Merhaba arkadaşlar. Ana işletim sistemi olarak Windows 11 kullanmama rağmen Linux'u çok seviyorum ve ikinci işletim sistemi olarak Arch Linux kullanıyorum. Ayrıca Windows 11'de bile WSL2 ile Ubuntu ve Fedora kullanabiliyorum. Hatta WSL2'de Arch bile denedim.
Ben şahsen Linux'un birçok konuda Windows'tan daha iyi olduğunu düşünüyorum. Şahsi nedenlerimden bahsetmek istiyorum.
- Linux çekirdeği gerçekten taş gibi. Çok performanslı, oldukça stabil ve sık sık güncelleme alıyor. Linux 6.0 çekirdeği 2022'de çıktı. Şu anda en güncel Linux çekirdeği 6.14 ve 24 Mart 2025'te çıktı. Sadece 6.0 ve 6.14 arasında bile büyük değişiklikler getiren sürümler var (6.7, 6.9 ve 6.12 gibi).
Windows ise yıllardır Vista döneminden kalma NT 6.0 çekirdeğini kullanıyor. Bu çekirdek artık yaşlılığını aşırı derecede belli ediyor maalesef. Windows 10 ve 11'deki birçok özellik hatalı çalışıyor, sistem deli gibi RAM tüketiyor, SSD olmadan kullanınca aşırı derecede yavaş çalışıyor, Windows 11'in arayüz tepkiselliği eski Windows sürümlerinin yanına yaklaşamıyor, bunun gibi birçok sorun var. Microsoft çekirdeği baştan yenilemek yerine mevcut çekirdek ve komponentlerin üzerine katman eklemeye devam ediyor. Yeni özellikleri eski komponentlerin üzerine katman olarak ekliyorlar. Bu da yavaşlığa neden oluyor.
- Linux'ta birçok farklı dosya sistemi seçeneğiniz var. Btrfs, ext4, XFS, JFS, F2FS... Bu dosya sistemleri epey performanslı ve bazıları gelişmiş özellikler sunuyor. Mesela Btrfs'in en büyük özelliği otomatik Snapshot alabilmesi. Bu sayede sisteminizde yaptığınız bir güncelleme sonrası sisteminiz açılmadığında eski Snapshot'tan bilgisayarınızı başlatıp yaptığınız değişikliği geri alabiliyorsunuz.
Windows'ta ise yıllardır NTFS 3.1 dosya sistemi kullanılıyor. Bu dosya sistemi XP'den beri kullanılan bir dosya sistemi, yani 2001'den beri kullanıyoruz. NTFS artık epey yetersiz kalıyor. NTFS'in en büyük sorunu HDD'lerde aşırı derecede disk parçalanmasına neden olması. NTFS yazılan her yeni dosyayı en son silinen dosyanın sonrasına yazar. Yani asla daha önceden sildiğiniz bir dosyaya ait sektörlere yazma işlemi yapmaz. Bu da aşırı derecede disk parçalanmasına neden olur. Disk parçalanması da HDD'lerin en büyük baş belasıdır. Windows 10 ve 11'in kendisi de aşırı derecede disk işlemi yapmaya çalışınca sonuç felaket oluyor.
- Windows maalesef ki kapalı kaynaklı (closed-source) özel mülkiyet (proprietary) bir sistem. Üstüne bir de lisans satın almanız gerekiyor ve hiç ucuz değil. Windows 11 Pro sürümü 199 dolar, Home sürümü ise 139 dolar.
Kapalı kaynak olduğu için sistemde ne çalıştığını bilmiyoruz. Ayrıca yine kapalı kaynak olduğu için bir açık çıktığında hiçbir şey yapamıyoruz. Microsoft'un o açığı kapatmasını beklememiz gerekiyor ve o zaman da Microsoft'un "Açığı kapattık" sözüne güvenmekten başka bir şey yapamıyoruz. Daha önceden Microsoft bir açığı kapatmak isteyip de sözde açığın kapatıldığı güncellemede bile açığın hala var olduğu durumlar olmuştu.
Linux ise tamamen açık kaynaklı olduğu için bir açığın kapatılıp kapatılmadığını kaynak kodundan kesin bir şekilde görebiliyoruz. Ayrıca açık kaynaklı olması sayesinde ne çalıştığını da biliyoruz.
- Windows, Microsoft'a tonla veri gönderiyor. Windows 10 ve 11'in gizlilik ayarlarını varsayılanda bırakırsanız klavye verileri gibi veriler bile Microsoft'a gönderiliyor. Bunların birçoğu kapatılabiliyor fakat hata raporlama verilerini göndermeyi kapatmak için Windows 10/11 Enterprise kullanmak zorundasınız. Pro sürümünde dahi hata raporlama verilerini göndermeyi kapatamıyorsunuz. Enterprise sürümü ise sadece şirketlere Volume Licensing ile lisanslanıyor ve Enterprise lisansı almak için bir şirketinizin olması gerekiyor. Ya da malum yollarla elde edeceksiniz
Linux tarafında ise birçok dağıtımda EULA bile yok ve çoğunlukla hiç veri toplamıyorlar. Linux'ta ağırlıklı olarak masaüstü ortamlarında isteğe bağlı veri toplama seçenekleri var, onlar da kapalı geliyor.
- Linux aşırı derecede özelleştirme imkanı verir. Linux'u ister Windows gibi bir arayüzle kullanabilir, ister macOS benzeri bir arayüzle kullanabilir, isterseniz de tamamen tertemiz bir görünümle kullanabilirsiniz. Windows'ta ise Microsoft ne sunuyorsa onu kullanmak zorundasınız, bir yere kadar özelleştirme yapabilseniz de mesela Hyprland, Sway veya i3wm deneyimi elde edemezsiniz.
- Windows'un bloatware'lerinden ve gereksiz dayatmalarından bahsetmek istemiyorum bile.
Windows'un şu anda tek avantajı yazılım ve oyun desteği. Ancak onun da tek nedeni Windows'un tekel olması, Linux'un bu tarz yazılımlar için uygun olmaması değil. Kaldı ki Linux'ta birçok Windows oyununu oynayabiliyorsunuz. Sadece anti-hile kullanan oyunlar çalışmayabiliyor. Sırf Linux kullanıcıları oyunlarını oynayamasın ve sırf Microsoft tekel olmaya devam etsin diye Riot Games gibi firmalar inatla Linux desteği vermiyor.
Sizce Linux neden Windows'tan daha iyi?