Cümle içi parantezde büyük harf ve nokta kullanımı hakkında

Merhaba,

Dün düzenlenen bir mesajım ve bir de değerli bir üyemizin hazırladığı yazım kuralları rehberi üzerine bu konuyu açmak istedim. Öncelikle bahsettiğim rehbere buradan ulaşabilirsiniz: Rehber: Temel yazım kuralları.

Şimdi, geleyim konuya: Cümle içinde parantezle bir açıklama yapmak istediğimizde büyük çoğunluğumuz küçük harfle başlayıp noktasız bitirmeye alışkındır diye düşünüyorum ve bu çoğunluğa ben de dahilim. Sosyal'den birkaç mesaj içi örnek sunayım:

• Bunun yanı sıra mesela ek olan "-ki" ve bağlaç olan "ki" konusunda da hatalar oluyor ("illaki", "oysaki" vb. istisnalar hariç).
• Yönetim/moderasyon ekibince bir (veya birkaç) kapsamlı rehber hazırlanabilir.
• Noktalama işaretlerinden önce boşluk bırakılmaz, sonrasında bir boşluk bırakılır (kesme işareti hariç).
• İşte aslında Sosyal tetikleyici etken olabiliyor kimisi için (mesela ben).

TDK'nin noktalama işaretlerini açıkladığı sitede ben cümle şeklindeki kullanımların küçük harfle başlayıp noktasız bitmesinin doğrulandığı bir açıklama göremedim ("Yay Ayraç" kısmına bakınız.): https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/noktalama-isaretleri-aciklamalar/.

Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır. Yay ayraç içinde bulunan ve yargı bildiren anlatımların sonuna uygun noktalama işareti konur.

Genişletmek için tıkla...

TDK'ye göre örneklerin doğru yazımları şu şekilde sanırsam:

• Bunun yanı sıra mesela ek olan "-ki" ve bağlaç olan "ki" konusunda da hatalar oluyor ("İllaki", "oysaki" vb. istisnalar hariç.).
• Yönetim/moderasyon ekibince bir (veya birkaç) kapsamlı rehber hazırlanabilir.
• Noktalama işaretlerinden önce boşluk bırakılmaz, sonrasında bir boşluk bırakılır (Kesme işareti hariç.).
• İşte aslında Sosyal tetikleyici etken olabiliyor kimisi için (Mesela ben.).

Şimdi, ikinci örnek olduğu gibi kaldı çünkü tam bir cümle değil, TDK'nin deyimiyle "yargı bildirmiyor." Öyle geldi bana.

Sıkıntı şu ki bence doğru olduğunu düşündüğüm yazımlar çok kötü duruyor. TDK ile çok ters düştüm bu konuda. Özellikle son örnek: Düzenlenen bir mesajımdan aldım. "(mesela ben)" çok daha iyi durmuyor mu?

Parantez kullanımının TDK'nin sitesinde pek iyi açıklanmadığını düşünüyorum ya da ben tam anlayamadım. :/

Bu konuyu da tartışalım diye açayım dedim, teşekkürler.

SanetErsoy dedi:

TDK'nin her dedigini dogru kabul etmeye gerek yok. Ben cogu zaman dediklerini dogru kabul ediyorum ama bazen mantiksiz ya da yetersiz buldugum aciklamalar da oluyor. Tabii OSYM tarafindan hazirlanan bir sinava gireceksem onlarin her dedigini dogru kabul ederim, bosu bosuna inatlasmaya gerek yok.

Genişletmek için tıkla...

Hem böyle düşünmek istiyor hem de kurallara iyice uymak isteyince kalakalıyorum. Anlıyorsunuzdur umarım beni. Gerçekten yetersiz hissettiriyor açıklamalar, katılıyorum, hele ki iş bu tür detaylara gelince.

SanetErsoy dedi:

Bana kalirsa burada da TDK'nin her dedigini bire bir almak yerine bazi kurallar degistirilebilir.

Genişletmek için tıkla...

Kuralları kendimize göre değiştirirsek işler zorlaşmaz mı (Baz alınacak kurallar vs.)? Böyle bir şey yapılacaksa mesela Sosyal Kuralları'nda da açıkça belirtilmeli, değil mi?

SanetErsoy dedi:

Ayrica gereksiz yere parantez kullanmayi da mantiksiz buluyorum. Asagidaki uc ornekte parantezin atilabilecegi kanisindayim.

Genişletmek için tıkla...

Bu konuda kısmen fikir ayrılığı yaşıyoruz sanırsam. Bana göre parantez kullanımları gereksiz gelmedi. Saygı duyuyorum tabii düşüncelerinize.

• İlk örneğe olan yorumunuza kısmen katılıyorum. Ben de o cümleyi yazarken kararsız kalmıştım.
• İkinci örnekte "(veya birkaç)" daha hoş geliyor gözüme.
• Üçüncü örneğe çok itirazım yok, hak verdim aslında.