Çok güzel değerlendirmeler yapmışsınız. Özellikle son değerlendirmenizdeki herkesin her şeyi bilmesi üzerine yaptığınız yorum bilimsel olarak da doğru. Çan eğrisi dediğimiz sistem yani. Burada veriler eğer normal dağılmazsa grafik ya sağa ya sola çarpık olur. Yani bilimsel çalışmanın yapıldığı grubun çoğunluğu başarısız ise yani bilgisiz ise o veriler üzerinden parametrik analizler yapamazsınız. İkinci olarak eğer grup full başarılı yani hepsi bilgili ise o veriler üzerinden de parametrik testler yapamazsınız. Aslında bilim toplumun ortalama olmasını istiyor. Bu yüzden biz dağılım eğrileri üzerinden çalışıyoruz.Aykırı oldukları düşünülemez bile. Bir bilim insanının nihai amacı "teknoloji ilerlesin" değildir, gerçeğe yaklaşmaktır. Gerçeğe yaklaşmak isteyen bir bilim insanı, hipotezler öne sürer ve bu hipotezleri test eder. Öne sürdüğü hipotezlerin ve testlerinin ön gördüğü sonuçların vicdani sorumluluğunu alması gerekir. Burada da devreye bilim felsefesi girer.
Bilimin nihai amacını düşünürsek doğrudan hayır, dolaylı olarak düzeltmek şeklinde değil, etki etmek şeklinde olabilir diyebiliriz. Sanat için ise subjektif bir mesele. Zaten özü subjektif olması, kesin yardım etti veya tam tersine daha kötü hale gelmesine sebep oldu diyemeyiz. Çok fazla sanat dalı var, günümüzde milyonlarca sanatçı var ve hepsinin ahlaki çizgileri farklı.
Bilimin dolaylı olmasına da şöyle bir örnek vereyim; Bir sınıfta ders dinlemek için öğrenciler toplandı, nihai amacımız ders dinlemek. Ancak nihai amacımız haricinde ders dinlemekten çok daha fazlasını yaparız. Örneğin öğrenciler, uzun süre aynı ortamda bulundukları için vücut ısıları ile sınıfın sıcaklığını yükseltti. Peki nihai amacımız sınıfın sıcaklığını yükseltmek miydi? Hayır değildi.
Geçenlerde şunu yazmıştım başka bir konuya, onu buraya aktarayım:
"Herkesin her şeyi bildiği bir toplumda, kimsenin bir şey bilmemesi söz konusu olmayacaktır. Toplum yaşamının çarkları da bundan nasibini alacaktır. Çünkü herkes her şeyi bilirse, herkes birbirini sessizce taklit ederek bilgi asimetrisine sebep olacak, bu asimetriklik de bugün şikayet edilen toplumsal sorunları doğuracaktır. Sağlıklı bir toplumda, birilerinin bilmiyor olması ve bunu dile getirebiliyor olması gerekir."
Peki burada bize 4. Bir soru doğuyor, bilimin toplumu ortalama olarak kabul etmesi, ahlaklı bir şey mi?