NASA’nın deneysel X-59 uçağı, yıllar süren geliştirme ve ertelemelerin ardından 28 Ekim 2025’te Palmdale’den havalanıp Edwards Hava Üssü’ne inerek ilk uçuşunu tamamladı. Uçağın ilk denemesi düşük irtifa ve hızlarda yapıldı; kalkıştan inişe kadar temel uçuş özellikleri ve sensör verileri kontrol edildi. İlk sortide yaklaşık 12 bin feet irtifa ve 230 mil/saat civarında hız değerleri görüldü. Uçuşun 1 saatten fazla sürdüğü ve testi NASA’nın baş pilotu Nils Larson’ın gerçekleştirdiği belirtildi.
X-59’u farklı kılan ne?
X-59, NASA’nın Quesst misyonu kapsamında Lockheed Martin Skunk Works tarafından “sessiz süpersonik” uçuşu mümkün kılmak için tasarlandı. Amaç, ses hızını aşarken alıştığımız gürültülü “sonik patlama”yı, yerde rahatsızlık yaratmayan daha yumuşak bir “sonik tık”a dönüştürmek. Uçağın hedef seyir profili Mach 1.4 (yaklaşık 925 mil/saat) ve 55 bin feet irtifa. Programın bir diğer hedefi de yerde algılanan gürültüyü 75 PLdB’nin altında tutmak. Bu eşiklere ulaşılırsa, karada süpersonik uçuşa yönelik düzenlemelerin yeniden şekillenmesinin önü açılabilir.
X-59’un sıra dışı burnu, motorun gövdenin üstüne alınması ve aerodinamik çizgileri gürültüyü dağıtmaya yardımcı oluyor. Kokpitte öne bakan klasik bir pencere yok; pilot, gövdeye yerleştirilen kameraların canlı görüntüsünü “External Visibility System” üzerinden izliyor. Bu yapı hem görüşü artırıyor hem de uçağın burun formuna izin veriyor.
Takvimde sırada ne var?
İlk uçuşla birlikte uçak artık aşamalı test programına girdi. Önce emniyet ve uçuşa elverişlilik doğrulanacak, ardından hız ve irtifa kademeli olarak artırılacak. Sonraki aşamada ABD’de seçilen yerleşimlerin üzerinden yapılacak topluluk uçuşlarıyla “sonik tık”ın insanlar tarafından nasıl algılandığı ölçülecek. Toplanan veriler, FAA ve diğer otoritelerin olası kural değişikliklerinde kullanılacak.
X-59’un başarıya ulaşması, 1973’ten beri ABD üzerinde uygulanan karadan süpersonik uçuş yasağının geleceğini de etkileyebilir. Böylece şehirler arası ve kıtalar arası seyahat sürelerinin belirgin şekilde kısalmasının önü açılabilir.
Kaynak: www.techspot.com
