Herkese selam,

Piyasada 'zibilyon' tane marka model anakart var. İlk defa toplama bilgisayar alacak arkadaşların kafası oldukça karışıyor. Şimdi önemli olan kriterlerimize bakalım.

M.2 desteği ve M.2 soğutucu olması

Evet, ilk kriterimize geldik. Artık hemen hemen her anakartta M.2 girişi var fakat bizim ileride dönüştürücü ile uğraşmamak için, en az 2 adet M.2 SSD girişli bir anakart almamız lazım. Örnek olması açısından 2 adet görsel ekliyorum.

WhatsApp Image 2026-02-08 at 17.02.25 (1).webp


WhatsApp Image 2026-02-08 at 17.02.25.webp


Gördüğünüz gibi, sol taraftaki anakart (B850M Force) modelinde 1'i soğutuculu olmak üzere toplam 3 adet M.2 SSD girişi var. Ama sağdaki anakart (MSI Pro A620-M) 1 adet M.2 girişi var o da soğutucusuz. Herhangi bir model kıyası yok, örnek olması açısından bu modelleri gösterdim. Bu arada anakartınıza M.2 SSD dönüştürücü taksanız bile tam performansında kullanamazsınız dönüştürücü kaynaklı.

VRM Soğutma

Özellikle yaz günlerinde ve hava akışı kötü olan kasalarda VRM'ler ısınır. İlk önce VRM nedir, kısaca biraz ondan bahsedeyim.
Her ne kadar işlemcileri 12v kanalı ile beslesekte, işlemciler için 12v fazla bir değerdir. İşte bu zaman, VRM'ler devreye giriyor. VRM'ler, kısaca PSU'dan gelen yüksek voltajı alır, sonra o voltajı işlemcinin istediği voltaja düşürür ve işlemci öyle beslenir.
Yani, VRM üstünde soğutma bloku olmaz ise VRM ısınır. Özellikle yaz günlerinde daha da ısınır. Isınan VRM kendini ve işlemciyi korumak için güç kısar, Throttle'a sebep olur. Yani her zaman bizim için en iyisi pasif VRM soğutucusuna sahip olan bir anakart.

WhatsApp Image 2026-02-08 at 18.09.15.webp


WhatsApp Image 2026-02-08 at 18.09.14.webp


Gördüğünüz gibi, birinde soğutma bloku varken birinde yok.

Faz Sayısı

Evet, bir diğer önemli husus faz sayısı. Ne demek bu faz sayısı? Faz sayısı; VRM'nin işlemciye giden gücü kaç ayrı hattan verdiğini ifade eder. Yüksek faz sayısı her zaman iyidir. Voltaj daha stabil olur. Yük dağıldığı için daha az ısınır. Uzun yük altında daha stabil ve serin olur. Mesela diyelim ki alacağınız anakartta 8+2 faz var. Burada bulunan 8, işlemciye ayrılan kısımdır. Diğer 2 yazan kısım SoC, yani bellek kontrolcüsü için ayrılmıştır. Tabii bununla bitmiyor, Amper değerleri de önemli. 55A, 60A, 80A gibi değerler var fakat buralara çok değinip kafanızı karıştırmayacağım. Ortalama bir soğutma bloğuna sahip ve 8+2 faza sahip olan bir anakart piyasada bulunan çoğu işlemci için yeterli.

Port Sayısı

Artık her anakartta normal kullanıcı için yeterli port sayısı olsa da bu konuya da değinmek istedim.

Yukarıda örnek verdiğim B850M Force portlardan kısılmış bir anakart. Bunun nedeni özellikle saf bir RAM O.C anakartı olması. F/P olması için bir yerlerden kısmaları gerekmiş, Gigabyte'de USB portlarından fazlaca kısmış.

• 1 adet USB 3.2 GEN2 Type-A
• 1 adet USB 3.2 GEN1 Type-C
• 2 adet USB 3.2 GEN2 Type-A
• 2 adet USB 2.0 Type-A

Toplam 7 USB portumuz mevcut. Normal kullanıcı için yeterli mi, bence yeterli. Fakat klavye, mouse, kulaklık, ve 1-2 adet ekipmanları şarj etmek için kablo takınca 1-2 tane USB girişi kalıyor boşta. Dediğim gibi bence yeterli fakat fazla USB portu kullanıyorsanız buna da dikkat edin derim.


Boyut

Evet, gelelim şahsen benim için çok önemli olan bir konuya. Boyut faktörü. Anakartlar; Mını-ITX, Micro ATX, ATX, E-ATX olarak sıralandırılabilir küçükten büyüğe olarak.

