Selam dostlar. Bu rehberimizde, araçların şanzıman türlerine değineceğiz. Olabildiğince sadece ve basit şekilde bunları anlatacağım sizlere. Hem sıfır, hem ikinci el araç alırken kafa karışıklığınızı gidermek için oluşturulacaktır bu rehber.
Araçlarda tek kavrama-yarı otomatik, çift kavrama, tork konvertörlü-tam otomatik, CVT, e-CVT, manuel şanzımanlardan bahsedeceğiz. Senkromeçsiz kara şanzımandan bahsetmeyeceğim, o artık kullanılmayan çok eski bir teknoloji.
Şanzıman bir aracın yakıt tüketimi, performans, gücünü yere aktarması, yürütülmesi vs derken motor kısmından sonra en önemli parçasıdır. Araç alırken bu yüzden, bana göre en dikkat edilmesi gereken hususlardandır. Bu rehber benim tecrübe ve deneyimlere göre hazırlanmıştır, anlaşılır olması için sadece ekstra resimler eklenmiştir.
Not: Her markanın, farklı şanzıman türleri kullanmışlığı vardır. Mesala Audi; CVT, Çift Kavrama, Tam Otomatik, Manuel gibi tam dört farklı şanzıman türü kullanmıştır. Şu markalar kesin olarak şunları kullanıyor diyemeyiz, çok kapsamlı bakılması gerekli şanzıman kodlarına. Çift Kavrama kuru mu, yoksa yağlı tip mi mesala? Bunlar araç almadan bakılmalı, marka ve model bazlı değişmektedir şayet.
Manuel Şanzımanlar ; Bu şanzıman türü yıllardır hayatımızda olan, özellikle Türkiye'de çok sevilen bir şanzıman türüdür. Ustalaşması, diğer şanzıman türlerinden bir miktar daha zordur. Eskiden, bir çok markada en çok tercih edilen tür idi. Artık yavaş yavaş markalar, manuel üretimlerini durdurmaya başladı. Otomatik vitesler, artık bir çok konuda çok iyiler.
Eksileri; Sıkışık trafikte yorgunluk, debriyaj sistemi, eğimli yollarda yokuş kalkış desteği olmaz ise bazı kişilerde sıkıntı çıkarması, düzgün kullanılmaz ise baskı-balata-volan sorunları, acemiler için zorluklar diyebilirim.
Artıları; Basit baskı ve balata değişimi, daha uygun tamir maliyetleri, esnek ve zorlanmaya müsait yapıları, özellikle kemikli ve sert olanlarda sportif sürüş keyfi, daha düşük yakıt tüketimi, tutulması ikinci el satışlarda gibi diyebiliriz.
Tek Kavrama-Yarı Otomatik; Aslında bu şanzıman türü bildiğimiz manuel şanzımanın, otomatikleştirilmiş halidir. Debriyaja siz yerine, robotik aksam vites değiştirir. Tavsiye etmediğim bir şanzıman türüdür. Sebeplerini artı ve eski kısmında açıklayacağım, okumaya devam ediniz.
Eskileri; Manuel vites gibi sarsıntılı vites atar, özellikle eğimli yollarda gaza yüklenmelisiniz. Vites geçişleri ağırdır. Dur-Kalk trafiğinde sizi çok sinirlendirir. Erken biten baskı balata problemleri. Konforsuz ve keyifsiz bir şanzıman türüdür. Mümkün mertebe uzak durulmalı, çok yorucu bir şanzımandır.
Artıları; Basit maliyetleri, gerçekten çok düşük yakıt tüketimi, bu şanzımana sahip araçların fiyatlarının uygunluğu gibi konuları sıralayabiliriz.
Çift Kavrama Şanzımanlar; Bu şanzıman belki de en çok tercih edilen şanzıman türlerindendir. Spor otomobillerden, gündelik araçlara kadar bir çok marka tercih eder. Bir çok avantajı vardır, bununla birlikte bir sürü de dezavantajı vardır. Benim en sevmediğim şanzıman türlerinden bir tanesidir. Sebeplerine yine değineceğiz. Zevkler ve renkler tartışılmaz tabi ki.
Eksileri; Kavrama balata volan maliyetleri, eğimli yollarda kararsızlık, yağ ısınma problemleri, kavrama değişimleri hariç çıkacak arızalardan kaynaklı yüksek tamir maliyetleri, sert kullanımdan kaynaklı zarar görmesi, dur kalk trafiklerinde şanzımanın kolay aşınması, yüksek güç ve tork konusunda yetersiz kalması. Türkiye yollarına uygun bir şanzıman türü değil bana göre. Eğimli yollar, sıkışık trafik, bilinçsiz kullanım ile birleşince size araba bile sattırır, öyle de bezdirir sizi. Mümküm mertebe yağlı ıslak çift kavrama tercih edilmeli illa alınacak ise. Kuru kavramadan uzak durulmalı mümkün ise. Sakin ve rafine sürüşleri sever bu şanzıman. Üst seviye Super Sport markalarda bu şanzımanı kullanır, ama güce ve torka dayanıklılığı arttırılmıştır o araçlarda. Elden geçirilmiş çift kavramadır onlar, standart bir çift kavrama ile kıyaslayamayız. Narin bir şanzıman türüdür.
