Rehber Mesafeli Sözleşmelerde ve Abonelik Sözleşmelerinde Cayma Hakkı Kullanımı

Giriş​

Herkese merhaba,

Forumda açılan alışveriş sorunlarına yönelik konularda genel bir istatistik yaptığımda genelde üyelerimiz satın aldıkları ürünleri beğenmediğinde iade etmekte birtakım sorunlar yaşadığını görmekteyiz. Bu sebeple alışverişlerde satın alınan ürünlerin iade edilmek istendiğinde bir tüketici olarak cayma hakkınızın nasıl kullanılacağı konusunda bilgilendirmeler yapacağım.

Bu yüzden bu makaleyi kategoriye sabitleyeceğim ki kafasında soru işareti yaşayanlar kolayca ulaşıp genel anlamda bilgilensin. Normalde bu konular elbette çok daha detaylı anlatılması gereken konular, ancak burada özellikle forumda karşılaştığım sorunlardan yola çıkarak daha sık karşılaşabileceğiniz durumlar üzerinden açıklamalar yapacağım.

Ayrıca burada yapılan açıklamaların mesafeli sözleşmeler ve abonelik sözleşmeleri özelinde geçerli olduğunu unutmayın.

O halde başlayalım!

Mesafeli Sözleşmelerde Cayma Hakkı Nedir ve Süresi Ne Kadardır?​

Genel anlamda cayma hakkı, sözleşmenin taraflarından birinin bu sözleşmeden dönmesidir. Genel anlamda taraflardan biri sözleşmeden dönerse, karşılıklı olarak edimlerini iade ederler.

Mesafeli satışlarda da aynı şekilde bir tüketicinin veya satıcının/sağlayıcının sözleşmeden dönmesi mümkündür. Tüketici özelinde incelediğimizde cayma hakkı, tüketicinin içinde bulunduğu satış ilişkisinden, yani tarafı olduğu satış sözleşmesinden dönmesidir.

Mesafeli satış sözleşmelerinde cayma hakkı kaynağını 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu'nun 48. Maddesinden alır ve detaylı olarak da Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 9. Maddesinde düzenlenmiştir.

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 9. Maddesi:




Görüleceği üzere mesafeli satışlarda cayma hakkı süresi 14 gün olup satın aldığınız ürünün size teslim edilmesinden itibaren 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin cayma hakkınızı kullanıp ve ürünü iade ederek ödemiş olduğunuz bedeli iade alabilirsiniz.

Burada 14 gün hesabını doğru yapmanız önemli. 14 günlük sürenin başlangıcı herhangi bir aracı platform üzerinden sipariş verdiğiniz veya ödeme yaptığınız gün değil, ürünün size teslim edildiği günden itibaren başlayacaktır.

Ayrıca yine önemli olan bir diğer husus, bu hakkı kullanmanız için herhangi bir gerekçe belirtmenize gerek yoktur. Bu noktada kendinizi haklı bir gerekçe sunmak zorunda hissetmeyin, yönetmelik açıkça gerekçe sunma zorunluluğu olmadığını düzenlediği için cayma hakkını kullanmak istediğinizde sadece bu hakkı kullandığınızı belirtin yeterli.

Cayma hakkı nasıl kullanılır?​

Cayma hakkının nasıl kullanılacağı yine Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 11. Maddesinde düzenlenmiştir.

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 11. Maddesi:



Yönetmelik maddesinde de göreceğiniz üzere cayma hakkı kural olarak yazılı yapılmak zorundadır. Buradaki "yazılı" koşulunu illaki ıslak imzalı yazılı bir belge olarak düşünmeyin. Mail, WhatsApp, SMS veya platform üzerinden yapılan bildirim elbette geçerlidir. Ancak telefonla müşteri hizmetleri üzerinden iletilen cayma hakkı bildirim esasen yeterli değildir. Bu noktada olabildiğince diğer saydığım yöntemleri tercih etmeniz ileride delillendirme açısından önemli. Çünkü yine maddeyi okuduğunuzda göreceksiniz ki bir uyuşmazlık halinde cayma hakkını karşı tarafa ilettiğinizi sizin kanıtlamanız gerekmektedir.

Ayrıca elbette ıslak imzalı bir belge ile de cayma hakkınızı iletebilirsiniz, mesela noterden ihtarname göndererek bunu yapabilirsiniz ama pratikte size külfet olmasından başka bir işe yaramaz. Yine de bunun da mümkün olduğu bilgisini vermiş olalım tabii ki.

Cayma hakkı kullanıldıktan sonra tüketicinin yükümlülükleri​

Cayma hakkını kullandınız ve bundan sonra ne olacak? Öncelikle tüketici açısından inceleyelim.

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 13. Maddesi:



Tüketicinin yükümlülükleri bu noktada fazla değil. Öncelikle cayma hakkı süresi olan 14 günlük süre içerisinde ürüne zarar vermeme yükümlülüğünüz var, ancak olağan kullanımlar sebebiyle üründe meydana gelen zararlardan sorumlu değilsiniz.

