SefaUlukan 1
Üyecik
- Katılım
- 15 Ağustos 2026
- Mesajlar
- 2
- Beğeniler
- 3
Konu Başlıkları Gizle
Selam arkadaşlar,
Bu RAM overclock işiyle o kadar çok uğraştım ki anlatamam.
Kullandığım kit G.SKILL 64GB (2×32GB) DDR5-6000 CL30 Trident Z5 RGB – F5-6000J3040G32GX2-TZ5RK.
Kitin orijinal XMP değeri DDR5-6000, CL30-40-40-96 ve 1.40 V. Ben ise kendi sistemimde, güvenli sınırlar içerisinde yaptığım denemeler sonucunda bu kiti DDR5-6000 CL28 seviyesine çektim.
CPU ayarı: -35 All Core Curve Optimizer +200 MHz Boost Override
CPU soğutucu: be quiet! Dark Rock Pro 4
Anakart: ROG STRIX B850-G GAMING WIFI
Kasa: Lian Li O11D EVO RGB
RAM: G.SKILL Trident Z5 64GB (2×32GB) DDR5-6000 CL30
RAM soğutması: Noctua NF-P12 redux 1300 RPM
RAM OC: DDR5-6000 CL28
VDD: 1.41 V
VDDQ: 1.41 V
UCLK: 3000 MHz
MCLK: 3000 MHz
FCLK: 2200 MHz
İşlemci tarafındaki -35 All Core +200 MHz ayarı da kendi yaptığım stabilite testlerinde stabil durumda. Yani burada paylaştığım RAM sonuçları stok CPU ayarlarında alınmış sonuçlar değil.
ZenTimings ekran görüntüsünde bütün timing, voltaj ve diğer bellek ayarlarını görebilirsiniz.
Asıl bellek erişim gecikmesini düşüren ana timinglerim:
tCL: 28
tRCDRD: 35
tRCDWR: 35
tRP: 35
tRAS: 60
Yani ana profilim:
6000 MT/s — 28-35-35-60
Ana timingler bellek erişim gecikmesi tarafında en önemli değerler. Bunların yanında ikinci timingler de performans ve stabilite üzerinde etkili olabiliyor.
Özellikle tRFC ve tREFI tarafında oldukça agresif değerler kullanıyorum:
tRFC: 280
tRFC2: 280
tREFI: 65535
Benim sistemimde tRFC ve tREFI tarafındaki bu agresif ayarların özellikle oyun içindeki micro-stutter ve low FPS davranışına katkı sağladığını gözlemledim. Bu nedenle sadece ana timinglere bakıp secondary timinglerin performansa hiçbir etkisi olmadığını düşünmüyorum.
Diğer öne çıkan değerler:
tRC: 95
tRRDS: 4
tRRDL: 9
tFAW: 20
tWTRS: 4
tWTRL: 14
tWR: 48
tCWL: 26
tRTP: 18
tRDWR: 16
tWRRD: 4
GDM: Enabled
Command Rate: 1T
ZenTimings ekran görüntüsünde diğer tertiary ve PHY değerleri de mevcut.
Özellikle tRFC ve tREFI tarafında çok agresif değerler kullanıyorum. 64 GB (2×32 GB) bir kit için bu timinglerden oldukça memnunum.
Bu fanı sadece sıcaklık için kullanmıyorum; benim sistemimde doğrudan stabilite marjının bir parçası haline geldi. Fan olmadığı zaman RAM sıcaklığı yükseliyor ve uzun TestMem5 testlerinde aynı timing/voltaj kombinasyonunda hata alabiliyorum.
Test sırasında yaklaşık sıcaklıklar:
Kışın: 54–56°C
Yazın, Eskişehir'de oda sıcaklığı maksimum ~30°C: 58–59°C
Bunlar ağır stres testlerindeki RAM sıcaklıkları. Oyunlarda RAM bu kadar yükselmiyor. TestMem5 RAM'leri oyun yükünden çok daha ağır şekilde yüklediği için test sıcaklıklarını oyun sıcaklıklarıyla birebir karşılaştırmamak gerekiyor.
