Duyarlı yapay zeka canlı mıdır?

Dediğim şey temelinde basit ne kadar karmaşık kelimeler olsa da: Evet, bir makine üretip eğitebiliriz ama henüz bir bilinç üretecek bir bilgi birikimimiz yok.

Tabii ama aslında o da çok derin bir konu. Yüzeysel olarak bir soru ile: 'Bu yapay zekaların kuantum düzeyinde nasıl çalıştığını bilmiyorsak, bir algoritma bir makineye nasıl öz farkındalık veya bilinç verebilir?'

Yapay zekaya öğrenme yeteneği veren algoritmalar var, ancak öğrendikleri şey insan bilgisi ve etkileşimine dayanıyor. Epifanileri ya da dünyayı keşfetme dürtüleri yok. Hangi algoritma onlara bir dürtü, arzu ya da aydınlanma verecek?

İnsanlar neden kendi kendilerine öğrenirler? Neden bizi kendimiz ve evren hakkında bilgi edinmeye iten arzularımız var? Bunlar aslında insan bilincinden (Başka bir canlıda bu bilinç olmadığı için kolayca insana atıfta bulunuyorum ama bahsettiğim şey genel olarak bilinç) söz etmek için olması gereken şeyler. Bir robota benzer arzulara sahip olmasını sağlayacak hangi algoritmayı verebiliriz? Duygu olmadan bilinç nedir? Hiçbir şey hissedemiyorsa hangi algoritma onu kendinin farkında yapar? Duygu ve görme ve anlama yetilerimiz kuantum seviyesinde nasıl çalışır? İşte anahtar bu. Eğer kuantum seviyesinde nasıl çalıştığını çözebilirsek gerçek yapay zekayı yaratabiliriz. Ancak Heisenberg belirsizliği, yerçekimi ve dalga fonksiyonunun neden çöktüğü bu yoldaki sorunlardan sadece birkaçı.

Yani evrenin temelinde belirsizlik var. Bu da yapay zekânın ve bilincin simülasyonunu zorlaştırıyor çünkü klasik mantık deterministiktir, kuantum değil.

Aslında tam genelden vurmuş olmasa da bir başlangıç için orch-or teorisine bakabilirsin.


Buna en iyi örnek olarak hayvanları verebilirim. (Tam isabet değil ki zaten ben de bilim insanı değilim.) hayvanlar hisseder, arzuları vardır ve öğrenirler. Bir hayvan çevresiyle bilinçli olduğunu düşündürecek şekilde etkileşime girer.

Duyularımızın kuantum seviyesinde nasıl çalıştığını bilmeden bu öz farkındalık kodunu nasıl örneklendirebiliriz? “Öğrenme” yeteneğine sahip bir yapay zeka, çevreyi algılamak için herhangi bir çerçeve olmadan nasıl arzu edebilir ya da öz farkındalığa sahip olabilir? Çevreyi algılamak için nasıl bir algoritma oluşturabiliriz? Bunları bilemeyiz.

Bahsettiğim şey şu: Acıyı, sevgiyi, huzuru, öz farkındalığı bir robota nasıl programlaryabilirsin ve bunlar olmadan bilinç nedir?

Eğer öz farkındalıktan bahsediyorsan hangi algoritma ya da matematiksel denklem, süreç insanların öz farkındalık sahibi olmasını sağlar?

Aslında ben bir bilgi vermiyorum sadece belirsizliği bilgi olarak aktarıyorum. Penrose'un bu konu hakkındaki yorumuna bakabilirsin...


Veya dalga fonksiyonu neden çöküyor bilmiyoruz, yer çekiminin buna etkisi nedir bilmiyoruz henüz ham maddeyiz. Tegmark'ın da dediği gibi eğer bir yapay zeka çıkıp ben acıktım ya da şunu merak ettim demediği sürece bilinçli değildir.

Verimlilik bakımından berbatlar. Canlilar mantikli ve surdurulebilir sekilde kendilerini besleyip calisir halde olur.
Doymak bilmeyen masal canavarlari gibi yapay zekalarimiz. Yeni nukleer reaktorler kurup enerji ihtiyaclarini giderme planlari yapiyoruz. Surdurulebilir degil. Canlilik mantigina da hiç uymuyor.
Kendini besleyemeyen turler yokolur. Dunya tarihi bunun ornekleriyle dolu.

Aslında günümüzdeki yapay zekalar tam olarak yapay zeka değildir; bunlar genellikle LLM (Large Language Model) olarak adlandırılan yapay zeka modelleridir. Gerçek yapay zeka, öğrenir, düşünür ve problemleri çözer ya da bu davranışları taklit etmekten ziyade gerçekten yapar. Gerçek bir yapay zeka teoride dünyayı algılar ve hisseder.

Ancak LLM; öğrenme, düşünme ve problem çözme işlevlerini yerine getirmez. LLM, önceden eğitilmiş verileri kullanarak yeni verileri sınıflandırır ve ya gruplandırır. Yani, aslında tahminlerde bulunur.

Türkçede buna "tahmin" denir, ancak buradaki tahmin olayı şu şekildedir; Diyelim ki elinizde 20 veri var ve bu verilerin kimisi hasta, kimisi değil. Yeni bir veri geldiğinde, önceki verilerin özelliklerine bakarak bazı sayılar elde edilir. Yeni veri, bu sayılardan hangisine yakınsa, hasta ya da değil olarak sınıflandırılır. Yani bu bir tür tahmindir. LLM ise bunun çok ötesindedir; ancak yine de bu temel prensipler üzerine inşa edilerek çok karmaşık ve büyük bir yapıdır.

O yüzden gerçek yapay zeka dediğimiz yazılımlar henüz tam olarak ortaya çıkmamıştır. Eğer gerçek yapay zeka tanımını karşılayan bir yazılım varsa, o kısmen canlı en azından bir kişilik olarak görülebilir.