Çoğu F/P anakart mATX yapıda üretilir. mATX anakartların genel olarak eksisi, modelden modele değişmekle birlikte daha az PCI-e slotu, daha az M.2 slotu, ve düşük model alırsanız az VRM ile birlikte geliyor. Bu etkenler modelden modele değişmekte dediğim gibi. E-ATX'ya da ATX kasalarda, mATX anakartlar küçük ve çirkin duruyor bence. Ayrıca mATX anakartlarda, ekran kartı slotu ve kullanıyorsanız kule tipi soğutucunun arasındaki mesafe çok az olur. Yani GPU sökmek isterken kule tipi soğutucuyu sökmeniz gerekebilir. Yani parça sökme konusunda daha rahattır ATX anakart.


AMD İçin Anakart Önerisi

Bu kısmı biraz da bonus olarak yapıyorum.

ASUS Prime B650M-R

Gigabyte B850M Force
Gigabyte X870 Aorus Elite
ASUS ROG B850-A
Gigabyte B850 Eagle

Fazla model eklemeyeceğim, bonus olarak koydum dediğim gibi.

Sonuç

Evet, bu kadardı. Normalde bunun 3 katı daha yazabilirdim fakat çok uzun olurdu. Bölüm bölüm devam ettirmeyi düşünüyorum. Yazdığım şeyler modelden modele göre değişebilir. Ben temel olarak bilinmesi gerekenleri yazdım. Bir öneri daha yapayım; anakartı her zaman iyi bir model almaya çalışın. İşlemci veya GPU sık şekilde güncellenebiliyor fakat anakart sık şekilde güncellenmiyor.

Okuduğunuz için teşekkür eder, iyi Sosyaller dilerim.
 
Fazla M.2 takınca kaybedilen hat sayılarından da bahsedilmeli.

O konuda ASUS X870E Apex'te bile Lane Sharing'den dolayı PCIe x16'yı x8 kısıyor. OC kartı falan dinlemez bu adamlar. Gigabyte aynı şekilde kısıyor, özellikle M.2_2 slotunu kullanırsan Gigabyte + ASUS pek çok modelde kısıyor, tepe modeller buna dahil.

MSI arka USB portlardan kısıyor, ASRock ve MSI genel anlamda x16 slota dokunmamayı tercih ediyor. O özellikleri iyi. Ama yazılım kanadı tatsız. İki firma AM5'te çok 3D yaktı, ASRock zaten mimlendi son zamanlarda. MSI yeni yeni düzeltiyor. Toma'larda halen daha sorunlar devam.
 
O konuda ASUS X870E Apex'te bile Lane Sharing'den dolayı PCIe x16'yı x8 kısıyor. OC kartı falan dinlemez bu adamlar. Gigabyte aynı şekilde kısıyor, özellikle M.2_2 slotunu kullanırsan Gigabyte + ASUS pek çok modelde kısıyor, tepe modeller buna dahil.

MSI arka USB portlardan kısıyor, ASRock ve MSI genel anlamda x16 slota dokunmamayı tercih ediyor. O özellikleri iyi. Ama yazılım kanadı tatsız. İki firma AM5'te çok 3D yaktı, ASRock zaten mimlendi son zamanlarda. MSI yeni yeni düzeltiyor. Toma'larda halen daha sorunlar devam.
MSI'da yanma görmedim hiç, en çok Asrock ve birkaç tane Asus gördüm geçenlerde Reddit'te.
 
MSI'da yanma görmedim hiç, en çok Asrock ve birkaç tane Asus gördüm geçenlerde Reddit'te.

MSI çok ünlüydü, sonrasında üzerini örttüler. GamersNexus denen arkadaş çıkıp işlemciyi sokete ters takmışlar dedi. 1 değil, 2 değil. Hepsi mi ters taktı? ASRock sonradan bunların yanına eklendi. Normalde ASUS şimdiye kadar AM5'te en stabiliydi, son olayları ben de gördüm. Ama yakın çevrede ve globalde işten anlayan kesim bu tarz sorunlardan hiç bahsetmedi. ASUS'taki son yanma olaylarına tam hakim değilim o yüzden. MSI en başta sorunluydu, 15 Beta BIOS vardı Toma'larda. O sıra yanmalar gerçekleşti, ASRock sonradan dahil oldu. İkisi mimlendi. ASUS en son eklendi aralarına Ryzen 9000'de. Bu yanmaların esas sebebi VSOC + VCore zıplatması zaten anakartın, başka sebebi yok. SoC ya da CCD uçurtuyor yani.