TestMem5: yaklaşık 9 saat, 0 hata
y-cruncher: yaklaşık 4–5 saat, 0 hata
OCCT: 1 saat, 0 hata
Benim için kısa bir testin geçmesi yeterli değil. Uzun süreli testlerde de hata vermesi gerekiyor.
Ayrıca yaptığınız FCLK ayarını mutlaka y-cruncher ile test etmenizi tavsiye ederim. FCLK kaynaklı hatalar her zaman doğrudan RAM timing hatası gibi görünmeyebilir.
Bir timing'i değiştirdiğinizde en az 1 saat 30 dakika TestMem5 çalıştırıp stabiliteyi kontrol etmenizi öneriyorum. Test geçerse bir sonraki timing'e geçin.
Birden fazla timing'i aynı anda değiştirirseniz ve test hata verirse hangi timing'in sorun çıkardığını bulmak çok daha zor oluyor.
Başlangıçta ayarları denerken bilgisayar hiç POST etmeyebilir. Sistem açılmayabilir veya BIOS ayarlarını sıfırlamanız gerekebilir. Böyle durumlarda BIOS/CMOS sıfırlama gerekebilir. Bu yüzden çalışan ayarların fotoğrafını veya ZenTimings ekran görüntüsünü kaydetmek çok faydalı.
Her zaman daha yüksek voltaj = daha yüksek stabilite değildir.
Timingleri sıkılaştırırken voltajı artırmak bazı durumlarda stabilite marjını artırabilir ve daha agresif timinglerin çalışmasını sağlayabilir. Ama bazı kombinasyonlarda fazla voltajın tam tersine stabiliteyi bozabildiğini de görebilirsiniz.
Bu yüzden stabil olmayan bir timing gördüğünüzde voltajı bir anda çok yükseltmek yerine küçük adımlarla ve kontrollü şekilde artırmanızı tavsiye ederim.
Özellikle VDD, VDDQ ve VSOC gibi voltajları sonuna kadar yükseltmek doğru bir yaklaşım değil. Gereksiz yüksek voltaj sıcaklığı ve elektriksel stresi artırabilir ve donanıma zarar verme riskini yükseltebilir.
Benim yaklaşımım mümkün olduğunca gereken voltajı bulmak. Önce timing'i değiştiriyorum, test ediyorum; gerekiyorsa voltajı küçük bir miktar artırıyorum ve tekrar test ediyorum.
Kısacası:
Daha fazla voltaj = her zaman daha fazla stabilite değil.
Bazen artırmak yardımcı olur, bazen hiçbir fayda sağlamaz, bazen de beklenmedik şekilde stabiliteyi kötüleştirebilir. Bu yüzden voltaj ve timing kombinasyonlarını tek tek deneyerek ve küçük adımlarla ilerlemek çok daha mantıklı.
VSOC'u 1.30 V seviyesine çıkardığımda bellek tarafında daha fazla timing sıkıştırabiliyorum ve bazı timingleri daha agresif hale getirebiliyorum.
Fakat benim sistemimde ilginç şekilde bunun karşılığında low FPS tarafında düşüş ve gecikmede bir miktar artış gözlemledim.
Yani daha yüksek VSOC bana timingleri daha fazla sıkıştırma imkânı verse de, gerçek oyun performansında her zaman daha iyi sonuç vermedi.
Bazı ayarlarda timingler ve sentetik latency daha iyi görünürken, gerçek oyunda 1% low, frametime ve micro-stutter davranışı daha kötü hale gelebiliyor.
Bu nedenle VSOC tarafında benim yaklaşımım:
Ne kadar yüksek, o kadar iyi değil.
Benim için sadece timingleri mümkün olduğunca sıkıştırmak önemli değil. Gerçek oyun performansını da dikkate alıyorum.
Bunu özellikle Resident Evil Requiem üzerinde test ettim.
