Herkese selam arkadaşlar, geçenlerde YouTube'da gezinirken aşağıdaki videoya denk geldim.

Video

Video'nun kısaca özeti, Opera GX'in aslında diğer tarayıcılara göre neden daha kötü olduğunu açıklıyor. Bu videoyu izleyenler, Opera GX kullananlar bu konu hakkında yorumlarını paylaşırsa güzel olur; bilmeyen arkadaşlarımız birkaç fikir sahibi olur bu sayede.

Çok kötü. Kaynak yemediği iddiası ile kullanıcıların aklını çelip Chrome'dan daha fazla kaynak tüketeten tarayıcı...
 
Arkadaşlar çoğu herkes Zen Browser'i önermiş bir deneyeyim dedim resmen tarayıcı işlerinde bir devrim gibi çok kullanışlı ve basit arayüzlü ancak anlayamadığım şekilde tarayıcıyı kapatıp açtığımda tüm sekmeleri kapatıyor ve tüm hesaplardan çıkıyor bunları nasıl kapatabilirim? Her seferinde tek tek siteleri açmakla uğraşmak istemiyorum.
 
Dostum, reklamda VPN yazması pazarlama taktiğidir; Apple da iPad’e "bilgisayar" diyor ama biz tablet olduğunu biliyoruz. Opera’nın kendi sitesinde bunun teknik olarak bir proxy olduğu zaten açıkça yazıyor, gizli bir şey yok yani.
Pazarlama taktiği olduğunu bende biliyorum herhalde. O zaman bende her tarayıcıda var olan Donanım hızlandırma özelliğini sihirli ve sadece bana ait bir özellikmiş gibi pazarlıyayım. Ayrıca ben sitesine baktığımda hala proxy yazdığını göremiyorum. En azından sitesinin ana kısımlarında. Köşe bucak bir yere gizlemişlerse bilmiyorum.
Yani diyorsunuz ki: "Deloitte gibi devlerin denetim raporları ve NASDAQ gibi borsaların şeffaflık kuralları, GDPR yasalarının olası yaptırımlarını boş ver benim şahsi şüphelerim daha doğru." Doğru mu anladım?

GDPR ihlalinin cezası, şirketin dünya çapındaki yıllık cirosunun %4'üne çıkabiliyor. Bak karının demiyorum, cirosunun diyorum. Bu, Opera gibi nispeten butik bir şirket için milyarlarca Euro demek. GDPR sadece "veri satma" demiyor; "veriyi neden topladığını, nerede sakladığını ve nasıl koruduğunu her an kanıtlamak zorundasın" diyor. Opera gibi Avrupa merkezli (Norveç) bir şirket, her yıl bağımsız denetçilere kapılarını açmak zorunda. Eğer bir şirket "reklam ayarını kapattım" demene rağmen arkadan veri işlerse, bu direkt bir suçtur.

Lütfen GDPR'ı okur musunuz?
Doğru anladınız. NASDAQ dediğiniz borsalarda Microsoft ve Google gibi adamlarda var ona bakarsanız. Ben yasalara güvenmiyorum, ben sözlere güvenmiyorum. Ben koda güvenirim, şeffaflığa güvenirim. O kadar şeffaflarsa kaynak kodlarını açsınlar bekliyorum. Hangi firmalar veri çaldı şu ana kadar Opera mı "Borsadan atılırım ya" diye veri çalmayacak. Ayrıca o kullanıcı verilerinin 3 kuruşluk olduğunu hiç sanmıyorum.
 
Pazarlama taktiği olduğunu bende biliyorum herhalde. O zaman bende her tarayıcıda var olan Donanım hızlandırma özelliğini sihirli ve sadece bana ait bir özellikmiş gibi pazarlıyayım. Ayrıca ben sitesine baktığımda hala proxy yazdığını göremiyorum. En azından sitesinin ana kısımlarında. Köşe bucak bir yere gizlemişlerse bilmiyorum.

Doğru anladınız. NASDAQ dediğiniz borsalarda Microsoft ve Google gibi adamlarda var ona bakarsanız. Ben yasalara güvenmiyorum, ben sözlere güvenmiyorum. Ben koda güvenirim, şeffaflığa güvenirim. O kadar şeffaflarsa kaynak kodlarını açsınlar bekliyorum. Hangi firmalar veri çaldı şu ana kadar Opera mı "Borsadan atılırım ya" diye veri çalmayacak. Ayrıca o kullanıcı verilerinin 3 kuruşluk olduğunu hiç sanmıyorum.
Opera’nın ana sayfasında dev gibi "Browser VPN" yazması pazarlamadır, ama "help" kısmına girdiğinde teknik detay kabak gibi yazar. Gizli kapaklı bir durum yok, sadece bilgi okuyana verilir.