AM5 ilk çıktığında 1.5+ VSOC zıplatan firmalardan biri de ASUS'tu. Onlar da yine sonradan düzeltildi. RMA falan kabul etmediler. Aslında tüm firmalar sıkıntılı. Şu an için ilk tercih ASUS, ikincisi Gigabyte olabilir. MSI alınacaksa MPG-MEG altı düşülmemesi lazım. Sorun yaşayan kişi sayısı fazla AM5'te.
 
MSI çok ünlüydü, sonrasında üzerini örttüler. GamersNexus denen arkadaş çıkıp işlemciyi sokete ters takmışlar dedi. 1 değil, 2 değil. Hepsi mi ters taktı? ASRock sonradan bunların yanına eklendi. Normalde ASUS şimdiye kadar AM5'te en stabiliydi, son olayları ben de gördüm. Ama yakın çevrede ve globalde işten anlayan kesim bu tarz sorunlardan hiç bahsetmedi. ASUS'taki son yanma olaylarına tam hakim değilim o yüzden. MSI en başta sorunluydu, 15 Beta BIOS vardı Toma'larda. O sıra yanmalar gerçekleşti, ASRock sonradan dahil oldu. İkisi mimlendi. ASUS en son eklendi aralarında Ryzen 9000'de. Bu yanmaların esas sebebi VSOC + VCore zıplatması zaten anakartın, başka sebebi yok. SoC ya da CCD uçurtuyor yani.

AM5 ilk çıktığında 1.5+ VSOC zıplatan firmalardan biri de ASUS'tu. Onlar da yine sonradan düzeltildi. RMA falan kabul etmediler. Aslında tüm firmalar sıkıntılı. Şu an için ilk tercih ASUS, ikincisi Gigabyte olabilir. MSI alınacaksa MPG-MEG altı düşülmemesi lazım. Sorun yaşayan kişi sayısı fazla AM5'te.
Ben açıkçası EXPO açıp ve PBO'dan undervolt yapıp bıraktım. EXPO 1.2 v SoC vermiş. AM4'te hiç böyle sorunlar yoktu ne işlemcide yanma ne voltajlarda fırlama. Şimdi de 3D olmayan işlemcilerin hatta 7000 serisi işlemcilerin bile yandığını gördüm Reddit'te. Acaba AMD işlemci tasarımında büyük hatalar mı yaptı?
 
Ben açıkçası EXPO açıp ve PBO'dan undervolt yapıp bıraktım. EXPO 1.2 v SoC vermiş. AM4'te hiç böyle sorunlar yoktu ne işlemcide yanma ne voltajlarda fırlama. Şimdi de 3D olmayan işlemcilerin hatta 7000 serisi işlemcilerin bile yandığını gördüm Reddit'te. Acaba AMD işlemci tasarımında büyük hatalar mı yaptı?

Bazı üretimlerde özellikle IO Die yüksek derece çalışıyor, lehimleme ile alakalı olduğu söylenmişti. Bende boşta 35 iken adamda boşta 45. Bende testte maksimum 50 görürken birebir aynı Setup adamda 65 derece görüyor.
 
Bazı üretimlerde özellikle IO Die yüksek derece çalışıyor, lehimleme ile alakalı olduğu söylenmişti. Bende boşta 35 iken adamda boşta 45. Bende testte maksimum 50 görürken birebir aynı Setup adamda 65 derece görüyor.
Kalitenin yerlerde olduğu bir dönemden geçiyoruz, birinde ekran kartı konektöründe akım düzgün dağılmaz pin yanar, diğerinde işlemci yanar sorun anakart mı yoksa işlemci mi belli değil. Üretici sorumluluk almayıp düzgün takamamış deyip işin içinden sıyrılmaya çalışır.

Eski sistemlerde zerre yanacak edecek derdimiz yoktu.
 
Dediğiniz hakkında en ufak bir şey bile anlamadım, o kadar uzağım bu konulara.

1 DIMM Per Channel ve 2 DIMM Per Channel olarak şu anda güncel sistemlerde topoloji değişiyor. Kanal başına 1 DIMM en uygunu. Diğer türlü IMC yükü artıyor, boşta kalan 2 slot kullanılmadığı taktirde parazit kaynağı. Kullanılsa da öncelik A2-B2 slotlarda olmasının bir sebebi var. 4 DIMM kullanmak DDR5'te Intel ve AMD fark etmeksizin ciddi sıkıntı yaratıyor. O yüzden 2 RAM slotlu anakartlar yaygınlaştıkça önceliği onlara vermek uygun olur. AMD çöp IMC koyduğu için 1 DPC kart olması sinyal kararlılığı artırarak OC potansiyeli yükseltiyor, olası instabilitelerin önüne geçiyor.