Artıları; Hızlı vites geçişleri, düşük yakıt tüketimi, konforlu yapısı, bazı marka ve modellerde kolay işçilik-parça değişimleri, performanslı bir şanzımandır. Esnektir. Özellikle üst seviye spor otomobillerde hızlı olması için tercih edilir. Türkiye'de çok satılan bir çok marka kullanır. Periyodik bakımları aksatılmamalı. Ama bu yine de sorun yaşamayacağınız anlamına gelmez.
Tam Otomatik Şanzımanlar- Tork Konvertörlü; Bu şanzıman PSA, Audi, Volvo, Ford, Mercedes, BMW gibi bir çok bilinen markalarda kullanılmaktadır. Ama her modelinde tam otomatik yoktur, yine alırken araştırılmalı ve şanzıman kodlarına bakılmalıdır. Sadece otomobillerde değil kamyon, otobüs, ticari araçlar gibi bir çok segment araçta kullanılır. Benim en çok tavsiye ettiğim şanzıman türüdür. Özellikle Türkiye'nin konumuna en uygun şanzıman tipi budur. Bunları yılların deneyimine göre söyleyebilirim. Özellikle yeni tip tam otomatikler çok başarılıdır.
Eksileri; Ağır yapıları, kolay arıza yapmazlar çok sağlamlar lakin arıza yaparsa ciddi paralar istenir tamir için, her motor tipinde kullanılamaz, yakıt tüketimi bir miktar diğer şanzıman türlerine göre yüksektir. Yine performans bakımından çift kavrama kadar hızlı değillerdir. Mümkünse eski nesil tercih edilmemeli. Eski tip olanlar yüksek yakıt, düşük performansa sahiptir.
Artıları; Özellikle yeni nesillerde verimlidirler, yakıtları düşüktür eski nesillere göre, taş gibi sağlamdırlar, performansları gerçekten başarılıdır. Hatta zor durumda ki BMW, ZF gibi alman markası tam otomatik şanzıman ile çok başarılı olmuştur. Kavrama balata ve volan dertleri yoktur. Zorlanabilirler, ısınmasına gerek dahi yoktur. Basit bakım maliyetleri vardır, en fazla yağ değişimi yapar yola devam edersiniz. İlk önceliğiniz bu şanzıman olmalı tecrübelerime göre. Yeni nesil tam otomatiklerde korkulacak kronik problemler yoktur.
CVT Şanzıman; Bu şanzımanı özellikle Japon grubu kullanmaktadır. Açık konuşmak gerekirse, bu şanzıman türünü de çok sevmem. Eğer tam otomatik alamıyor isem tercih ederim. İlk tercihim hiçbir zaman olmaz. Sonsuz oran diye tabir edilen bir mantık ile çalışmaktadır. Sürekli değişken oranlı da diyebiliriz. Yeni nesillerde simule edilse bile, hala aynı çalışma prensibine sahiptir. Onun da artı ve eksiklerine değineceğiz.
Eksileri; Özellikle yüksek süratlerde ses sorunu, bağırması eğimli yollarda, sert kullanımda zincir kırması, gereken gücü sağlayabilmek için, yüksek devirlerde kalınması gerçeği, sürüş keyfinin sadece şehir içi sürüşlerle sınırlı kalması diyebiliriz. Tam otomatikler kadar sağlam malesef değillerdir. 0-100 değil, ara hızlanmalarda önemlidir bir arabada.
Artıları; Daha ucuz olması, şehir içi rafine sürüş, tork eşiği düşüktür, hafif ve kompakt yapısı, daha basit mekanik parçaları gibi sıralayabiliriz.
E-CVT Şanzıman; Normal CVT ile karıştırılmaması gerekli. Çalışma prensibinin, CVT şanzıman ile alakası yoktur. Kavrama, kayış, kasnak gibi parçalar içermez. Tam otomatikler ile birlikte, en çok tavsiye ettiğim şanzıman türlerinden bir tanesidir. Hibrit sistemler ile harikulade çalışıyor. Tavsiye ederim bu şanzımanı alacağınız arabada.
Eksileri; Henüz çok yaygınlaşmadı, arızalandığında genelde tamire pek yanaşılmıyor, gaz tepkimesi gecikmeleri şeklinde sıralayabiliriz.
