Crucial’ın en hızlı NVMe SSD’lerinden T705 modelini inceliyoruz.
Crucial Kimdir?
Crucial, dünyanın en büyük bellek üreticilerinden Micron’un son tüketici markası. Micron’u bilmeyenler için kısa bir hatırlatma yapalım: Şirket, 2020 yılında NVIDIA ile iş birliği yaparak dünyanın en hızlı ekran kartı bellek çözümü olan GDDR6X’i piyasaya sürmüştü. Şu anda da DRAM piyasasının yaklaşık %25’ine ve NAND depolama piyasasının da %15’ine sahip.
Bugünkü konuğumuz olan Crucial’ın üst segment PCI-e 5.0 SSD’si T705’e dönelim. T705, önceki T700 modeliyle neredeyse aynı özellikleri barındırıyor ancak bu sefer daha yüksek hızlar vadediyor. 14500 MB/sn okuma ve 12500 MB/sn yazma hızıyla PCI-e 5.0’ın sınırlarına dayanıyor ve yükleme sürelerini kısaltıyor.
Önce öne çıkan teknik özelliklerine bakalım ve ardından testlere geçelim.
- T705; 1, 2 veya 4 TB kapasiteyle satın alınabiliyor. Bizdeki model soğutucusuz model ancak dilerseniz soğutuculu olarak da satın alabiliyorsunuz. Crucial bu soğutma bloğu ile SSD’nin termal daralma yaşamayacağını belirtiyor.
- 1 TB için 1 GB, 2 TB için 2 GB ve 4 TB için de 4 GB Micron üretimi LPDDR4 DRAM bulunduruyor SSD’miz.
- NAND yongaları da yine Micron üretimi. B58R FortisFlash model ve 232 katmanlı TLC yongalar barındırıyor. SSD’nin çift taraflı olduğunu da belirtelim. Bizdeki 2 TB modelin iki tarafında da 2’şer adet NAND yongası görebiliyoruz.
- Ana kontrolcümüz Phison üretimi PS5026-E26 modeli ve yardımcı olarak AndesCore N25F model RISC-V mikroişlemci bulunuyor.
SSD’miz PCI-e 5.0 dedik, bu bağlamda yüksek hız bekliyoruz doğal olarak. Ancak tam hızı alabilmek için anakartınızın da PCI-e 5.0 M.2 bağlantısını desteklemesi gerekiyor. PCI-e 4.0 bir anakarta bağlantı yaparsanız 4.0’ın teorik limiti olan 8 GB/sn hızlarına takılı kalacaksınız, bunu baştan belirtmiş olalım ki siz de satın almadan önce anakartınızın özelliklerini kontrol edebilesiniz.
Hızlı kontrolcü ve DRAM sayesinde 4 hatlı PCI-e 5.0’ın sunduğu teorik limite oldukça yaklaşabiliyoruz. 2 TB kapasiteyle birlikte büyük ve çok parçalı dosyalarla çalışırken yavaşlama yaşamıyorsunuz. Yaptığımız testlerde 520 GB’a varan aktarımlarda yavaşlama yaşamadık. Hız stabil ve donma, yavaşlama gibi sorunlar olmuyor.
Performans Testleri
Testlerimizi sadece SSD boşken değil. %50 ve %85 dolulukta da yaptık. Bu sayede performansımız SSD doldukça korunuyor mu görmüş olacağız.
İlk test senaryomuz SSD boşken yaptığımız sentetik testler ve elle yaptığımız kopyalama testleri.
CrystalDiskMark ile yaptığımız test sonuçları şöyle:
- Sıralı Okuma/Yazma: 14355 / 12668 MB/sn
- 4K Q32 T16 Rastgele Okuma/Yazma: 6392 / 7068 MB/sn
ATTO Disk Benchmark
- Maksimum Sıralı Okuma/Yazma: 13,6 / 11,91 GB/sn
- IOPS Maksimum Okuma/Yazma: 1,483K / 1,335K IOPS
BlackMagic Disk Speed Test
- Sıralı Okuma/Yazma: 9733 / 8135
12K H.265 videolarla uğraşmıyorsanız son derece akıcı bir performans alabiliyorsunuz. Eğer bunu da istiyorsanız SSD’leri RAID yaparak çok daha yüksek hızlara erişebilmek de mümkün.
AS SSD
- Sıralı Okuma/Yazma: 9806 / 8891 MB/sn
- 4K 64 Thread Okuma/Yazma: 3510 / 5341 MB/sn
- IOPS Okuma/Yazma: 898686 / 1367386 IOPS
Son olarak sistemdeki diğer PCI-e 5.0 SSD’den T705 SSD’ye 518 GB boyutunda video ve oyun dosyaları içeren klasörü kopyalıyoruz.
