Rehber Telefon ekranlarında duyurulan parlaklıklar gerçek mi?

Ekran üreticileri mobil cihazlar için son zamanlarda, anormal yükseklikte değerler ile parlaklık duyuruyorlar. 4000 nit, 5000 nit ve hatta 6000 nit gibi değerler. Peki, nedir bu işin aslı? Bu konuya bir dalış yapalım.

OLED ve parlaklık
İlk olarak, sizlere kısaca OLED’in piksellere nasıl güç dağıttığını ve parlaklığı nasıl ayarladığından bahsetmek istiyorum, konumuzun temelidir. OLED ekranlarda her bir piksele ışık üretilir yani arka planda bir aydınlatma yoktur. Parlaklık da bununla beraber işler. Her pikselin parlaklığı, üretilen ışık ve giden güçle belirlenir. OLED’lerde bildiğiniz üzere siyah renk; piksellerin güç tüketmemesi, kapalı durması demektir. Ve siz de arka plan ışığı olmadığı için ekranın çoğu siyahken yani güç kullanmıyorken içerik tüketebilirsiniz. Örneğin, OLED bir ekrandaki sadece tek bir piksel harici her pikselin enerji tüketimini bile durdurabilirsiniz. Bu durum bizi APL’e getiriyor.

APL nedir?
APL, ekrandaki beyaz alanın toplam beyaz alana oranını belirtir. Örneğin, %10 APL dediğinizde ekranın %10’u beyaz piksellerle aktifken geri kalan %90’lık tarafı kapalı, yani siyahtır. Yukarıda anlatmaya çalıştığım her pikselin birbirinden bağımsız olması da düşük APL değerlerinde gücün ekranın daha küçük alanına aktarılmasını sağlar. Beyaz renk de elde edilmesi en yüksek tüketime neden olan renktir. Çünkü RGB OLED’lerde piksel ızgarasındaki her alt pikselin (mavi – kırmızı – yeşil) aktif olması gerekir.


Samsung Galaxy S24 Ultra'ya ait bir piksel ızgarası

Bu da tahmin edeceğiniz üzere tüketimle beraber parlaklığı da artırır. OLED yanıklarında genellikle beyaz rengin sorumlu olmasının nedeni de budur. Bu sayede HDR bir içerikte, çok az piksel ile 4000, 5000 gibi nit değerlerine erişebilirsiniz. Evet, buradaki kriterlerden birisi de HDR olması. HDR, SDR’a göre ekranın çok daha parlak görüntülenebilmesini sağlar. Tabii ki, bunlar çoğunlukla anlıktır ve dar bir alanda yaşanır ancak yüksek değerlere erişmenize katkıda bulunur.

Doğru değere nasıl erişilebilir?

Huawei Mate 70 Pro+'a ait %100 APL'de bir parlaklık ölçümü testi

Bazı üreticiler yüksek APL’lerde parlaklık değerini de gözümüze fazla sokmadan belirtmeye başladı. Şanslıysanız ve değer 800-2000 nit arası bir değer ise büyük olasılıkla doğrudur. Bazı üreticiler HBM parlaklığından da bahseder. HBM, güneş altında ekranın parlaklığını adeta zorlayan bir etkendir ve genellikle renklerde sapmalara yol açar. Örneğin, çoğu ekran D65’e (Doğru renkler için standart beyaz noktasıdır.) kalibre olarak çalışır ve HBM, CCT’yi (Color Temperature) darmaduman edebilir ya da iyi kalibre edilmemiş bir ekranın sRGB ya da DCI-P3 gibi renk gamutlarına uymasını da engelleyebilir. Bunlar panelin kalitesine göre değişkenlik gösterir. OLED ekranınızın güneş altında renkleri patlattığına belki tanık olmuşsunuzdur, bu ekranın görünebilirlik için son çaresidir ve ABL (OLED’in güç tüketimi ve sıcaklık dengesini korumaya çalışan bir mekanizma.) devreye girene kadar size ekranı net göstermeye çalışır. Eğer parlaklık değeri HBM ile duyurulduysa bu parlaklığın ekran deneyimini rahatsız edeceğini ve kısa süreli olacağını unutmayın. Bununla ilgili üreticiden hiçbir veriye sahip değilseniz NotebookCheck gibi parlaklık ölçüm cihazına sahip inceleme sayfalarının yazılarından erişebilirsiniz. Genelde %100 APL ve %18 APL gibi kıyaslamalar yapıyorlar. Merak edecekler için, 1000 niti aşabilen çoğu ekran sizi çoğu koşulda kurtaracaktır.

Özetle duyurdukları değerleri yalanlamak mümkün değil. Sadece, neredeyse hiçbir kullanıcının kullanmayacağı şekilde kullanılan ekranlar ile değer duyuruluyor ve satış stratejisi uygulanıyor. Ben Violett ve başka bir makalenin daha sonuna geldik. Başka bir teknoloji konusunda daha buluşmak üzere, hoşça kalın!