Rehber Tedavül: 29.10.2023-Günümüz Madenî 5 Türk Lirası

Esenlikler. Bugün para koleksiyonuma yeni bir para kattım. O da yüzüncü yıl anısına basılan demir 5 Türk Lirası. Şimdi de bunun incelemesini yazmaya karar verdim:


Alaşım: Halka: Pirinç(Bakır-Çinko Alaşımı) Göbek: Bakır-Nikel Alaşımı (?)
Çap: 28,15 mm
Kalınlık: 1,70 mm(?)
Kütle: 8,25 gram
Kenar: Tırtıllı
Tedavül Tarihleri: 29.10.2023-Günümüz
Bilgi: Bu para Cumhuriyet'in yüzüncü yılı anısına sadece bir kez(?) olmak üzere 100 milyon tane basıldı. Neden bir kezin yanına soru işareti koydun, diye soracak olursanız ona yazının ilerisinde değineceğim.

Tasarım

Ön Yüz

Paranın ön yüzünü neredeyse tamamen kaplayan sekiz köşeli yıldız Selçuklu yıldızıdır. Bu yıldızın en üst köşesinde yukarı bakan ay yıldız işlemesi var. En alt köşesinde ise paranın basıldığı yıl(2023) yazıyor. Sol köşesinde, görselde tam çıkmamış, Türk Lirası sembolü(₺); sağ köşesinde ise T.C. kısaltması yer alıyor. Paranın göbek kısmının sola yakın tarafında beş rakamı, sağında ise Türkiye Yüzyılı logosu bulunuyor. Göbeğin alt tarafında yuvarlatılmış biçimde "TÜRK LİRASI" yazmakta. Ayrıca paranın yine göbek kısmında paranın ortasından çıkıp halka kısmına dek ilerleyen çizgiler mevcut.

Arka Yüz

Paranın arka yüzünde diğer bozuk paralarımızda olduğu gibi Cumhurbaşkanı Atatürk'ün portresini değil Mareşal Mustafa Kemal'in önden portresini görüyoruz. Portrenin altında Yüzüncü Yıl sembolü yer alırken paranın halka kısmında "TÜRKİYE CUMHURİYETİ" yazıyor.

Paranın Alaşımı Hakkında Bilgiler
Paranın alaşımı henüz açıklanmadı ancak renk benzerliğinden ve paralar atıldığında çıkan seslerin benzer olmasından dolayı 2023'te basılan 1 TL ile aynı alaşımı paylaştıklarını düşünüyorum. Başka bir sitede ise halka kısmının pirinç(bakır çinko alaşımı), göbek kısmının ise bakır nikel alaşımı olduğunu¹ okudum.

5 TL'nin Basım Adetleri
Para hakkındaki temel bilgileri verirken paranın bir kez olmak üzere 100 milyon tane basıldığını söylemiş ancak bir kez sözcük kümesinin yanına "(?)" koymuştum. Onun nedenini burada açıklayacağım. Para 100 milyon tane basıldı ve 29 Ekim 2023'te piyasaya sürüldü, burada bir sıkıntı yok. Sıkıntı bundan sonra yani kasım ve aralık aylarında toplam 21.781.200 tane 5 TL'lik bozuk para basılmasıyla başlıyor. Hem de bunu birileri söylemiyor. Darphane yayınladığı verilerde kendisi söylüyor.²

Buradaki 5 TL'nin 100. yıl anısına basılan 5 TL olup olmadığını bilmiyoruz. Ancak bana göre olma olasılığı var. Bu konu hakkındaki diğer düşüncelerimi şimdilik saklıyorum.

Para Hakkındaki Düşüncelerim
Paranın arka yüzü bence güzel. Sadece Atatürk portresi daha iyi olabilirdi. Ben daha çok ön yüzü eleştireceğim.
Türkiye Yüzyılı sembolü o kadar büyük ki paranın duyurusunu ilk gördüğümde parayı 50 TL sanmıştım. Bu zaten kafa karışıklıklarını körükleyecektir. Özellikle dikkatsiz vatandaşlarımız parayı 50 TL sanacaklardır. Ayrıca Türkiye Yüzyılı sembolü siyasî bir partinin propagandalarında kullandığı bir sembol bunu herkes biliyor. Yani paraya bu sembolün konulmuş olması ne denli uygun bunun yorumunu size bırakıyorum. İllaki konulacaksa da daha küçük olsa ve sıfır rakamı gibi görünmese daha iyi olurdu.
Paradaki beş rakamı da çok düz bir yazı tipine sahip. Bence daha güzel bir yazı tipi kullanılabilirdi beş rakamı için.
Paranın kenarı tırtıllı(50 kuruşun kenarı buna örnek) değil de işlemeli olsaydı daha iyi olabilirdi. Ne bileyim ay yıldız işlemesi ya da Yüzüncü Yıl sembolü paranın kenarına işlenebilirdi.
Yazdıklarım dışında başka eleştirebileceğim bir şey yok.

Bir inceleme yazısının daha sonuna geldik. Koleksiyonumdaki paralarla ilgili incelemeler yazmaya devam edeceğim. Okuyan herkese teşekkür ederim. Esen kalın, hoşça kalın.