İyi akşamlar öncelikle arkadaşlar. Az önce son sayfasını okuduğum, ve bitirdiğim, Dostoyevski'nin Ezilmiş ve Aşağılanmışlar kitabını anlatacağım ama öyle sıkıcı edebiyat analizleri gibi değil, direkt masaya oturmuş muhabbet ediyormuşuz gibi, tüm spoilerları da patlatarak konuşacağım. Şimdi bu kitap bana göre insanın iyi niyetinin ve gururunun bu hayatta nasıl harcandığını en çıplak haliyle yüzümüze vuran acayip sarsıcı bir eser.
Olay şöyle başlıyor, iki farklı dünya var elimizde. Bir tarafta kendi halinde, gururlu ve dürüst İchmenyov ailesi duruyor, diğer tarafta ise edebiyat tarihinin (en azından okuduklarım arasında) gördüğü en büyük karakter yoksunu adam olan Prens Valkovskiy var. Bu Prens dediğimiz herif saf kötülüğün vücut bulmuş hali. Tek derdi para ve kendi keyfi, bunun için insanları harcamaktan, hatta öz oğlunun hayatını mahvetmekten bile çekinmiyor. İşte tam bu noktada İchmenyovların kızı Nataşa gidip bu Prens'in oğlu Alyoşa'ya aşık oluyor ve babasını, evini, her şeyini arkasında bırakıp bu çocuğun peşinden kaçıyor. Ama burada çok büyük bir sıkıntı var, bizim Alyoşa tam bir rüzgar gülü. Çocukta irade diye bir şey yok, babası ne derse ona uyan, sorumluluk alamayan zayıf bir tip. Nataşa aslında bu adamın kendisini yavaş yavaş tükettiğini, babasının zengin bir kızla evlendirme planlarına kapıldığını görüyor ama yine de bu zehirli ilişkiden kopamıyor. Acı çektikçe bu aşka daha çok tutunuyor, resmen kendini kurban ediyor, okurken insanın Nataşa'yı tutup sarsası geliyor.
Bir de hikayeyi bize anlatan Vanya var, o da ayrı bir dram. Vanya, Nataşa'ya deliler gibi aşık ama kız başkasını seviyor diye sesini çıkarmıyor. Hatta gidip Nataşa ile Alyoşa'nın arası bozulmasın diye uğraşıyor, onlara dert ortağı oluyor. Düşünsenize sevdiğiniz insanın başka birine olan aşkının acısını dindirmeye çalışıyorsunuz, insanı sessiz sedasız bitiren, içini oyan bir durum gerçekten.
Kitabın en ağır ve en vurucu yeri ise kesinlikle küçük Nelly'nin hikayesi. Sokakların ayazında büyümüş, dünyaya öfkeyle bakan hırçın bir kız çocuğu bu. Sonradan öğreniyoruz ki Nelly'nin annesini de zamanında yine o şerefsiz Prens Valkovskiy kandırıp yüzüstü bırakmış ve kadın kahrolup ölmüş. Nelly o kadar gururlu bir çocuk ki, Prens gelip bunlara para vermeye kalktığında o parayı adamın suratına fırlatıyor, acımalarını ve sadakalarını elinin tersiyle itiyor. Ama o küçücük bedeni bu kadar acıyı ve hastalığı daha fazla kaldıramıyor ve maalesef ölüp gidiyor, o sahne insanın boğazını gerçekten düğümlüyor. Finalde ne oluyor derseniz, Alyoşa babasının baskısına dayanamayıp zengin kızla evlenmeye gidiyor ve Nataşa'yı ortada bırakıyor. En sonunda Nataşa ile babası sarılıp ağlıyorlar, barışıyorlar ama ortada mutlu bir son falan yok, herkes paramparça olmuş durumda. En sinir bozucu kısım da şu, o kadar insanın hayatını karartan Prens Valkovskiy'e hiçbir şey olmuyor, adam hiçbir ceza almadan hayatına devam ediyor.