Test senaryosu:
4K çözünürlük + Path Tracing açık + bütün ayarlar maksimum.
Bu koşullarda yaptığım testlerde low değerlerinin yükseldiğini ve micro-stutter'ın belirgin şekilde azaldığını gözlemledim.
1440p ve 1080p gibi daha düşük çözünürlüklerde bellek gecikmesi ve timing değişikliklerinin etkisinin daha fazla hissedilebileceğini düşünüyorum.
Bazı arkadaşların özellikle tRFC gibi timinglerin performansa hiçbir etkisi olmadığını söylediğini görüyorum. Kendi sistemimde yaptığım testlerde bunun tersini gözlemledim. O yüzden bütün timingleri ZenTimings ekran görüntüsüyle beraber bırakıyorum; isteyen sonuçları kendi sistemiyle karşılaştırabilir.
RAM overclock işine başlarken ChatGPT, Gemini ve Claude kullanarak farklı referans noktaları çıkardım. Aynı ayarlar ve timingler hakkında farklı bakış açıları aldım, sonra bunları kendi sistemimde deneyerek doğruladım.
Burada önemli olan yapay zekânın verdiği cevabı olduğu gibi kabul etmek değil. Doğru soruları sormak, farklı cevapları karşılaştırmak ve sonrasında gerçek donanım üzerinde test etmek gerekiyor.
Bence doğru kullanıldığında yapay zekâ RAM overclock sürecinde gerçekten çok yardımcı olabiliyor. Özellikle hangi timingin neyle ilişkili olduğunu, hangi ayarın önce denenmesi gerektiğini veya bir hatanın hangi taraftan kaynaklanabileceğini araştırırken ciddi zaman kazandırıyor.
Ama son karar her zaman gerçek donanımın verdiği sonuç olmalı:
ZenTimings → ayarların doğrulanması
TestMem5 → RAM timing stabilitesi
y-cruncher → özellikle FCLK ve genel bellek/IMC stabilitesi
OCCT → ek doğrulama
Bir timing'i değiştiriyorsunuz, sistem açılıyor; sonra saatler süren testte hata alabiliyorsunuz. Başka bir timing değiştiriyorsunuz, bu sefer sistem hiç açılmayabiliyor.
Bu ayarları paylaşma amacım, RAM overclock yapmak isteyen arkadaşlara referans bir başlangıç noktası sunmak.
Ancak bu ayarlar benim sistemimde elde ettiğim değerlerdir. Başka bir sistemde birebir aynı sonucu vereceğinin garantisi yoktur.
RAM kiti farklıysa sonuç değişebilir.
Anakart farklıysa sonuç değişebilir.
İşlemci farklıysa sonuç değişebilir.
IMC/silikon kalitesi farklıysa sonuç değişebilir.
Kasa hava akışı farklıysa sonuç değişebilir.
RAM sıcaklığı farklıysa sonuç değişebilir.
Oda sıcaklığı bile sonucu etkileyebilir.
Yani değişken sayısı gerçekten çok fazla.
Stok: DDR5-6000 CL30-40-40-96 @ 1.40 V
Benim OC: DDR5-6000 CL28-35-35-60 @ 1.41 VDD / 1.41 VDDQ
ZenTimings ekran görüntüsünde bütün timingleri ve diğer ayarları referans olarak bırakıyorum.
Deneyen arkadaşlar kendi sonuçlarını paylaşırsa güzel olur.
Bu RAM overclock işiyle o kadar çok uğraştım ki anlatamam.
Kullandığım kit G.SKILL 64GB (2×32GB) DDR5-6000 CL30 Trident Z5 RGB – F5-6000J3040G32GX2-TZ5RK.Kitin orijinal XMP değeri DDR5-6000, CL30-40-40-96 ve 1.40 V. Ben ise kendi sistemimde, güvenli sınırlar içerisinde yaptığım denemeler sonucunda bu kiti DDR5-6000 CL28 seviyesine çektim.