"Ben koda bakarım" diyorsun da, her gün güncellenen milyonlarca satır Chromium kodunu veya kullandığın Linux çekirdeğini bizzat satır satır okuyor musun? Hayır. Sen de aslında topluluk denetimine yani bir nevi söze güveniyorsun. Ben de profesyonel denetçilerin raporuna güveniyorum. Arada hiçbir fark yok.

Profesyonel denetçiler bir yazılımı incelerken sadece kod okumazlar. Trafik analizi, sunucu logları gibi pek çok şeye bakarlar. Yazılım kapalı kaynak da olsa, senin kapattığın ayara rağmen veri gönderiyorsa bu o trafik analizinde kabak gibi çıkar. Kodun kapalı olması sadece senin veya benim gibi son kullanıcı için engeldir. Siber güvenlik dünyasında "Reverse Engineering" (Tersine Mühendislik) diye bir gerçek var. Uzmanlar kodun yazı haline değil, işlemciye giden komutlarına bakarak ne yaptığını saniyeler içinde anlarlar. "Kod kapalı, kimse göremez" diye bir dünya yok.

Şimdi diyorsun ki; "Tüm bu denetimler ve hatta AB yasaları bile boş, benim şüphelerim doğru. Arkasına bir mantık zinciri bile kurmama gerek yok." Ben şimdi sana mı inanayım, yoksa bu kadar argümanıma, kendi rasyonel verilerime mi?

Lütfen GDPR'ı (özellikle hesap verilebilirlik maddelerini) oku. Avrupa merkezli bir şirket "kodum kapalı benim ya kusura bakmayın" diyerek denetçiyi kapıdan çeviremez.

Gizlilik mevzsunu hafife falan almıyorum, yanlış anlaşılmasın. Benim itirazım, senin Opera mevzusuna yaklaşımındaki teknik hatalar ve "her şey yalan" diyerek somut argümanları yok sayman. Adeta senin için; Opera bir tarayıcıdan öteye geçmiş, şeytan olmuş.
 
Opera'nın ana sayfasında dev gibi "browser VPN" yazması pazarlamadır ama "help" kısmına girdiğinde teknik detay kabak gibi yazar. Gizli kapaklı bir durum yok, sadece bilgi okuyana verilir.

Bilgi öyle veriliyorsa verilmesin daha iyi ya bence.

"Ben koda bakarım" diyorsun da, her gün güncellenen milyonlarca satır Chromium kodunu veya kullandığın Linux çekirdeğini bizzat satır satır okuyor musun? Hayır. Sen de aslında topluluk denetimine yani bir nevi söze güveniyorsun. Ben de profesyonel denetçilerin raporuna güveniyorum. Arada hiçbir fark yok.

Yoo okumuyorum. Okumama gerek yok ve okuyamamda. Topluluk denetimi yapan adamlar bu işi gönüllü olarak yapıyor. Profesyonel denetçiler gözlemlerini para karşılığı değiştirebilir. Değiştiriyor demiyorum bak değiştirebilir. Kar amacı güdüyor mu? Güdüyor.

Profesyonel denetçiler bir yazılımı incelerken sadece kod okumazlar. Trafik analizi, sunucu logları gibi pek çok şeye bakarlar. Yazılım kapalı kaynak da olsa, senin kapattığın ayara rağmen veri gönderiyorsa bu o trafik analizinde kabak gibi çıkar. Kodun kapalı olması sadece senin veya benim gibi son kullanıcı için engeldir. Siber güvenlik dünyasında "reverse engineering" (tersine mühendislik) diye bir gerçek var. Uzmanlar kodun yazı haline değil, işlemciye giden komutlarına bakarak ne yaptığını saniyeler içinde anlarlar. "kod kapalı, kimse göremez" diye bir dünya yok.