İşlem ortalama 3,25 GB/sn ile 2 dakika 35 saniyede tamamlanıyor. Hız düşmelerini çok az miktarda gözlemliyoruz ve aktarımın sonunda maksimum kontrolcü sıcaklığımız 61 derece oluyor.
Bir de SSD’nin kendi içerisinde aynı klasörü kopyalıyoruz.
Bu işlem ise 5 dakika 14 saniye sürüyor.
- İlk 215 GB için 3 GB/sn hızında kopyalama yapılıyor;
- Sonraki 130 GB için 2 GB/sn’yi görüyoruz.
- Geriye kalan 175 GB’lık kısım da ortalama 1,2 GB/sn’de tamamlanıyor.
Bu işlem esnasında disk yanıt süresinin 3-5 ms olması da güzel bir detay.
Bu işlemlerden yola çıkarak SLC önbelleğin yaklaşık 220 GB olduğu sonucuna varabiliriz.
Sentetik testlerde 14500 MB/sn okuma hızına neredeyse ulaşıyoruz. Rastgele hızları en yüksek ATTO’da ölçtük ancak yine de vadedilen hızların biraz gerisinde kalıyoruz. Tabii rastgele hızların sisteminizdeki işlemci performansına da çok bağlı olduğunu belirtelim. Bizim test sistemimizde AMD Ryzen 7 9800X3D işlemci bulunuyordu. Rastgele yazma/okuma hızları sizde daha yüksek veya daha düşük çıkabilir bu yüzden.
Bir de SSD’nin yaklaşık yarısı doluyken bu testleri tekrarlıyoruz.
CrystalDiskMark
- Sıralı Okuma/Yazma: 14318 / 12611 MB/sn
- 4K Q32 T16 Rastgele Okuma/Yazma: 6443 / 7074 MB/sn
ATTO Disk Benchmark
- Maksimum Okuma/Yazma: 13,56 / 11,91 GB/sn
BlackMagic Disk Speed Test
- Sıralı Okuma/Yazma: 9454 / 8124 MB/sn
AS SSD
- Sıralı Okuma/Yazma: 9753 / 10071 MB/sn
- 4K 64 Thread Okuma/Yazma: 3384 / 5269 MB/sn
- IOPS Okuma/Yazma: 866322 / 1349004 IOPS
518 GB’lık klasörümüzü tekrar SSD’nin içerisinde kopyalıyoruz ve 8 dakikanın altında tamamlanıyor. Ortalama aktarım hızı ise 1 GB/sn’ye düşüyor ki bu da bu doluluk için normal.
Şimdi de 2 TB kapasiteli SSD’mizin %84’ü doluyken bir kez daha test ediyoruz.
CrystalDiskMark
- Sıralı Okuma/Yazma: 14350 / 12625 MB/sn
- 4K Q32 T16 Rastgele Okuma/Yazma: 6397 / 7063 MB/sn
ATTO Disk Benchmark
- Maksimum Okuma/Yazma: 13,59 / 11,88 GB/sn
- IOPS Maksimum Okuma/Yazma: 1,538K / 1,433K IOPS
BlackMagic Disk Speed Test
- Sıralı Okuma/Yazma: 9043 / 7960 MB/sn
AS SSD
- Sıralı Okuma/Yazma: 9776 / 10026 MB/sn
- 4K 64 Thread Okuma/Yazma: 3507 / 4969 MB/sn
- IOPS Okuma/Yazma: 897828 / 1272263 IOPS
Kullanılabilir alan azalmasına rağmen hızlı DRAM ve SLC önbellek sayesinde yüksek hızları korumaya devam edebiliyor T705. Tabii ki yoğun kopyalama yaparken boş hali kadar bu hızları koruyamıyor ancak %84 doluluk için halen çok iyi performans alabiliyoruz.
Tüm bu testler sırasında kontrolcü sıcaklığımız maksimum 70 dereceyi görüyor. Soğutma bloğu yüzünden NAND yongaların sıcaklığını ölçemedik ancak soğutucu bloğu maksimum 51 derece ölçtüğümüz bilgisini paylaşmış olalım.
Son olarak SSD’nin soğutma bloğunu söküp sadece alt kısmında termal ped bulunuyorken test ediyoruz. Bu haldeyken CrystalDiskMark sonucu şöyle:
- Sıralı Okuma/Yazma: 14318 / 4585 MB/sn
- 4K Q32 T16 Rastgele Okuma/Yazma: 1358 / 1090 MB/sn
Dediğimiz gibi PCI-e 5.0 bir SSD kullanıyorsanız en azından pasif soğutma şart. Özellikle de laptoplarda kullanacaksanız tam performans alabilmek için buna dikkat etmeniz gerekiyor. SSD’nin kendisi NAND yongaların sıcaklığını raporlamıyor ancak test ekipmanımızla bu test esnasında NAND sıcaklığını 65 derece civarında ölçtüğümüzü paylaşalım. NAND yongalar için genelde 70 üstü riskli bölgeye geçtiğimiz kısım oluyor. Kontrolcü ise SSD’nin de raporladığı gibi 85-87 derecelere dayanıyor ki zaten tam bu noktada kendini frenliyor ve performans düşüyor.
Yazma Garantisi
Crucial bu SSD için 5 yıllık sınırlı garanti vadediyor. Çoğu SSD’sinde bu durum geçerli ancak T705 için sunulan yazma garantisini listeleyelim.
- 1 TB: 600 TBW
- 2 TB: 1200 TBW
- 4 TB: 2400 TBW
Bu değerlere ulaştığınızda SSD’niz ölmüş olmuyor aslında. Olan şey, bu kadar yazma işleminden sonra Crucial, garanti vermiyor. Zaten hatırlayanlar olacaktır, Crucial’ın P5 modeline yazma garantisinin 21 katı veri yazmıştık ve o zaman bile bozulmamış, salt okunur moda geçmişti. Aradan geçen sürede bellek teknolojileri çok gelişti ve hem performans hem de disk sağlığı çok daha iyi seviyelere geldi.
SSD’nin bir diğer öne çıkan özelliği uygulama desteği sunması. Storage Executive adlı yazılımı Crucial’ın internet sitesinden indirip kolayca kurabiliyorsunuz.
Yazılımda bulunan ve kullanılabilir özelliklere de değinelim isterseniz.
Ana bilgi ekranı.
SSD bilgi ekranı.
- Buradan disk kullanımı, sıcaklık, seri numarası, bağlantı hızı ve firmware sürümü bilgilerini görebiliyorsunuz.
SMART ekranı.
- Bu ekranda sunulan bilgiler çoğu SSD’den gördüklerimize kıyasla daha fazla ve detaylı.
Firmware güncelleme ekranı.
- Buradan manuel güncelleme yapmak da mümkün.
Diski biçimlendirme.
Momentum Cache ayarı.
Over Provisioning ayarı.
Son olarak da SSD’yi test etmek için bir araç da burada bulunabiliyor.
Hazır bahsetmişken Momentum Cache ve Over Provisioning özelliklerini anlatalım.
Momentum Cache, Crucial’ın isimlendirdiği bir hızlandırma teknolojisi. Basitçe bilgisayarınızdaki RAM’in bir bölümünü (biz test ederken yaklaşık 1 GB) ekstra SSD DRAM’i olarak kullanmanıza yarıyor. Verileriniz önce bilgisayarınızdaki RAM’den geçtiği için elektrik kesintileri yaşandığında veri kaybı riski de yüksek oluyor.
Yine de bu özelliği test ettik ve açmanızı önermemeye karar verdik. Zira Momentum Cache açıkken SSD’nin hızları düşüyor. Eskiden PCI-e 3.0 SSD’ler bu özellik sayesinde çok yüksek hızlara çıkabiliyordu ancak bugünkü konuğumuz T705, daha fazlasını Momentum Cache olmadan da verebiliyor.
Over Provisioning ise her SSD’ye önerebileceğimiz bir ayar. OP özelliğini kullanarak SSD’nizin belirli bir kısmını biçimlendirilmemiş olarak bırakıyorsunuz. Bu boş bölüm de SSD için önbellek ve bir nevi serbest alan olarak tanınıyor. Bu sayede performans ve SSD ömrü maksimum düzeyde tutulabiliyor. Tabii bu özelliği de bu SSD özelinde konuşursak açmayabilirsiniz. Yine de sağlık açısından %5 gibi bir değer işinizi görecektir. Konuya hâkim olmayan kişiler de olabilir o yüzden bu %5’lik dilimi kullanamadığınızı belirtelim. İstediğiniz zaman bu OP özelliğini kapatmak da mümkün.
Bonus olarak TRIM özelliğinin Linux’ta sorunsuz çalıştığını da belirtmiş olalım. Bazı SSD’lerde TRIM sorun çıkarabiliyor ama Crucial SSD’ler Linux ile tam uyumlu. Hatta Storage Executive aracının Linux versiyonu da bulunuyor. Bu sayede tarayıcı üzerinden SSD yönetim yazılımını kullanabiliyorsunuz.
Sonuç
T705 şu anda en hızlı NVMe SSD’lerden biri. Yoğun yük altında performansını koruması, stabil hız sunması ve dayanıklı olması beğenimizi kazanıyor. Fiyatı da bu incelemenin hazırlandığı tarihte; benzer performans sunan SSD’lerden bir tık daha uygun. Hızlı bir PCI-e 5.0 SSD’ye ihtiyacınız varsa değerlendirebilirsiniz.
