Zettlr 4.5.0

Arayüz ve İşlevsellik​

• Uzun süren arka plan görevleri artık araç çubuğundaki bir simge ile gösteriliyor. Kullanıcılar proje dışa aktarma veya çalışma alanı yeniden indeksleme gibi işlemlerin ilerlemesini anlık olarak takip edebiliyor.
• HCL/Terraform fenced code block desteği eklendi.
• Mermaid grafiklerinde etiketlerin görünmemesine neden olan sorun düzeltildi.
• Durum çubuğundaki simgelerin çalışmama sorunu düzeltildi.
• İspanyolca (es-ES) çevirileri güncellendi.

Altyapı Değişiklikleri​

• Electron sürümü 41.3.0'a güncellendi.
• vue-virtual-scroller sürümü 3.0.0'a güncellendi.
• Yapılandırma sağlayıcısının eski sürümü doğru şekilde iletmemesine neden olan sorun düzeltildi.
• Editör temaları yeniden düzenlendi. Özel CSS ile uygulamayı özelleştirmek artık daha kolay hale getirildi.
• Bu değişiklik nedeniyle mevcut özel CSS yapılandırmaları bozulabilir. Güncelleme sonrası kontrol edilmesi öneriliyor.
• DOMPurify işlevleri merkezi bir yardımcı araç altında toplandı ve cds-icon desteği eklendi.
• Birim testleri için ts-node yerine tsx kullanılmaya başlandı.
• Zettlr artık açık şekilde CommonJS projesi olarak tanımlanıyor.
• BibTeX eklerini saklamak için kullanılan Object.create(null) yapısı sadeleştirilerek normal nesne yapısına geçirildi.

Sürüm: 4.4.0

Güncelleme Notları

Arayüz ve Fonksiyonellik

• Yerelleştirme: Portekizce (pt-PT) çevirileri güncellendi. [#6262]
• Eğitim İçeriği: Başlangıç eğitimleri (tutorial) Japonca diline çevrildi. [#6260]

Teknik İyileştirmeler (Sistem & Altyapı)

• Güvenlik Çekirdeği: runShellCommand fonksiyonuna iletilen dosya ve dizin yolları için "escape" (kaçış karakteri) koruması eklendi. Bu sayede kabuk komutlarında oluşabilecek güvenlik açıkları minimize edildi.
• Pandoc Güncellemesi: Belge dönüştürme aracı olan Pandoc, v3.9.0.2 sürümüne yükseltildi.
• Bağımlılıklar: Proje genelindeki çeşitli kütüphaneler ve bağımlılıklar güncellendi.
• FSAL (Dosya Sistemi Soyutlama Katmanı) Optimizasyonu:
  • Mükerrer (duplicate) FSAL tanımlayıcı getirme işlemi kaldırıldı, performans artırıldı.
  • Tanımlayıcı getirme süreci daha dirençli hale getirildi. Artık bir oluşturucu (renderer) bir dizi yol talep ettiğinde FSAL hata verip çökmek yerine, hatalı yolları atlayıp hata kaydı (log) tutarak çalışmaya devam ediyor. [#6272]

Zettlr Güncelleme Notları: Pandoc ve Altyapı İyileştirmeleri​

Öne Çıkan Düzeltme: Pandoc Uzantı Mantığı​

• Uzantı Ayrıştırma Hatası Giderildi: Daha önce Zettlr, içe veya dışa aktarma sırasında Pandoc okuyucu ve yazıcılarındaki uzantıları (extensions) siliyordu.
• Örnek: Eğer varsayılan ayarlarınızda "smart" özelliğini devre dışı bırakmak için writer: docx-smart yazdıysanız, Zettlr bunu sadece docx olarak iletiyordu. Artık bu uzantılar doğru şekilde korunuyor ve dışa aktarma işlemleriniz tam istediğiniz parametrelerle gerçekleşiyor.

Arayüz ve Fonksiyonellik​

• Yazım Deneyimi: Girintileme (indenting) ve Tab tuşu ekleme davranışlarındaki hatalar düzeltildi (#6196).
• PDF ve Zotero 8 Uyumu: Zotero 8 güncellemesi sonrası PDF eklerini açarken yaşanan bazı aksaklıklar giderildi ve hata yönetimi iyileştirildi.
• Dayanıklı Kitaplık Yönetimi: CSL JSON kitaplık dosyaları bozuk olsa bile Zettlr artık çökmeden çalışmaya devam ediyor. Bozuk öğeler atlanarak kitaplığın geri kalanının yüklenmesi sağlanıyor.