Tarayıcı internet ile çalışan bir yazılım olduğundan sürekli veri alıp gönderir. Bu verilerden kötü amaçlı olanlarını ayıracaklar, bir de üstüne varsa şifresini kıracaklar veriyi görmek için? Kodun kapalı olması sadece bizim için dezavantajlı bir şey değil ayrıca. Profesyonel veri analizcileri de açık kaynak uygulamaları daha rahat analiz eder. Tersine mühendislik "hop sihirli aracımı açtım kodun makine kodu halini okudum" tarzı bir şey de değil. Yapması zor ve adam kaynak koda bakabilecekken bunu her zaman veya her şey için yapmaz.

Şimdi diyorsun ki; "tüm bu denetimler ve hatta ab yasaları bile boş, benim şüphelerim doğru. Arkasına bir mantık zinciri bile kurmama gerek yok." ben şimdi sana mı inanayım, yoksa bu kadar argümanıma, kendi rasyonel verilerime mi?

Denetimler ve yasaların çalışmadığını pek çok kez gördük. Körü körüne bu yasalara, denetime inanmak ne kadar doğru? Argümanlarınız, rasyonel verileriniz yüzde yüz yanlış benimki doğru diye bir şey demiyorum ancak şüphelerimde yüzde yüz haksız olduğumu sanmıyorum. Mantık zincirim şu şekilde: Kaynak kod açık değil, para kazanma modeli belirtilmemiş, varsayılan olarak telemetri topluyor e o zaman burada bir bit yeniği yok mu? Olamaz mı yani?

Lütfen GDPR'ı (özellikle hesap verilebilirlik maddelerini) oku. Avrupa merkezli bir şirket "kodum kapalı benim ya kusura bakmayın" diyerek denetçiyi kapıdan çeviremez.

Gizlilik mevzsunu hafife falan almıyorum, yanlış anlaşılmasın. Benim itirazım, senin Opera mevzusuna yaklaşımındaki teknik hatalar ve "her şey yalan" diyerek somut argümanları yok sayman. Adeta senin için; Opera bir tarayıcıdan öteye geçmiş, şeytan olmuş.

Hafife almamanızı takdir ediyorum. "abi herkes verimizi çalıyor ya boş ver" deyip saçma sapan da konuşabilirdiniz. Tarayıcıyı şeytan olarak görüyorum ne yalan söyleyeyim. Chrome veya Edge veri çalıyor ama en azından performans anlamında kıt değiller. Kullanan adamı anlarım bir noktada. Opera GX'te o da yok. GDPR ve denetçilere güvensem bile bu tarayıcı yine en nefret ettiğim tarayıcı olur. Bir tane iyi noktasını görmedim şu ana kadar. Ki yanlış anlaşılmasın hatrı sayılır bir süre kullandım bu tarayıcıyı.
 
Bilgi öyle veriliyorsa verilmesin daha iyi ya bence.

Yoo okumuyorum. Okumama gerek yok ve okuyamamda. Topluluk denetimi yapan adamlar bu işi gönüllü olarak yapıyor. Profesyonel denetçiler gözlemlerini para karşılığı değiştirebilir. Değiştiriyor demiyorum bak değiştirebilir. Kar amacı güdüyor mu? Güdüyor.

Tarayıcı internet ile çalışan bir yazılım olduğundan sürekli veri alıp gönderir. Bu verilerden kötü amaçlı olanlarını ayıracaklar, bir de üstüne varsa şifresini kıracaklar veriyi görmek için? Kodun kapalı olması sadece bizim için dezavantajlı bir şey değil ayrıca. Profesyonel veri analizcileri de açık kaynak uygulamaları daha rahat analiz eder. Tersine mühendislik "hop sihirli aracımı açtım kodun makine kodu halini okudum" tarzı bir şey de değil. Yapması zor ve adam kaynak koda bakabilecekken bunu her zaman veya her şey için yapmaz.

Denetimler ve yasaların çalışmadığını pek çok kez gördük. Körü körüne bu yasalara, denetime inanmak ne kadar doğru? Argümanlarınız, rasyonel verileriniz yüzde yüz yanlış benimki doğru diye bir şey demiyorum ancak şüphelerimde yüzde yüz haksız olduğumu sanmıyorum. Mantık zincirim şu şekilde: Kaynak kod açık değil, para kazanma modeli belirtilmemiş, varsayılan olarak telemetri topluyor e o zaman burada bir bit yeniği yok mu? Olamaz mı yani?