Artıları; Klasik şanzımanlara göre daha basit yapı, pürüssüz ve sessiz yapısı, parça az olduğu için, daha düşük arıza ihtimali, iyi yakıt tüketimi diyebiliriz.
Araçlarda tek kavrama-yarı otomatik, çift kavrama, tork konvertörlü-tam otomatik, CVT, e-CVT, manuel şanzımanlardan bahsedeceğiz. Senkromeçsiz kara şanzımandan bahsetmeyeceğim, o artık kullanılmayan çok eski bir teknoloji.
Şanzıman bir aracın yakıt tüketimi, performans, gücünü yere aktarması, yürütülmesi vs derken motor kısmından sonra en önemli parçasıdır. Araç alırken bu yüzden, bana göre en dikkat edilmesi gereken hususlardandır. Bu rehber benim tecrübe ve deneyimlere göre hazırlanmıştır, anlaşılır olması için sadece ekstra resimler eklenmiştir.
Not: Her markanın, farklı şanzıman türleri kullanmışlığı vardır. Mesala Audi; CVT, Çift Kavrama, Tam Otomatik, Manuel gibi tam dört farklı şanzıman türü kullanmıştır. Şu markalar kesin olarak şunları kullanıyor diyemeyiz, çok kapsamlı bakılması gerekli şanzıman kodlarına. Çift Kavrama kuru mu, yoksa yağlı tip mi mesala? Bunlar araç almadan bakılmalı, marka ve model bazlı değişmektedir şayet. Manuel Şanzımanlar ; Bu şanzıman türü yıllardır hayatımızda olan, özellikle Türkiye'de çok sevilen bir şanzıman türüdür. Ustalaşması, diğer şanzıman türlerinden bir miktar daha zordur. Eskiden, bir çok markada en çok tercih edilen tür idi. Artık yavaş yavaş markalar, manuel üretimlerini durdurmaya başladı. Otomatik vitesler, artık bir çok konuda çok iyiler. Eksileri; Sıkışık trafikte yorgunluk, debriyaj sistemi, eğimli yollarda yokuş kalkış desteği olmaz ise bazı kişilerde sıkıntı çıkarması, düzgün kullanılmaz ise baskı-balata-volan sorunları, acemiler için zorluklar diyebilirim. Artıları; Basit baskı ve balata değişimi, daha uygun tamir maliyetleri, esnek ve zorlanmaya müsait yapıları, özellikle kemikli ve sert olanlarda sportif sürüş keyfi, daha düşük yakıt tüketimi, tutulması ikinci el satışlarda gibi diyebiliriz.
Tek Kavrama-Yarı Otomatik; Aslında bu şanzıman türü bildiğimiz manuel şanzımanın, otomatikleştirilmiş halidir. Debriyaja siz yerine, robotik aksam vites değiştirir. Tavsiye etmediğim bir şanzıman türüdür. Sebeplerini artı ve eski kısmında açıklayacağım, okumaya devam ediniz. Eskileri; Manuel vites gibi sarsıntılı vites atar, özellikle eğimli yollarda gaza yüklenmelisiniz. Vites geçişleri ağırdır. Dur-Kalk trafiğinde sizi çok sinirlendirir. Erken biten baskı balata problemleri. Konforsuz ve keyifsiz bir şanzıman türüdür. Mümkün mertebe uzak durulmalı, çok yorucu bir şanzımandır. Artıları; Basit maliyetleri, gerçekten çok düşük yakıt tüketimi, bu şanzımana sahip araçların fiyatlarının uygunluğu gibi konuları sıralayabiliriz.
Çift Kavrama Şanzımanlar; Bu şanzıman belki de en çok tercih edilen şanzıman türlerindendir. Spor otomobillerden, gündelik araçlara kadar bir çok marka tercih eder. Bir çok avantajı vardır, bununla birlikte bir sürü de dezavantajı vardır. Benim en sevmediğim şanzıman türlerinden bir tanesidir. Sebeplerine yine değineceğiz. Zevkler ve renkler tartışılmaz tabi ki. Eksileri; Kavrama balata volan maliyetleri, eğimli yollarda kararsızlık, yağ ısınma problemleri, kavrama değişimleri hariç çıkacak arızalardan kaynaklı yüksek tamir maliyetleri, sert kullanımdan kaynaklı zarar görmesi, dur kalk trafiklerinde şanzımanın kolay aşınması, yüksek güç ve tork konusunda yetersiz kalması. Türkiye yollarına uygun bir şanzıman türü değil bana göre. Eğimli yollar, sıkışık trafik, bilinçsiz kullanım ile birleşince size araba bile sattırır, öyle de bezdirir sizi. Mümküm mertebe yağlı ıslak çift kavrama tercih edilmeli illa alınacak ise. Kuru kavramadan uzak durulmalı mümkün ise. Sakin ve rafine sürüşleri sever bu şanzıman. Üst seviye Super Sport markalarda bu şanzımanı kullanır, ama güce ve torka dayanıklılığı arttırılmıştır o araçlarda. Elden geçirilmiş çift kavramadır onlar, standart bir çift kavrama ile kıyaslayamayız. Narin bir şanzıman türüdür. Artıları; Hızlı vites geçişleri, düşük yakıt tüketimi, konforlu yapısı, bazı marka ve modellerde kolay işçilik-parça değişimleri, performanslı bir şanzımandır. Esnektir. Özellikle üst seviye spor otomobillerde hızlı olması için tercih edilir. Türkiye'de çok satılan bir çok marka kullanır. Periyodik bakımları aksatılmamalı. Ama bu yine de sorun yaşamayacağınız anlamına gelmez.
Tam Otomatik Şanzımanlar- Tork Konvertörlü; Bu şanzıman PSA, Audi, Volvo, Ford, Mercedes, BMW gibi bir çok bilinen markalarda kullanılmaktadır. Ama her modelinde tam otomatik yoktur, yine alırken araştırılmalı ve şanzıman kodlarına bakılmalıdır. Sadece otomobillerde değil kamyon, otobüs, ticari araçlar gibi bir çok segment araçta kullanılır. Benim en çok tavsiye ettiğim şanzıman türüdür. Özellikle Türkiye'nin konumuna en uygun şanzıman tipi budur. Bunları yılların deneyimine göre söyleyebilirim. Özellikle yeni tip tam otomatikler çok başarılıdır. Eksileri; Ağır yapıları, kolay arıza yapmazlar çok sağlamlar lakin arıza yaparsa ciddi paralar istenir tamir için, her motor tipinde kullanılamaz, yakıt tüketimi bir miktar diğer şanzıman türlerine göre yüksektir. Yine performans bakımından çift kavrama kadar hızlı değillerdir. Mümkünse eski nesil tercih edilmemeli. Eski tip olanlar yüksek yakıt, düşük performansa sahiptir. Artıları; Özellikle yeni nesillerde verimlidirler, yakıtları düşüktür eski nesillere göre, taş gibi sağlamdırlar, performansları gerçekten başarılıdır. Hatta zor durumda ki BMW, ZF gibi alman markası tam otomatik şanzıman ile çok başarılı olmuştur. Kavrama balata ve volan dertleri yoktur. Zorlanabilirler, ısınmasına gerek dahi yoktur. Basit bakım maliyetleri vardır, en fazla yağ değişimi yapar yola devam edersiniz. İlk önceliğiniz bu şanzıman olmalı tecrübelerime göre. Yeni nesil tam otomatiklerde korkulacak kronik problemler yoktur.
CVT Şanzıman; Bu şanzımanı özellikle Japon grubu kullanmaktadır. Açık konuşmak gerekirse, bu şanzıman türünü de çok sevmem. Eğer tam otomatik alamıyor isem tercih ederim. İlk tercihim hiçbir zaman olmaz. Sonsuz oran diye tabir edilen bir mantık ile çalışmaktadır. Sürekli değişken oranlı da diyebiliriz. Yeni nesillerde simule edilse bile, hala aynı çalışma prensibine sahiptir. Onun da artı ve eksiklerine değineceğiz. Eksileri; Özellikle yüksek süratlerde ses sorunu, bağırması eğimli yollarda, sert kullanımda zincir kırması, gereken gücü sağlayabilmek için, yüksek devirlerde kalınması gerçeği, sürüş keyfinin sadece şehir içi sürüşlerle sınırlı kalması diyebiliriz. Tam otomatikler kadar sağlam malesef değillerdir. 0-100 değil, ara hızlanmalarda önemlidir bir arabada. Artıları; Daha ucuz olması, şehir içi rafine sürüş, tork eşiği düşüktür, hafif ve kompakt yapısı, daha basit mekanik parçaları gibi sıralayabiliriz.
E-CVT Şanzıman; Normal CVT ile karıştırılmaması gerekli. Çalışma prensibinin, CVT şanzıman ile alakası yoktur. Kavrama, kayış, kasnak gibi parçalar içermez. Tam otomatikler ile birlikte, en çok tavsiye ettiğim şanzıman türlerinden bir tanesidir. Hibrit sistemler ile harikulade çalışıyor. Tavsiye ederim bu şanzımanı alacağınız arabada. Eksileri; Henüz çok yaygınlaşmadı, arızalandığında genelde tamire pek yanaşılmıyor, gaz tepkimesi gecikmeleri şeklinde sıralayabiliriz. Artıları; Klasik şanzımanlara göre daha basit yapı, pürüssüz ve sessiz yapısı, parça az olduğu için, daha düşük arıza ihtimali, iyi yakıt tüketimi diyebiliriz.