Sistem
CPU: Ryzen 7 9800X3DCPU ayarı: -35 All Core Curve Optimizer +200 MHz Boost Override
CPU soğutucu: be quiet! Dark Rock Pro 4
Anakart: ROG STRIX B850-G GAMING WIFI
Kasa: Lian Li O11D EVO RGB
RAM: G.SKILL Trident Z5 64GB (2×32GB) DDR5-6000 CL30
RAM soğutması: Noctua NF-P12 redux 1300 RPM
RAM OC: DDR5-6000 CL28
VDD: 1.41 V
VDDQ: 1.41 V
UCLK: 3000 MHz
MCLK: 3000 MHz
FCLK: 2200 MHz
İşlemci tarafındaki -35 All Core +200 MHz ayarı da kendi yaptığım stabilite testlerinde stabil durumda. Yani burada paylaştığım RAM sonuçları stok CPU ayarlarında alınmış sonuçlar değil.
ZenTimings ekran görüntüsünde bütün timing, voltaj ve diğer bellek ayarlarını görebilirsiniz.
Ana timingler ve ikinci timingler
Bu ayar sadece CL30'dan CL28'e düşürülmüş basit bir ayar değil. Primary timinglerin yanında secondary ve tertiary timingleri de ciddi şekilde sıkılaştırdım.Asıl bellek erişim gecikmesini düşüren ana timinglerim:
tCL: 28
tRCDRD: 35
tRCDWR: 35
tRP: 35
tRAS: 60
Yani ana profilim:
6000 MT/s — 28-35-35-60
Ana timingler bellek erişim gecikmesi tarafında en önemli değerler. Bunların yanında ikinci timingler de performans ve stabilite üzerinde etkili olabiliyor.
Özellikle tRFC ve tREFI tarafında oldukça agresif değerler kullanıyorum:
tRFC: 280
tRFC2: 280
tREFI: 65535
Benim sistemimde tRFC ve tREFI tarafındaki bu agresif ayarların özellikle oyun içindeki micro-stutter ve low FPS davranışına katkı sağladığını gözlemledim. Bu nedenle sadece ana timinglere bakıp secondary timinglerin performansa hiçbir etkisi olmadığını düşünmüyorum.
Diğer öne çıkan değerler:
tRC: 95
tRRDS: 4
tRRDL: 9
tFAW: 20
tWTRS: 4
tWTRL: 14
tWR: 48
tCWL: 26
tRTP: 18
tRDWR: 16
tWRRD: 4
GDM: Enabled
Command Rate: 1T
ZenTimings ekran görüntüsünde diğer tertiary ve PHY değerleri de mevcut.
Özellikle tRFC ve tREFI tarafında çok agresif değerler kullanıyorum. 64 GB (2×32 GB) bir kit için bu timinglerden oldukça memnunum.
RAM sıcaklığı ve fan
RAM'lerin üzerinde Noctua NF-P12 redux 1300 RPM fan bulunuyor. Fan çok düşük devirde çalışıyor ve ses yapmayacak seviyede.Bu fanı sadece sıcaklık için kullanmıyorum; benim sistemimde doğrudan stabilite marjının bir parçası haline geldi. Fan olmadığı zaman RAM sıcaklığı yükseliyor ve uzun TestMem5 testlerinde aynı timing/voltaj kombinasyonunda hata alabiliyorum.
Test sırasında yaklaşık sıcaklıklar:
Kışın: 54–56°C
Yazın, Eskişehir'de oda sıcaklığı maksimum ~30°C: 58–59°C
Bunlar ağır stres testlerindeki RAM sıcaklıkları. Oyunlarda RAM bu kadar yükselmiyor. TestMem5 RAM'leri oyun yükünden çok daha ağır şekilde yüklediği için test sıcaklıklarını oyun sıcaklıklarıyla birebir karşılaştırmamak gerekiyor.