Kaputun Altı (Teknik Güncellemeler)​

• Güncel Bağımlılıklar:
  • Electron: v40.8.0 sürümüne yükseltildi.
  • Pandoc: v3.9.0 sürümüne güncellendi.
  • ESLint: v10.0.3 sürümüne yükseltildi.
• Güvenilirlik: BetterBibTex JSON RPC API üzerinden gelen PDF eki sorguları artık daha sıkı kontrol ediliyor. parseReaderWriter yardımcı işlevi için yeni birim testleri (unit tests) eklendi.

Arayüz ve Fonksiyonellik​

• Pandoc Geliştirmeleri: Yerel Pandoc Div ve Span öğeleriyle çalışmak için yeni araçlar eklendi.
• Vurgu Seçenekleri: Yerel vurgulama (==mark==) ile Span tabanlı vurgulama ([mark]{.highlight}) arasında geçiş yapma ayarı eklendi.
• Yeni Araç Çubuğu Butonları: Div ve Span yerleştirmek için yeni bir buton ile altı çizili, üstü çizili ve vurgulanmış span öğeleri için biçimlendirme butonları eklendi.
• Görsel İyileştirmeler: Alıntılar (Blockquotes) artık dikey bir çubukla işleniyor (#6122). Ayrıca boşluk karakterleri görünürken "pilcrow" (¶) stili iyileştirildi.
• Gizli Dosya Desteği: Ayarlar üzerinden kenar çubuğunda ve dosya yöneticisinde gizli dosyaları ("dot-files") görüntüleme seçeneği eklendi.
• Ön İzleme Modu: Özel Pandoc Div'leri artık editör içinde önceden işlenerek (pre-render) özel stillerin editörde görülmesi sağlandı.
• Sekme Yönetimi: Belgeleri sağ tık menüsü aracılığıyla sekme listesinin başına veya sonuna taşıma özelliği eklendi.
• Gelişmiş Etiket Desteği: Etiketlerde artık emoji, aksanlı harfler ve Unicode karakterleri (ü, ö, vb.) kullanılabiliyor.

Düzeltilen Sorunlar​

• Editör Hataları: Çok satırlı görsellerin görsel işleme modunda editörü çökertme sorunu giderildi.
• Sekme ve YAML: Tab tuşunun "boşluk yerine tab kullan" ayarına uymama sorunu düzeltildi. Ayrıca YAML bloklarında geçerli sözdizimini korumak için artık her zaman boşluk kullanılacak.
• Odaklanma Sorunu: Biçimlendirme araç çubuğunun odağı editörden çalması sorunu giderildi.
• Görünüm Ayarları: İmleç bir öğeye değdiğinde Markdown sözdizimini gösteren v4.0 öncesi davranışın geri getirilmesi için yapılandırma ayarı eklendi.
• Tablo Düzenleyici: "Tabloyu sil" menü öğesinin çalışmaması sorunu giderildi.
• Zotero 8 Uyumluluğu: CSL JSON dosyalarında ID (citekey) eksikliği nedeniyle bozulan otomatik tamamlama özelliği düzeltildi.
• Linter Hataları: YAML frontmatter linter'ının hata raporlamama sorunu çözüldü.

Teknik ve Diğer Değişiklikler​

• Performans: Yapılandırma verilerine erişim hızı artırılarak arayüz etkileşimleri hızlandırıldı.
• MathJax v4: Şablonlardaki MathJax URL'leri v4'e güncellendi (Yeni şablonlar için fabrika ayarlarına dönmeniz gerekebilir).
• Çeviriler: Almanca, Japonca ve Brezilya Portekizcesi dilleri güncellendi.
• Kullanıcı Rehberliği: Bir profil tanımlanmadan dosya içe aktarılmaya çalışıldığında kullanıcıyı bilgilendiren hata mesajı eklendi.

Windows Kullanıcıları İçin Kritik Not
Bu sürüm, eski kod imzalama sertifikasıyla yayınlanan son sürümdür. Gelecek sürümlerde sertifika değişeceği için, Windows kullanıcılarının sorunsuz geçiş yapabilmesi adına bu sürüme mutlaka güncellenmesi öneriliyor.
Arayüz ve Kullanılabilirlik (GUI)