Hafife almamanızı takdir ediyorum. "abi herkes verimizi çalıyor ya boş ver" deyip saçma sapan da konuşabilirdiniz. Tarayıcıyı şeytan olarak görüyorum ne yalan söyleyeyim. Chrome veya Edge veri çalıyor ama en azından performans anlamında kıt değiller. Kullanan adamı anlarım bir noktada. Opera GX'te o da yok. GDPR ve denetçilere güvensem bile bu tarayıcı yine en nefret ettiğim tarayıcı olur. Bir tane iyi noktasını görmedim şu ana kadar. Ki yanlış anlaşılmasın hatrı sayılır bir süre kullandım bu tarayıcıyı.

Dostum, son yazdığınla aslında konuyu özetlemişsin: "denetçilere güvensem bile, tarayıcıdan nefret ediyorum." yani senin meselen teknik veya gizlilik değil, tamamen kişisel bir beğeni/nefret meselesi. Saygı duyarım ama kişisel nefretini teknik bir gerçekmiş gibi pazarlaman yanlış.

Eğer "para alan denetçi raporunu değiştirir, yasalar çalışmaz" diyorsan; o zaman hayatındaki hiçbir kurumsal yapıya güvenmemen gerekir. Kullandığın işlemcinin içindeki microcode kapalı kaynak, bindiğin uçağın yazılımı kapalı kaynak, parandaki güvenlik önlemleri kapalı kaynak... Bu mantıkla dünyada hiçbir şeye güvenemezsin.

Kimse sihirli araç demiyor zaten. Ama milyar dolarlık şirketler ve devletler, bir yazılımın ne yaptığını anlamak için senin zor dediğin o süreçlere milyon dolarlar harcıyor. Opera bir açık verirse, bunu ilk bulacak olan rakibi Google veya Apple olur. Pazar rekabeti en büyük denetimdir. Kaynak kodunun kapalı olması bir tercih; para kazanma modeli ise çok net (arama motoru anlaşmaları ve reklam partnerlikleri). Telemetri ise her modern yazılımda var ve biz zaten kapatılabildiğini konuşuyoruz.

Performans tamamen öznel bir durum. Bende ve pek çok kişide gayet akıcı çalışıyor. Diyecek bir şey yok buna.

Şunu netleştirelim: Eğer profesyonel denetçilerin rüşvet alıp rapor değiştirdiğine, ab yasalarının (GDPR) süs olduğuna ve nasdaq gibi devasa finansal yapıların bu kadar kolay veri hırsızlığına göz yumduğuna inanıyorsan; seninle tarayıcı tartışmamız çok yersiz.

Çünkü senin bu bakış açına göre; kullandığın Linux çekirdeğindeki binlerce satır kodu yazanların satın alınmadığını bilemezsin. Cebindeki telefonun işlemcisinin (kapalı kaynak) donanım seviyesinde seni dinlemediğinden asla emin olamazsın. Paranızı yatırdığın bankanın sistemlerine veya bindiğin uçağın yazılımına (hepsi profesyonel denetimle yürür) asla güvenmemen gerekir.

Eğer dünya senin dediğin gibi kurumların ve yasaların hiçbir hükmünün olmadığı, her şeyin para karşılığı halledildiği Cyberpunk 2077 gibi bir yerse; tartışacağımız en son şey Opera'nın telemetri ayarlarıdır.

Son olarak; Opera'yı Chrome veya Edge yerine tercih etmemin ve gizlilik konusunda daha güvenli bulmamın çok somut nedenleri var, bunları biraz açayım ki neden bu kadar emin olduğumu anla; Chrome (Google) ve Edge (Microsoft) ABD merkezli şirketler. ABD yasaları (Cloud act), devlet istediği an o veriye arka kapıdan erişim izni verir. Opera ise dediğim gibi GDPR'a bağlı ve GDPR'a göre kesinlikle böyle bir durum olamaz. Yani Opera'da o ayarları disable yaptığım gibi veri gönderimini kesmek zorunda. Google ve Microsoft'un kendi kendine verdiği sözlere güvenmek yerine, ab yasalarının ve bağımsız denetimin şeffaflığına güveniyorum. Chrome ve Edge seni varsayılan ayarlarla veri sızdırmaya zorlarken; Opera bana bu muslukları tek tek kapatma imkanı tanıyor. Ben Opera'nın sadece birkaç tık ile Chrome ve Edge'den çok daha gizlilik odaklı olduğundan ve o ayarlarla reklam profilimi yaratamadığından eminim. (tabii ki de bir Firefox kadar gizlilikten bahsetmiyorum, o bambaşka bir olay. Ben "reklam profilimi oluşturamasın yeter" mantığıyla bakıyorum.)
 
Son düzenleme:
Arkadaşlar çoğu herkes Zen Browser'i önermiş bir deneyeyim dedim resmen tarayıcı işlerinde bir devrim gibi çok kullanışlı ve basit arayüzlü ancak anlayamadığım şekilde tarayıcıyı kapatıp açtığımda tüm sekmeleri kapatıyor ve tüm hesaplardan çıkıyor bunları nasıl kapatabilirim? Her seferinde tek tek siteleri açmakla uğraşmak istemiyorum.
Hocam konu açarsanız daha iyi olur. Bir süredir bilgisayar kullanmadım böyle bir sorun neden oluyor bilmiyorum. Konu açarsanız kullanan arkadaşlar cevaplar.
 
Dostum, son yazdığınla aslında konuyu özetlemişsin: "Denetçilere güvensem bile, tarayıcıdan nefret ediyorum." Yani senin meselen teknik veya gizlilik değil, tamamen kişisel bir beğeni/nefret meselesi. Saygı duyarım ama kişisel nefretini teknik bir gerçekmiş gibi pazarlaman yanlış.
Yoo meselem teknik ve gizlilik ile alakalı. Tarayıcıdan hiç bir sebep yokken nefret etmiyorum.
Eğer "para alan denetçi raporunu değiştirir, yasalar çalışmaz" diyorsan; o zaman hayatındaki hiçbir kurumsal yapıya güvenmemen gerekir. Kullandığın işlemcinin içindeki microcode kapalı kaynak, bindiğin uçağın yazılımı kapalı kaynak, parandaki güvenlik önlemleri kapalı kaynak... Bu mantıkla dünyada hiçbir şeye güvenemezsin.
Dürüst olmam gerekirse zaten güvenmiyorum. Güvenmediğim ve değiştirebileceğim şeyleri de elimden geldiğince değiştiriyorum. Konu neden güvenmemem ile alakalı değil ki. Opera GX'e de güvenmiyorum işlemcimde donanım seviyesinde backdoor olup olmayacağına da. Bi Opera GX'e güvenmiyorum değil yani. Nefret ediyorum diyince sanırım yersiz ve körü körüne bir nefret anladınız.
Performans tamamen öznel bir durum. Bende ve pek çok kişide gayet akıcı çalışıyor. Diyecek bir şey yok buna.
Performans tam olarak nasıl öznel bir durum oluyor bana açıklar mısın? Diyelim ki bir oyun çoğu donanımda 30 FPS çalışıyor. Ben kalkıp oyunun gayet akıcı olduğunu savunsam bu benim öznel fikrim oluyor ve kimse karşı çıkamıyor mu şimdi? Veya aynı oyun sadece o donanımlara ihtyiaç duymasa bile aşırı iyi bir sistemde iyi bir performans sergilerse performansı, optimizasyonu iyi mi oluyor?

Web sitelerinde, Youtube'da vesaire yapılan testlere bakabilirsiniz. Hepsinde Opera GX iyi bir performans gösteremiyor. Kendi bilgisayarınızda da bunu deneyebilirsiniz. Performans sadece hız değil, ram kullanımı, crash & donma vs. gibi durumları da içerir.
Şunu netleştirelim: Eğer profesyonel denetçilerin rüşvet alıp rapor değiştirdiğine, AB yasalarının (GDPR) süs olduğuna ve NASDAQ gibi devasa finansal yapıların bu kadar kolay veri hırsızlığına göz yumduğuna inanıyorsan; seninle tarayıcı tartışmamız çok yersiz.

Çünkü senin bu bakış açına göre; Kullandığın Linux çekirdeğindeki binlerce satır kodu yazanların satın alınmadığını bilemezsin. Cebindeki telefonun işlemcisinin (kapalı kaynak) donanım seviyesinde seni dinlemediğinden asla emin olamazsın. Paranızı yatırdığın bankanın sistemlerine veya bindiğin uçağın yazılımına (hepsi profesyonel denetimle yürür) asla güvenmemen gerekir.

Eğer dünya senin dediğin gibi kurumların ve yasaların hiçbir hükmünün olmadığı, her şeyin para karşılığı halledildiği Cyberpunk 2077 gibi bir yerse; tartışacağımız en son şey Opera'nın telemetri ayarlarıdır.
Dediğim gibi direkt inanıyorum diye bir şey söylemedim. Ama eninde sonunda her şirket kar amacı güdüyor, bunu yapma olasılıkları var. Hadi GDPR'ı boş verelim. sizin NASDAQ'a bu kadar güvenmeniz beni şaşırttı. Adı üstünde bir finansal yapı. İsminde ben finans geçen hiç bir adama güvenmem. Sizi bilemiyorum.

Kodu yazan satın alınmış olabilir. Hadi Linux Vakfını da satın alsınlar o kodu sisteme sokabilmek için. Peki ya dağıtım sağlayıcıları? Gönüllü belki de on binlerce developer? Kullanıcılar? Linux topluluğu? Linux ekosistemine katkı sağlayan her bir geliştirici? Bir şekilde bunları da aşalım. Linux'u forklayabiliriz. Neden mi? Çünkü açık kaynak, çünkü free software. Aslında Opera'nın açık kaynak olup olmamasının sadece bir tercih olmadığını daha fazla para kazanmak için bir koruma mekanizması olduğunu buradan anlayabilirsiniz. Çünkü açık kaynak yazılımlarda böyle şeyler yapamazsınız. Çünkü kullanıcıları kaybetme riskni göze alamazsınız.

Kurum veya yasaların hala daha bir hükmü olduğuna inanıyorum. Yani umarım vardır. Ama dürüst olmam gerekirse bu yasaların özellikle güçlüler üzerinde kayda değer bir etkisi olmadığını söylemek için alim olmaya gerek yok diye düşünüyorum. Daha Cyperpunk olmadık çok şükür. Ama ben aşırı uzak olduğumuzu düşünmüyorum.

Telemetrileri kapatınca en azından bir profilleme yapmadığına hadi güvenelim. Ben yine de hiç bir şekilde bu ayarların reklam profilleme "yapmamasına" veya hiç bir şekilde kötü amaçlı ver almamasına rağmen varsayılan olarak açık gelmesine anlam veremiyorum. Tek tıkla kapanıyor mu? Güzel. Ancak bana etik gelmiyor.
 
Yoo meselem teknik ve gizlilik ile alakalı. Tarayıcıdan hiç bir sebep yokken nefret etmiyorum.

Dürüst olmam gerekirse zaten güvenmiyorum. Güvenmediğim ve değiştirebileceğim şeyleri de elimden geldiğince değiştiriyorum. Konu neden güvenmemem ile alakalı değil ki. Opera GX'e de güvenmiyorum işlemcimde donanım seviyesinde backdoor olup olmayacağına da. Bi Opera GX'e güvenmiyorum değil yani. Nefret ediyorum diyince sanırım yersiz ve körü körüne bir nefret anladınız.

Performans tam olarak nasıl öznel bir durum oluyor bana açıklar mısın? Diyelim ki bir oyun çoğu donanımda 30 FPS çalışıyor. Ben kalkıp oyunun gayet akıcı olduğunu savunsam bu benim öznel fikrim oluyor ve kimse karşı çıkamıyor mu şimdi? Veya aynı oyun sadece o donanımlara ihtyiaç duymasa bile aşırı iyi bir sistemde iyi bir performans sergilerse performansı, optimizasyonu iyi mi oluyor?

Web sitelerinde, Youtube'da vesaire yapılan testlere bakabilirsiniz. Hepsinde Opera GX iyi bir performans gösteremiyor. Kendi bilgisayarınızda da bunu deneyebilirsiniz. Performans sadece hız değil, ram kullanımı, crash & donma vs. gibi durumları da içerir.

Dediğim gibi direkt inanıyorum diye bir şey söylemedim. Ama eninde sonunda her şirket kar amacı güdüyor, bunu yapma olasılıkları var. Hadi GDPR'ı boş verelim. sizin NASDAQ'a bu kadar güvenmeniz beni şaşırttı. Adı üstünde bir finansal yapı. İsminde ben finans geçen hiç bir adama güvenmem. Sizi bilemiyorum.