Stabilite testleri
Kullandığım testler:TestMem5: yaklaşık 9 saat, 0 hata
y-cruncher: yaklaşık 4–5 saat, 0 hata
OCCT: 1 saat, 0 hata
Benim için kısa bir testin geçmesi yeterli değil. Uzun süreli testlerde de hata vermesi gerekiyor.
Ayrıca yaptığınız FCLK ayarını mutlaka y-cruncher ile test etmenizi tavsiye ederim. FCLK kaynaklı hatalar her zaman doğrudan RAM timing hatası gibi görünmeyebilir.
Timing ayarlarken benim yöntemim
RAM timinglerini mümkün olduğunca tek tek değiştirmek gerekiyor.Bir timing'i değiştirdiğinizde en az 1 saat 30 dakika TestMem5 çalıştırıp stabiliteyi kontrol etmenizi öneriyorum. Test geçerse bir sonraki timing'e geçin.
Birden fazla timing'i aynı anda değiştirirseniz ve test hata verirse hangi timing'in sorun çıkardığını bulmak çok daha zor oluyor.
Başlangıçta ayarları denerken bilgisayar hiç POST etmeyebilir. Sistem açılmayabilir veya BIOS ayarlarını sıfırlamanız gerekebilir. Böyle durumlarda BIOS/CMOS sıfırlama gerekebilir. Bu yüzden çalışan ayarların fotoğrafını veya ZenTimings ekran görüntüsünü kaydetmek çok faydalı.
Voltaj konusu
Voltaj tarafında özellikle dikkat edilmesi gereken bir nokta var:Her zaman daha yüksek voltaj = daha yüksek stabilite değildir.
Timingleri sıkılaştırırken voltajı artırmak bazı durumlarda stabilite marjını artırabilir ve daha agresif timinglerin çalışmasını sağlayabilir. Ama bazı kombinasyonlarda fazla voltajın tam tersine stabiliteyi bozabildiğini de görebilirsiniz.
Bu yüzden stabil olmayan bir timing gördüğünüzde voltajı bir anda çok yükseltmek yerine küçük adımlarla ve kontrollü şekilde artırmanızı tavsiye ederim.
Özellikle VDD, VDDQ ve VSOC gibi voltajları sonuna kadar yükseltmek doğru bir yaklaşım değil. Gereksiz yüksek voltaj sıcaklığı ve elektriksel stresi artırabilir ve donanıma zarar verme riskini yükseltebilir.
Benim yaklaşımım mümkün olduğunca gereken voltajı bulmak. Önce timing'i değiştiriyorum, test ediyorum; gerekiyorsa voltajı küçük bir miktar artırıyorum ve tekrar test ediyorum.
Kısacası:
Daha fazla voltaj = her zaman daha fazla stabilite değil.
Bazen artırmak yardımcı olur, bazen hiçbir fayda sağlamaz, bazen de beklenmedik şekilde stabiliteyi kötüleştirebilir. Bu yüzden voltaj ve timing kombinasyonlarını tek tek deneyerek ve küçük adımlarla ilerlemek çok daha mantıklı.
VSOC hakkında
VSOC konusunda da ilginç bir deneyimim oldu.VSOC'u 1.30 V seviyesine çıkardığımda bellek tarafında daha fazla timing sıkıştırabiliyorum ve bazı timingleri daha agresif hale getirebiliyorum.
Fakat benim sistemimde ilginç şekilde bunun karşılığında low FPS tarafında düşüş ve gecikmede bir miktar artış gözlemledim.
Yani daha yüksek VSOC bana timingleri daha fazla sıkıştırma imkânı verse de, gerçek oyun performansında her zaman daha iyi sonuç vermedi.
Bazı ayarlarda timingler ve sentetik latency daha iyi görünürken, gerçek oyunda 1% low, frametime ve micro-stutter davranışı daha kötü hale gelebiliyor.
Bu nedenle VSOC tarafında benim yaklaşımım:
Ne kadar yüksek, o kadar iyi değil.
Benim için sadece timingleri mümkün olduğunca sıkıştırmak önemli değil. Gerçek oyun performansını da dikkate alıyorum.
