRT yüklü gelen ilk WiFi 7 router.

İncelememizde bu iki özellikle birlikte routerın performansına, WiFi 7 teknolojisine ve routerın yazılım özelliklerine yakında bakacağız.

Kutu İçeriği

Kutudan ürünün kendisi, 1 adet Ethernet kablosu ve güç adaptörü çıkıyor.

Biz Amerika’dan satın aldığımız için kutudan Amerika ile uyumlu adaptör çıktı ancak bu kısım değiştirilebiliyor.

Bağlantı ve Genel Özellikler

• Cihazda 1’i WAN özellikli olmak üzere toplam 5 adet 2.5 Gbit ethernet portu bulunuyor. Ekstra olarak LAN 1 portu da WAN bağlantısı için ayarlanabiliyor.
• 1 adet USB 3.0 Type-A bağlantısı.

• Tri-Band (2.4 GHz, 5 GHz ve 6 GHz)
• Multi-Link Operation
• VPN Client/Server modları.
• İçinde yüklü olarak gelen OpenWRT
• AdGuard Home
• 10/100/1000/2500 Mbps Ethernet hızı
• 4 adet katlanabilir Wi-Fi anteni
• Qualcomm IPQ5332 (1.5 GHz) işlemci
• 1 GB DDR4 / eMMC 8 GB hafıza

WiFi Özellikleri

WiFi 7, şu anda tüketiciler olarak kullanabildiğimiz son teknoloji. Önceki nesillerden farkı çok yoğun ve daha yüksek bant genişliği istenen senaryolar için özel olarak geliştirilmesi. 

Multi-Link Operation (MLO)

Bu özellik sayesinde Wi-Fi 7, önceki nesillere kıyasla önemli ölçüde daha yüksek hız ve daha düşük gecikme süreleri sunuyor.

MLO’nun temel prensibi, cihazların farklı frekans bantlarını (2.4 GHz, 5 GHz ve 6 GHz) eş zamanlı olarak kullanabilmesi. Geleneksel WiFi sistemlerinde cihazlar genellikle tek bir frekans üzerinden iletişim kuruyorlar. Bu da yoğun yük altında performans düşüşlerine ve gecikmelere yol açıyor. MLO ise cihazların aynı anda birden fazla bant üzerinden iletişim kurmasını sağlayarak bu sorunu çözüyor. Bu sayede hem Wi-Fi ağının kapasitesi artıyor hem de daha fazla cihaz aynı anda sorunsuz bir bağlantı elde ediyor. Tabii MLO özelliğini kullanabilmek için bağlandığınız cihazın da bu özelliği desteklemesi gerektiğini belirtelim.

Dynamic Frequency Selection Özelliği (DFU)

Özellikle 5 GHz’de 160 MHz frekansında özgürce kullanılabilecek kanallar çok kısıtlı. Bu yüzden 160 MHz’de uçaklar veya askeri radarların aktif olup olmadığı kontrol ediliyor. Bu sinyaller tespit edildiğinde router sinyali kesip başka kanala veya frekansa geçiyor. Flint 3’te de DFU özelliği mevcut ve 160 MHz’i açtığınızda bu durumu belirten bir mesaj çıkıyor. Tabii bu durumdan kaçınmak istiyorsanız 160 MHz’i kapatabilirsiniz ancak bu durumda da bant genişliğiniz neredeyse yarıya iniyor.

Meraklısına:

4096-QAM (4K QAM) Modülasyonu

WiFi 6, 1024-QAM kullanırken WiFi 7 ile 4096-QAM teknolojisine geçildi. Bu da her bir sinyal sembolünde daha fazla veri taşınacağı anlamına geliyor.

Multi-RU (Resource Unit) ve Preamble Puncturing

Eski standartlarda bir kanalın bir kısmı parazit nedeniyle meşgulse, o kanalın tamamı kullanılamıyordu. WiFi 7 ile gelen Preamble Puncturing, kanalın sadece parazitli olan kısmını bloklayıp geri kalan temiz kısımları kullanmaya devam edilmesini sağlıyor.

16×16 MU-MIMO

Önceki nesilde 8×8 idi. Bu da daha fazla cihazın aynı anda yüksek hızda veri transferi yapması ve ağ kapasitesinin iki katına çıkması demek.

Bu arada Wi-Fi 7’nin özelliklerinden tamamen verim almak için ve MLO gibi özelliklerden de faydalanabilmek için Wi-Fi 7 uyumlu cihazlara sahip olmanız gerektiğini hatırlatalım.

WiFi Performans Testleri

WiFi 7 yüksek hız ve düşük gecikme için geliştirildi dedik. Bu bağlamda internet paketimizin sınırlarına takılmamak için performans testlerimizi OpenSpeedTest ile gerçekleştireceğiz.

Routerın yanında yaptığımız testte 1 Gbps’e yaklaşan bir hız alabiliyoruz. Uzaklaşmaya başladıkça hız 75 Mbps’ye kadar düşüyor. Orta mesafede ise 300-400 Mbps alıyoruz. WiFi 6 routerlarda bile aynı senaryolarda en kötü 150 Mbps aldığımızı belirtelim.

Normalde MLO ve WiFi 7 sayesinde 1 Gbps’nin çok üzerinde hız almamız gerekiyordu ancak elimizdeki routerda öyle tahmin ediyoruz ki bir sorun var. Birçok ayarı denedik ancak 6 GHz ağı nadiren görünür oluyor; bu ağa bağlantı sağlasak bile çok düşük hızlar alıyoruz. Yalnızca 1 kez 2,4 Gbit hız elde edebildik ancak stabil değildi. Farklı firmware sürümleri de bu sorunu çözmedi bizim için, ancak ilerleyen zamanlarda çözülebilir.

Bu durumdan hayal kırıklığı yaşadığımızı belirtmek istiyoruz zira hem tam WiFi 7 hem de OpenWRT yüklü bir routerı test etmek için dünyanın öbür ucundan ürünü satın alıp ofisimize getirdik. 

Yazılımsal Özellikler

Kablosuz performansını beğenmediğimiz routerın yazılımı ise faydalı özellikler sunuyor. Yazılımda Türkçe’nin bulunmadığını da burada belirtmiş olalım.

Yazılımda sunulan özellikleri sıralayacak olursak:

• Genel İnternet Sekmesi
  • Hangi portların ve WiFi frekanslarının aktif olduğu bilgisi.
  • IP adresi ve DNS bilgileri.
  • Çalışan bağlantı modları.
• Kablosuz
  • Temel WiFi ve MLO ağı ayarları.
• İstemci Listesi
  • Buradan bağlı cihazların IP, MAC ve trafik bilgilerini görmek mümkün.
  • Ayrıca IP atama ve engelleme seçenekleri mevcut.
• Bulut Servisleri
  • GoodCloud ve AstroWarp entegrasyonu buradan yapılıyor.
• VPN
  • Burada önyüklü gelen OpenVPN ve WireGuard VPN ayarları mevcut.
  • Bunları hem Client hem de Server olarak yapılandırabiliyorsunuz.
  • Tor ağına bağlanma seçeneği de mevcut.
• Uygulamalar
  • Yazılımın en büyük artısı bu kısımda bulunan özellikler. Bunlara baktığımızda:
    • Eklentiler menüsünden GL-iNet, OpenWRT veya kendi istediğiniz kaynaklardan eklenti kurabiliyorsunuz. Merak edenler için Zapret’in dahili listede olmadığını belirtelim. Elle kurmanız gerekiyor.
    • Dinamik DNS
    • NAS Ayarları
    • AdGuard Home: Reklam engelleme özelliğini buradan açabiliyorsunuz.
    • Ebeveyn Kontrolleri
    • ZeroTier ve Tailscale entegrasyonu ayarları.
• Ağ Ayarları
  • Port Yönlendirme
  • Çoklu WAN ayarları.
  • LAN Ayarları
    • Burada sadece routerın IP ayarları ile DHCP ayarları bulunuyor.
  • Misafir Ağı
  • DNS Ayarı
    • DNS ayarlarından birçok DNS’i seçerek veya elle girerek kullanabiliyorsunuz.
  • Ethernet Portları Ayarları
    • İncelemenin başında bahsettiğimiz çoklu WAN ayarı buradan yapılıyor.
  • Network Mode: Cihazın çalışma modunu buradan değiştiriyoruz.
  • IPv6
  • Drop-in Gateway
  • IGMP Snooping
  • Ağ Hızlandırma
    • Varsayılanda açık geliyor ve kapatınca hızınız düşüyor.
  • NAT Ayarları
• Genel Sistemsel Ayarlar
• Advanced Settings altında LuCI’ı yükleyerek daha gelişmiş OpenWRT ayarlarını değiştirebiliyorsunuz.

Son olarak routerı yönetmek için GL-iNet’in mobil uygulamasının bulunduğunu da ekleyelim. Web arayüzündeki çoğu işlevi hızlıca gerçekleştirebiliyoruz mobil uygulamadan.

Artılar

• 4x 2.5 Gbit ethernet portu
• Çift WAN
• OpenWRT ve eklenti desteği
• Dahili uzaktan yönetim araçları
• Reklam engelleme ve VPN ayarları
• Mobil uygulama hızlı çalışıyor

Eksiler

• Düşük kablosuz hız
• 6 GHz ağı kayboluyor
• Yazılıma daha çok işlevsellik eklenmeli. Daha fazlasını sunan üreticiler var.
• Fiyat: Bize 225 dolara mal oldu ve bu fiyata daha iyi modeller bulunabilir.

Sonuç

WiFi 7 ve sunduğu teknolojiler günümüzde birçok kablosuz internet sorununu gidermek üzere tasarlandı ancak bugünkü konuğumuz Flint 3, beklentilerimizin altında kaldı. Kağıt üzerinde çok iyi özellikler sunuyor ancak bu, bizim deneyimimize pek yansımadı. Daha eski ve ucuz modeller daha iyi performans ve stabilite sunabiliyor.