gustavo
Üstün
Medya teorisyeni Bernard Cohen'in meşhur bir sözü vardır: "Medya, insanlara ne düşüneceklerini söylemekte pek başarılı olamayabilir ama okuyucularına ne hakkında düşüneceklerini söylemekte şaşırtıcı derecede başarılıdır."
Haber ajansı o gün havuzuna 2.000 tane haber bırakır. Kanalların bu haberlerin hepsini yayınlamaya vakti yoktur.
O yüzden kanallar kendine uygun (veya fonlamalarına) haberleri seçerler ve haber kanalları bu haberleri uzun uzun konuşunca insanda bu önemli bir konu diye düşünür.
Yöntem 2: Çerçeveleme
Bir resmi hangi çerçeveye koyduğun, resmin nasıl algılanacağını belirler. Ajans haberi dümdüz verir; kanal ise o habere bir "açı" seçer. Çoğu haber farklılığının sebebi budur.
İşte küçük bir örnek.
-Halk TV.
-A Haber.
Farkı hissettiniz mi? Zaten her zaman hissediyorsunuz.
Yöntem 3: Eşik bekçiliği
Ajans ile senin aranda duran ve hangi haberin geçip geçmeyeceğine karar veren editörlere "eşik bekçisi" denir. İşte ajansdan sonra oluşan farkı oluşturan şeylerden biri. Haber merkezindeki editör grubu, ajansın gönderdiği metni doğrudan kopyalayıp yapıştırmaz. Kelimeler üzerinde oynarlar.
Buna da örnek verelim:
Bir eylemci için "gösterici" demek tarafsız bir dildir.
Ancak eşik bekçisi o kişiye kendi çizgisine göre "özgürlük savaşçısı" da diyebilir, "terörist/provokatör" de diyebilir.
Ki bu 2025 yılındaki protestolarla alakalı haberler en iyi örnek olabilir.
4. Yöntem: Duygusal kodlama
İnsan beyni sadece kelimelerle değil, görsel ve işitsel uyaranlarla da ikna edilir. Ajansın gönderdiği ham videoda müzik veya grafik olmaz. Kanal bunu kendi stüdyosunda işler.
Ekranda konuşan kişinin altına yazılan yazılar (alt bantlar) çok önemlidir. Konuşmacı ne anlatırsa anlatsın, altyazıya büyük harflerle "şok itiraf" veya "skandal sözler" yazıldığında, beyin otomatik olarak o konuşmada bir suç aramaya başlar.
Bu yöntem fotoğraflarla da yapılabilir. Örnek:
-Gaziantep Söz.
-BBC
Medya okuryazarı olmak, tam olarak bu mutfağın işleyişini görebilmektir. Bir haberi sadece tüketmek yerine şu soruyu sormak gerekir: Bu 4 yöntemin farkına vardığımızda, pasif birer alıcı olmaktan çıkıp medyanın illüzyonunu bozabiliriz. Çünkü manipülasyonun en büyük panzehiri, onun nasıl yapıldığını bilmektir.
Yasal uyarı / sorumluluk reddi
Bu içerik; medya okuryazarlığı, akademik eleştiri ve kamusal bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yazıda yer alan tüm kanal karşılaştırmaları, medya teorisi literatüründe yerleşik kavramları (gündem belirleme, çerçeveleme, eşik bekçiliği) somutlaştırmak amacıyla örnek niteliğinde kullanılmıştır. Herhangi bir yayın kuruluşuna, çalışanına veya kuruma yönelik hakaret, iftira ya da kişilik hakkı ihlali kastı taşımamaktadır.
Kullanılan ekran görüntüleri ve görseller, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 35. maddesi kapsamında eğitim ve eleştiri amacıyla alıntılanmıştır. Yazıda ifade edilen görüşler tamamen akademik değerlendirme niteliğindedir ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 26. maddesiyle güvence altına alınan düşünce ve ifade özgürlüğü çerçevesinde paylaşılmaktadır.
Haber ajansı o gün havuzuna 2.000 tane haber bırakır. Kanalların bu haberlerin hepsini yayınlamaya vakti yoktur.
O yüzden kanallar kendine uygun (veya fonlamalarına) haberleri seçerler ve haber kanalları bu haberleri uzun uzun konuşunca insanda bu önemli bir konu diye düşünür.
Yöntem 2: Çerçeveleme
Bir resmi hangi çerçeveye koyduğun, resmin nasıl algılanacağını belirler. Ajans haberi dümdüz verir; kanal ise o habere bir "açı" seçer. Çoğu haber farklılığının sebebi budur.
İşte küçük bir örnek.
-Halk TV.
-A Haber.
Farkı hissettiniz mi? Zaten her zaman hissediyorsunuz.
Yöntem 3: Eşik bekçiliği
Ajans ile senin aranda duran ve hangi haberin geçip geçmeyeceğine karar veren editörlere "eşik bekçisi" denir. İşte ajansdan sonra oluşan farkı oluşturan şeylerden biri. Haber merkezindeki editör grubu, ajansın gönderdiği metni doğrudan kopyalayıp yapıştırmaz. Kelimeler üzerinde oynarlar.
Buna da örnek verelim:
Bir eylemci için "gösterici" demek tarafsız bir dildir.
Ancak eşik bekçisi o kişiye kendi çizgisine göre "özgürlük savaşçısı" da diyebilir, "terörist/provokatör" de diyebilir.
Ki bu 2025 yılındaki protestolarla alakalı haberler en iyi örnek olabilir.
4. Yöntem: Duygusal kodlama
İnsan beyni sadece kelimelerle değil, görsel ve işitsel uyaranlarla da ikna edilir. Ajansın gönderdiği ham videoda müzik veya grafik olmaz. Kanal bunu kendi stüdyosunda işler.
Ekranda konuşan kişinin altına yazılan yazılar (alt bantlar) çok önemlidir. Konuşmacı ne anlatırsa anlatsın, altyazıya büyük harflerle "şok itiraf" veya "skandal sözler" yazıldığında, beyin otomatik olarak o konuşmada bir suç aramaya başlar.
Bu yöntem fotoğraflarla da yapılabilir. Örnek:
-Gaziantep Söz.
-BBC
Medya okuryazarı olmak, tam olarak bu mutfağın işleyişini görebilmektir. Bir haberi sadece tüketmek yerine şu soruyu sormak gerekir: Bu 4 yöntemin farkına vardığımızda, pasif birer alıcı olmaktan çıkıp medyanın illüzyonunu bozabiliriz. Çünkü manipülasyonun en büyük panzehiri, onun nasıl yapıldığını bilmektir.
Yasal uyarı / sorumluluk reddi
Bu içerik; medya okuryazarlığı, akademik eleştiri ve kamusal bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yazıda yer alan tüm kanal karşılaştırmaları, medya teorisi literatüründe yerleşik kavramları (gündem belirleme, çerçeveleme, eşik bekçiliği) somutlaştırmak amacıyla örnek niteliğinde kullanılmıştır. Herhangi bir yayın kuruluşuna, çalışanına veya kuruma yönelik hakaret, iftira ya da kişilik hakkı ihlali kastı taşımamaktadır.
Kullanılan ekran görüntüleri ve görseller, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 35. maddesi kapsamında eğitim ve eleştiri amacıyla alıntılanmıştır. Yazıda ifade edilen görüşler tamamen akademik değerlendirme niteliğindedir ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 26. maddesiyle güvence altına alınan düşünce ve ifade özgürlüğü çerçevesinde paylaşılmaktadır.