Oyun performansı
Performans tarafında özellikle low FPS değerlerinde yükselme ve micro-stutter tarafında belirgin bir azalma gözlemledim.Bunu özellikle Resident Evil Requiem üzerinde test ettim.
Test senaryosu:
4K çözünürlük + Path Tracing açık + bütün ayarlar maksimum.
Bu koşullarda yaptığım testlerde low değerlerinin yükseldiğini ve micro-stutter'ın belirgin şekilde azaldığını gözlemledim.
1440p ve 1080p gibi daha düşük çözünürlüklerde bellek gecikmesi ve timing değişikliklerinin etkisinin daha fazla hissedilebileceğini düşünüyorum.
Bazı arkadaşların özellikle tRFC gibi timinglerin performansa hiçbir etkisi olmadığını söylediğini görüyorum. Kendi sistemimde yaptığım testlerde bunun tersini gözlemledim. O yüzden bütün timingleri ZenTimings ekran görüntüsüyle beraber bırakıyorum; isteyen sonuçları kendi sistemiyle karşılaştırabilir.
Yapay zekâ ile overclock süreci
Bu overclock'a tek bir kaynaktan bakarak başlamadım.RAM overclock işine başlarken ChatGPT, Gemini ve Claude kullanarak farklı referans noktaları çıkardım. Aynı ayarlar ve timingler hakkında farklı bakış açıları aldım, sonra bunları kendi sistemimde deneyerek doğruladım.
Burada önemli olan yapay zekânın verdiği cevabı olduğu gibi kabul etmek değil. Doğru soruları sormak, farklı cevapları karşılaştırmak ve sonrasında gerçek donanım üzerinde test etmek gerekiyor.
Bence doğru kullanıldığında yapay zekâ RAM overclock sürecinde gerçekten çok yardımcı olabiliyor. Özellikle hangi timingin neyle ilişkili olduğunu, hangi ayarın önce denenmesi gerektiğini veya bir hatanın hangi taraftan kaynaklanabileceğini araştırırken ciddi zaman kazandırıyor.
Ama son karar her zaman gerçek donanımın verdiği sonuç olmalı:
ZenTimings → ayarların doğrulanması
TestMem5 → RAM timing stabilitesi
y-cruncher → özellikle FCLK ve genel bellek/IMC stabilitesi
OCCT → ek doğrulama
Son olarak
RAM overclock işi gerçekten çok sabır isteyen bir iş. Bir timing'i değiştiriyorsunuz, sistem açılıyor; sonra saatler süren testte hata alabiliyorsunuz. Başka bir timing değiştiriyorsunuz, bu sefer sistem hiç açılmayabiliyor.Bu ayarları paylaşma amacım, RAM overclock yapmak isteyen arkadaşlara referans bir başlangıç noktası sunmak.
Ancak bu ayarlar benim sistemimde elde ettiğim değerlerdir. Başka bir sistemde birebir aynı sonucu vereceğinin garantisi yoktur.
RAM kiti farklıysa sonuç değişebilir.
Anakart farklıysa sonuç değişebilir.
İşlemci farklıysa sonuç değişebilir.
IMC/silikon kalitesi farklıysa sonuç değişebilir.
Kasa hava akışı farklıysa sonuç değişebilir.
RAM sıcaklığı farklıysa sonuç değişebilir.
Oda sıcaklığı bile sonucu etkileyebilir.
Yani değişken sayısı gerçekten çok fazla.
Stok: DDR5-6000 CL30-40-40-96 @ 1.40 V
Benim OC: DDR5-6000 CL28-35-35-60 @ 1.41 VDD / 1.41 VDDQ
ZenTimings ekran görüntüsünde bütün timingleri ve diğer ayarları referans olarak bırakıyorum.
Deneyen arkadaşlar kendi sonuçlarını paylaşırsa güzel olur.
Dosya Ekleri
Son düzenleyen: Moderatör:
