Konu Başlıkları Gizle
Merhaba! Sosyal'de ruhsal hastalıkların tedavisi konusunda pek az bilgi edinmişliği gördüm. Bunun için bilgi kirliliği olmayan konular yazmak istiyorum, bir seri şekilde. Bu konuların amacı kişinin kendi yolunu bulması yahut o tarafa meyletmesini tetiklemek için.
Öncelikle şunu net bir şekilde anlamanız gerekiyor: psikiyatrik ilaçlar tedavi edici değildir! Sadece semptom giderici/hafifletici, durum stabilizasyonu sağlamak amaçlıdır.
İlaçlar beyin kimyasıyla etkileşime girer ve belli hormonları dengelemeye çalışır. Depresyon, anksiyete, OKB, TSSB, bipolar gibi rahatsızlıklarda serotonin, dopamin, nöroepinefrin gibi hormonlar dengesizdir ve ilaçlar bu hormonları dengede tutmaya çalışır.
Psikiyatrik ilaçları bir tür ağrı kesici ilaç gibi düşünün. Kolunuzu bir yere çarptınız, ezildi. Ağrıyor. Ağrı kesici aldınız. Ağrınız gidecektir yahut azalacaktır fakat kolunuzun ezilmişliği iyileşmeyecektir.
Bu biraz felsefeye de kayıyor ama insan sadece biyolojik bir canlı değil. Derin bir canlı. Yani eğer sadece biyolojik olsaydı ilaçlarla hormon dengesi sağlanıp hastalığın direkt iyileşmesi gerekirdi. Fakat işin içinde başka şeyler de olunca ilacın yetersiz oluşunu anlıyoruz.
Depresyon, anksiyete vb. rahatsızlıklar sadece hormonlardan değil, zihinsel süreçlerin etkisiyle de gelişir. Yaşama dair olumsuz algılar, travmalar vs. de etkilidir. Bu durumda devreye psikoterapi giriyor. Onu başka bir konuda anlatacağım.
Peki ilaçlar niçin kullanılır?
İlaçlar semptomları hafifletmek, hastayı stabilize etmek için kullanılır.
Örneğin depresyon hastası biri majör epizod geçiriyordur ve o kadar dibi yaşıyordur ki felaket bir acı, buhran, elem, keder, kendine zarar verme düşünceleri... Böyle birine siz, "Hadi gel konuşalım" diyemezsiniz; yani terapi veremezsiniz.
Öncelikle bu kişiye ilaç başlanır ve bu dip durumdan, buhrandan, derin karanlıktan çıkması sağlanır. Yani hasta eksi durumdayken nötr duruma getirilir. Bu önemli, antidepresanlar sizi mutlu etmez. Sizi nötralize eder. Yani eksiden artıya geçmezsiniz.
Bu kişi ilaçla nötralize olduktan sonra terapiye alınır ve/veya gündelik işlevselliğini bir nebze olsa sürdürmesine yardımcı olunur.
Başlıca psikiyatrik ilaç türleri:
Uzun süre kullanıp aniden bırakıldığındaki çöküş tepkisi bağımlılığa işaret değildir. Bunu şu şekilde anlatayım:
Siz 15 KG ağırlık kaldırabilirsiniz diyelim normalde, depresyonda yani. Ama hayat size 20 KG ağırlıkla geliyor. Duygular, düşünceler vs.
Antidepresan burada size, şu halter kaldırmaya yardım eden dirseklerden tutan kişiler gibi, 20 KG'lik ağırlığı kaldırmanıza yardım ediyor. Siz bu duruma alışıyorsunuz. Bir anda o adam size yardım etmeyi bırakıyor, yani ilacı birden kesiyorsunuz, bu durumda gelen ağırlığa karşı durmayıp çökeceksiniz.
Umarım güzel bir anlatım olmuştur.
Son olarak bahsetmek gerekirse...
Antidepresan, antipsikotikler tedavi etmez, sadece durum stabilizasyonu sağlar, siz de bundan faydalanıp terapi ile iyileşmeye çalışırsınız.
Asıl tedavi edici psikoterapidir, bunu unutmayın. Fakat bu durum, psikiyatrik ilaçların gereksiz olduğu yanılgısına götürmesin. İlaçsız hiç mi yapamazsınız, belki yaparsınız, 0 ihtimal değil. Fakat neden kolay yol varken zor yoldan gidesiniz?
Psikoterapi alacak param yok diyorsanız da onun da konusunu açacağım. Kendi kendine terapi nasıl yapılır vs.
Ek olarak bipoların özel bir durumu var. Eğer bipolar sizde kalıtsal olarak varsa ömür boyu ilaç kullanımı gerekebilir ama eğer depresyon için başladığınız ilaç sizde bipolarlık tetiklediyse o durumda farklı bir yol izlenir. Bunun ayrımını doktorunuza bırakın.
Ha birde ilacı 1 ay kullandım fayda etmedi gibi bir şey demeyin. İlaçlar 1 ayda etki göstermeye başlıyor olsa da terapötik etkisi 2-3 aydan itibaren görülür. Bu kişiden kişiye, ilaçtan ilaca değişir tabii.
Ayrıca 2 - 3 ay kullandım iyileşmedim de demeyin. İyileşecek adımları atmamışsınızdır.
Sağlıklı günler dilerim.
Psikiyatrik İlaçlar
Psikiyatrik ilaçları kullananlar genelde şunu söylüyor: "İşe yaramadı, hala OKB'm var, hala mutsuzum"Öncelikle şunu net bir şekilde anlamanız gerekiyor: psikiyatrik ilaçlar tedavi edici değildir! Sadece semptom giderici/hafifletici, durum stabilizasyonu sağlamak amaçlıdır.
İlaçlar beyin kimyasıyla etkileşime girer ve belli hormonları dengelemeye çalışır. Depresyon, anksiyete, OKB, TSSB, bipolar gibi rahatsızlıklarda serotonin, dopamin, nöroepinefrin gibi hormonlar dengesizdir ve ilaçlar bu hormonları dengede tutmaya çalışır.
Psikiyatrik ilaçları bir tür ağrı kesici ilaç gibi düşünün. Kolunuzu bir yere çarptınız, ezildi. Ağrıyor. Ağrı kesici aldınız. Ağrınız gidecektir yahut azalacaktır fakat kolunuzun ezilmişliği iyileşmeyecektir.
Bu biraz felsefeye de kayıyor ama insan sadece biyolojik bir canlı değil. Derin bir canlı. Yani eğer sadece biyolojik olsaydı ilaçlarla hormon dengesi sağlanıp hastalığın direkt iyileşmesi gerekirdi. Fakat işin içinde başka şeyler de olunca ilacın yetersiz oluşunu anlıyoruz.
Depresyon, anksiyete vb. rahatsızlıklar sadece hormonlardan değil, zihinsel süreçlerin etkisiyle de gelişir. Yaşama dair olumsuz algılar, travmalar vs. de etkilidir. Bu durumda devreye psikoterapi giriyor. Onu başka bir konuda anlatacağım.
Peki ilaçlar niçin kullanılır?
İlaçlar semptomları hafifletmek, hastayı stabilize etmek için kullanılır.
Örneğin depresyon hastası biri majör epizod geçiriyordur ve o kadar dibi yaşıyordur ki felaket bir acı, buhran, elem, keder, kendine zarar verme düşünceleri... Böyle birine siz, "Hadi gel konuşalım" diyemezsiniz; yani terapi veremezsiniz.
Öncelikle bu kişiye ilaç başlanır ve bu dip durumdan, buhrandan, derin karanlıktan çıkması sağlanır. Yani hasta eksi durumdayken nötr duruma getirilir. Bu önemli, antidepresanlar sizi mutlu etmez. Sizi nötralize eder. Yani eksiden artıya geçmezsiniz.
Bu kişi ilaçla nötralize olduktan sonra terapiye alınır ve/veya gündelik işlevselliğini bir nebze olsa sürdürmesine yardımcı olunur.
Başlıca psikiyatrik ilaç türleri:
- Antidepresan: Genel olarak serotonin, dopamin, nöroepinefrin gibi hormonların seviyesini dengeler. Bağımlılık yapmaz.
- Antipsikotik: Dopamin reseptörünü bloke etmek suretiyle kişideki aşırı düşünce aktivitesi, halüsinasyon, sanrı gibi belirtileri hafifletmek yahut gidermek için kullanılır. Depresyon tedavisinde antidepresan yanına kombine tedavi olarak kullanılır. Bağımlılık yapmaz.
- Anksiyolitik: Anlık güçlü yatıştırıcı etkisiyle anksiyetik semptomları bastırır. Benzodiazepin grubu özellikle etkili fakat bağımlılık yapar, Xanax, Nervium gibi.
- Duygudurum dengeleyici: Lityum, Valproik asit gibi ilaçlar kişinin merkezi sinir sistemi üzerinde yatıştırıcı etkisi olan ilaçlar. Bipolar bozukluk tedavisinde kullanılırlar. Bağımlılık yapmaz.
Uzun süre kullanıp aniden bırakıldığındaki çöküş tepkisi bağımlılığa işaret değildir. Bunu şu şekilde anlatayım:
Siz 15 KG ağırlık kaldırabilirsiniz diyelim normalde, depresyonda yani. Ama hayat size 20 KG ağırlıkla geliyor. Duygular, düşünceler vs.
Antidepresan burada size, şu halter kaldırmaya yardım eden dirseklerden tutan kişiler gibi, 20 KG'lik ağırlığı kaldırmanıza yardım ediyor. Siz bu duruma alışıyorsunuz. Bir anda o adam size yardım etmeyi bırakıyor, yani ilacı birden kesiyorsunuz, bu durumda gelen ağırlığa karşı durmayıp çökeceksiniz.
Umarım güzel bir anlatım olmuştur.
Son olarak bahsetmek gerekirse...
Antidepresan, antipsikotikler tedavi etmez, sadece durum stabilizasyonu sağlar, siz de bundan faydalanıp terapi ile iyileşmeye çalışırsınız.
Asıl tedavi edici psikoterapidir, bunu unutmayın. Fakat bu durum, psikiyatrik ilaçların gereksiz olduğu yanılgısına götürmesin. İlaçsız hiç mi yapamazsınız, belki yaparsınız, 0 ihtimal değil. Fakat neden kolay yol varken zor yoldan gidesiniz?
Psikoterapi alacak param yok diyorsanız da onun da konusunu açacağım. Kendi kendine terapi nasıl yapılır vs.
Ek olarak bipoların özel bir durumu var. Eğer bipolar sizde kalıtsal olarak varsa ömür boyu ilaç kullanımı gerekebilir ama eğer depresyon için başladığınız ilaç sizde bipolarlık tetiklediyse o durumda farklı bir yol izlenir. Bunun ayrımını doktorunuza bırakın.
Ha birde ilacı 1 ay kullandım fayda etmedi gibi bir şey demeyin. İlaçlar 1 ayda etki göstermeye başlıyor olsa da terapötik etkisi 2-3 aydan itibaren görülür. Bu kişiden kişiye, ilaçtan ilaca değişir tabii.
Ayrıca 2 - 3 ay kullandım iyileşmedim de demeyin. İyileşecek adımları atmamışsınızdır.
Sağlıklı günler dilerim.