• Kod Bloğu ve Sözdizimi: Kod blokları ve YAML ön bilgilerinde (frontmatter) Solarized temasına ait daha fazla renk tanımlandı. Özellikle açık modda (light mode) düz metin okunabilirliği artırıldı.
• Tablo ve Bağlantılar: Tablo editörü içindeki hücrelerde önceden işlenmiş (pre-rendered) bağlantılara tıklanamama sorunu giderildi (#4557).
• Araç Çubuğu: CSS kuralları sadeleştirilerek araç çubuğu tasarımı iyileştirildi ve ikonlar biraz daha büyütüldü.
• Sekme Boyutları: Tercihler penceresindeki sekme (tab) boyutları artık 2 ile 10 karakter arasında sınırlandırıldı (#6131).
• Windows Dosya Arama: Eğer çalışma alanınız (workspace) bir sürücünün kök dizininde (örneğin doğrudan C:\ içinde) yer alıyorsa arama motorunun çökmesine neden olan hata düzeltildi (#6142).

"Kaputun Altında" Teknik Değişiklikler

• Asenkron Dosya İşlemleri: FSAL (Dosya Sistemi Soyutlama Katmanı) önbelleği artık tamamen asenkron (eşzamansız) çalışıyor. Bu, dosya işlemlerinde arayüzün kilitlenmesini önleyen büyük bir performans adımıdır (#5994).
• Zettelkasten Mantığı: Zettelkasten bağlantıları ve etiket ayrıştırma (parsing) sistemi yeniden yapılandırıldı (refactor).
• Kod Kalitesi: TypeScript kuralları sıkılaştırılarak kod içindeki belirsiz any kullanımları temizlenmeye başlandı. Bu, uygulamanın uzun vadede daha az hata vermesini sağlayacak.
• Bağımlılık Güncellemeleri: Uygulamanın temelini oluşturan Electron v40.0 sürümüne yükseltildi.

Güncelleme Öncesi Kritik Uyarı
Bu sürümde, açık olan çalışma alanlarınızın (workspaces) ve dosyalarınızın kaydedilme biçimi değiştirilmiştir.

• Geri Dönüş Zor: Bu sürüme geçtikten sonra eski bir sürüme (downgrade) dönmeye karar verirseniz, tüm çalışma alanlarınız ve dosyalarınız kapatılacaktır (verileriniz silinmez ancak her şeyi yeniden açmanız gerekir).
• Not Alın: Güncelleme sırasında nadiren de olsa tüm çalışma alanlarınız kapanabilir. Hangi klasörlerin açık olduğunu önceden not etmeniz, onları tekrar bulmanızı kolaylaştıracaktır.

Yeni Özellikler ve Arayüz Geliştirmeleri

• Gelişmiş Kod Katlama (Collapsing): Artık editörün solundaki okları kullanarak YAML frontmatter (notun en başındaki teknik veriler) ve Pandoc div bloklarını daraltabilirsiniz.
• Hafızalı Editör: Zettlr artık bir belgeyi kapatsanız bile (pencere açık kaldığı sürece) hangi bölümleri daralttığınızı hatırlar; böylece kaldığınız yerden aynı düzenle devam edebilirsiniz.
• Görsel Düzeltmeler: macOS'ta XCode araçları kurulum diyagramı düzeltildi ve dipnotlardaki (footnote) ipucu kutucuklarının (tooltip) görüntülenmesi iyileştirildi.

Performans ve Teknik İyileştirmeler

• Bağlantı Hızı: Notlar arasındaki bağlantıları (link) takip etme mantığı optimize edildi ve işlem hızı artırıldı.
• Kaynakça Önizlemesi: Yan paneldeki kaynakça (bibliography) önizlemesi artık çok daha hızlı oluşturuluyor. Alıntı anahtarları artık ana işlem (main process) üzerinden toplanıyor.
• Tablo Editörü Düzeltmesi: Pandoc öznitelikleri içeren tabloların Markdown dosyalarını açarken Tablo Editörü'nün kilitlenmesine neden olan hata giderildi.
• Matematik ve Yazım: Matematiksel formüllerin (LaTeX) işlenmesi ve özel sözlüklerin (custom dictionary) yüklenmesi konusundaki kısıtlamalar esnetildi.

Geliştiriciler ve Paket Yöneticileri İçin

• openPaths Değişimi: Eskiden dosya ve klasör yolları aynı listede (openPaths) tutulurken, artık ayarlar altında openFiles ve openWorkspaces olarak ikiye ayrıldı. Bu, sistemin daha temiz çalışmasını ve geçersiz dosya yollarının daha kolay temizlenmesini sağlayacak.
• Güncelleme Kontrolünü Devre Dışı Bırakma: Yeni eklenen ZETTLR_DISABLE_UPDATE_CHECK değişkeni ile paket yöneticileri (örn. Flatpak, AUR) uygulama içi güncelleme kontrollerini tamamen kaldırabilir.
• Bağımsız Pandoc: BUNDLE_PANDOC=0 değişkeni ile Zettlr derlenirken Pandoc'un indirilmesi engellenebilir, böylece paket boyutu düşürülebilir.

Yepyeni TableEditor (Tablo Düzenleyici)
Eski sürümdeki veri kaybı sorunlarını ve hataları gidermek için Tablo Düzenleyici sıfırdan yazıldı.

• Veri Güvenliği: "Kaydet" butonu kaldırıldı; veriler artık düzenleyici özellikleri kullanılarak anlık ve güvenli bir şekilde işleniyor.
• Klavye Odaklı Çalışma: Satır/sütun ekleme, silme, hizalama ve yer değiştirme işlemleri için tam kısayol desteği eklendi.
• Modern Görünüm: Daha minimalist butonlar ve tablo içinde Markdown sözdizimi vurgulama (syntax highlighting) özelliği geldi.
• Not: Izgara (grid) tabloların desteği, yapısal karmaşıklık nedeniyle şimdilik durduruldu.

Dahili Görsel ve PDF Görüntüleyici
Zettlr artık resim ve PDF dosyalarını harici bir uygulamaya ihtiyaç duymadan kendi içinde açabiliyor.

• Görsel Görüntüleyici: Yakınlaştırma (zoom) seçenekleri ve şeffaf görseller için 4 farklı arka plan modu (siyah, beyaz, dama tahtası, şeffaf) sunuyor.
• PDF Görüntüleyici: Chromium tabanlı görüntüleyici ile PDF'leri yan sekmelerde inceleyebilirsiniz (Düzenleme özelliği yoktur).

Gelişmiş Atıf (Citation) ve Dipnot Yönetimi

• Atıf Ayrıştırıcı: Atıf sistemi tamamen yenilendi. Artık ön ek, citekey ve son ek gibi parçalar ayrı ayrı algılanıyor. Bu durum, özellikle yoğun atıf içeren belgelerde performansı artırıyor ve Özel CSS ile her parçanın ayrı ayrı şekillendirilmesine olanak tanıyor.
• Otomatik Dipnot Temizliği: Zettlr artık metni tarayarak karşılığı olmayan (boşta kalan) dipnotları veya referansları otomatik olarak siliyor. Dipnot silme işlemi artık iki aşamalı (önce seçer, sonra siler) ve daha güvenli.

Performans ve Mimari (FSAL Yazılımı)

• Dosya Sistemi Revizyonu: Dosya Sistemi Soyutlama Katmanı (FSAL) tamamen yeniden yazıldı. Dosyalar artık ağaç yapısı yerine düz bir liste olarak işleniyor, bu da uygulamanın açılışını ve dosya değişikliklerini algılama hızını büyük ölçüde artırıyor.
• Bellek Tasarrufu: Birden fazla sekme açıkken sadece aktif olan sekme tamamen işlenerek bellek kullanımı optimize edildi.

Fonksiyonellik ve Arayüz Yenilikleri

• WYSIWYG ve Ham Mod Geçişi: Durum çubuğuna eklenen yeni bir düğme ile ham Markdown görünümü ile önizleme (WYSIWYG) modu arasında hızlıca geçiş yapılabiliyor.
• Başlık Karakterlerini Gizle: Başlık simgeleri (#) artık tamamen gizlenebiliyor ve başlık seviyesi yan taraftaki bir gösterge ile belirtiliyor.
• Lua Filtreleri: Pandoc için kullanılan Lua filtreleri artık kullanıcıya açıldı. Kendi filtrelerinizi oluşturabilir (örneğin Mermaid şemalarını otomatik dönüştürmek için) veya mevcut olanları düzenleyebilirsiniz.
• Zettelkasten Linkleri: Bağlantı ekleme iş akışı güncellendi; artık dosya ID'si veya dosya başlığı otomatik olarak etiket (label) olarak kullanılabiliyor.
• $FILENAME Değişkeni: Snippet'larda kullanılan $FILENAME artık dosya uzantısını içermiyor. Uzantı gerekiyorsa $FILENAME$EXTENSION şeklinde güncellenmelidir.

macOS Özel

• Apple Silicon: M serisi çipli cihazlarda sistemin "Yazma Araçları" (Writing Tools) sağ tık menüsüne eklendi.
• Vibrancy: macOS 26 için "Liquid Glass" ikon desteği ve geliştirilmiş görsel saydamlık efektleri eklendi.