Kodu yazan satın alınmış olabilir. Hadi Linux Vakfını da satın alsınlar o kodu sisteme sokabilmek için. Peki ya dağıtım sağlayıcıları? Gönüllü belki de on binlerce developer? Kullanıcılar? Linux topluluğu? Linux ekosistemine katkı sağlayan her bir geliştirici? Bir şekilde bunları da aşalım. Linux'u forklayabiliriz. Neden mi? Çünkü açık kaynak, çünkü free software. Aslında Opera'nın açık kaynak olup olmamasının sadece bir tercih olmadığını daha fazla para kazanmak için bir koruma mekanizması olduğunu buradan anlayabilirsiniz. Çünkü açık kaynak yazılımlarda böyle şeyler yapamazsınız. Çünkü kullanıcıları kaybetme riskni göze alamazsınız.

Kurum veya yasaların hala daha bir hükmü olduğuna inanıyorum. Yani umarım vardır. Ama dürüst olmam gerekirse bu yasaların özellikle güçlüler üzerinde kayda değer bir etkisi olmadığını söylemek için alim olmaya gerek yok diye düşünüyorum. Daha Cyperpunk olmadık çok şükür. Ama ben aşırı uzak olduğumuzu düşünmüyorum.

Telemetrileri kapatınca en azından bir profilleme yapmadığına hadi güvenelim. Ben yine de hiç bir şekilde bu ayarların reklam profilleme "yapmamasına" veya hiç bir şekilde kötü amaçlı ver almamasına rağmen varsayılan olarak açık gelmesine anlam veremiyorum. Tek tıkla kapanıyor mu? Güzel. Ancak bana etik gelmiyor.
Performans özneldir çünkü her donanımın optimizasyonu farklıdır. Senin sisteminde 30 FPS veren oyun, bende 100 FPS verebilir; bu oyunun kötü olduğunu değil, senin donanımınla veya ayarlarınla olan uyumsuzluğunu gösterir. Ama testlerde kötü dediğin şey, tarayıcıyı saf hız testine sokmaktır. Ben kullanım konforundan bahsediyorum.

"İsminde finans geçen adama güvenmem" dediğin an zaten teknik tartışma bitmiş, ideolojik tartışma başlamıştır. Finansal yapılar (NASDAQ gibi), etik oldukları için değil, paralarını kaybetmemek için dürüst olmak zorundadırlar. Bir skandal demek, milyarlarca dolar kayıp demek. Ben onların iyiliğine değil, açgözlülüğüne güveniyorum. O yüzden veri hırsızlığı yapamazlar, çünkü maliyeti kazancından çok daha büyük.

Linux topluluğuna olan güvenin harika, ama unutma ki o on binlerce gönüllü de hata yapabiliyor (Bkz: Yıllarca fark edilmeyen XZ Utils veya Log4j açıkları). Açık kaynak olması bir yazılımı etik yapmaz (ki etik görecelidir ama bu bambaşka bir konu), sadece incelenebilir yapar. Kapalı kaynak olması da şeytan yapmaz, bir iş modelidir.

Telemetrinin açık gelmesi etik gelmeyebilir. Ama bu bir sektör standardı haline geldi. Windows'u kurarken de, Android'i açarken de bu seçenekler önümüze geliyor. Önemli olan o tek tıkla kapatma hakkını sana verip vermemesi. Opera bu hakkı veriyor. (Kurulum programında sadece 1 tık ile daha tarayıcıyı kurmadan bu telemetri ayarlarına erişebiliyorsunuz.)

Mevzu artık tarayıcı tekniklerinden çıkıp kurumlara güven, finans dünyası ve etik gibi ucu bucağı olmayan ideolojik bir zemine kaymaya başladı. Bu noktadan sonra tartışmamız sadece bir fikir ayrılığına döner. Ortak bir paydada buluşmamız imkansız çünkü; ikimizde aynı politika yazılarından farklı gerçekler görüyoruz.
 
Arkadaşlar çoğu herkes Zen Browser'i önermiş bir deneyeyim dedim resmen tarayıcı işlerinde bir devrim gibi çok kullanışlı ve basit arayüzlü ancak anlayamadığım şekilde tarayıcıyı kapatıp açtığımda tüm sekmeleri kapatıyor ve tüm hesaplardan çıkıyor bunları nasıl kapatabilirim? Her seferinde tek tek siteleri açmakla uğraşmak istemiyorum.
Ayarlarda, Çıktığımda çerezleri sil gibi bir seçenek varsa kapat.