Bunun dışında cayma hakkını kullandıktan sonra yapılması gereken temel şey ürünü satıcıya göndermektedir. Ancak bunun için de bir süre sınırınız var. Cayma hakkını satıcıya bildirdiğiniz günden itibaren 14 gün içinde satıcıya ürünü göndermeniz gerekmektedir.

Cayma hakkı kullanıldıktan sonra satıcı veya sağlayıcının yükümlülükleri​

Peki cayma hakkı kullanıldıktan sonra satıcı veya sağlayıcı ne yapacak?

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 12. Maddesi:



Satıcı veya sağlayıcı genel olarak sizin ödediğiniz ücreti etmek zorundadır. Bunun için de süre sınırı bulunmakta. Tüketici ürünü iade etmek için ilgili taşıyıcıya ürünü teslim ettiği günden itibaren 14 gün içinde ücret iadesinin gerçekleşmesi zorundadır. Bu noktada ürünü iade ederken gereken taşıma masrafları da tüketiciye yansıtılamaz.

Ayrıca iade edilmesi gereken ücret yalnızca ürünün ücreti değil, aynı zamanda bu satış işleminde tüketici bir taşıma ücreti ödediyse o da tüketiciye iade edilecek.

Şayet ürün bir platform üzerinden satın alındıysa, bu platform satıcı adına ücreti tahsil eden ve sonra satıcıya ödüyorsa, cayma hakkı kullanımından sonra ücret iadesinden bu platform da sorumludur.

İade edilecek ücret tek seferde ve hangi ödeme kanalıyla yapıldıysa aynı şekilde iade edilmesi zorunludur.

Cayma hakkının istisnaları nedir?​

Elbette yönetmelikte sınırsız bir şekilde cayma hakkı tanımlanmamış olup bu hakkın birtakım istisnaları da düzenlenmiştir.

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 15. Maddesi:



Görüleceği üzere yönetmelik istisnaları tek tek saymak suretiyle düzenlemiştir. Bu nedenle yalnızca bu sayılanlar istisna kapsamında olup yaşayacağınız senaryo şayet bu madde kapsamında sayılanlar arasında değilse cayma hakkınızı kullanabileceksiniz.

Abonelik Sözleşmelerinde de Cayma Hakkı Kullanılabilir mi?​

Bu başlık @sirius'un isteği üzerine eklenmiştir.

Bu makale esasen Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamında olan mesafeli sözleşmelerdeki cayma hakkının kullanımını anlatmaktadır. Abonelik sözleşmeleri ayrı bir sözleşme türüdür ve kendi içinde birtakım kuralların belirlendiği ayrı bir mevzuata sahiptir.

Abonelik sözleşmeleri de yine 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'da düzenlenmiş olup ayrıca Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği de bulunmaktadır. Gerek kanunda gerekse de yönetmelikte abonelik sözleşmeleriyle ilgili özel bir cayma hakkı düzenlenmemiştir.

Bu noktada iki husus mevcut:

Birincisi, günümüzde örneğin internet aboneliği gibi abonelik sözleşmeleri, internet servis sağlayıcıları ile mesafeli bir sözleşme olarak imzalanmışsa bu noktada yine Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 9. Maddesindeki cayma hakkını kural olarak kullanabiliriz. Dolayısıyla bir abonelik sözleşmesi mesafeli şekilde yapılmışsa kural olarak yine 14 günlük bir cayma hakkına sahip oluyorsunuz. Ancak pratikte internet servis sağlayıcıları ile abonelik sözleşmesi imzalandığında 14 gün içinde hizmet verilmeye başlandığından mesafeli sözleşmelerde tanımlanmış olan cayma hakkı istisnasına girmiş oluyoruz.

Yukarıda istisnalar başlığında belirttiğim maddenin "h" bendinde "Cayma hakkı süresi sona ermeden önce, tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetlere ilişkin sözleşmeler." hükmü bulunuyor. Bu yüzden bir internet aboneliği şayet mesafeli olarak yapılsa da cayma hakkı süresi olan 14 gün içinde internet hizmeti verilmeye başlandıysa Mesafeli Sözleşmeler Yönemeliği'nin 9. Maddesinde düzenlenen cayma hakkını kullanamayız.

İkincisi husus ise, abonelik sözleşmelerine ilişkin hükümlerde zaten özel bir sözleşme feshi düzenlenmektedir.

Abonelik Sözleşmeler Yönetmeliği Madde 22-23-24-25:



Göreceğiniz üzere bu durum esasen bir cayma hakkının benzeridir. Zira madde 22'de de açıkça görüleceği üzere şayet abonelik sözleşmesi belirsiz süreli veya bir yıldan fazla süreli ise herhangi bir gerekçe belirtmeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeye feshedebilirsiniz. Ayrıca burada cayma hakkında olduğu gibi kısa bir süreniz bulunmamakta. Mevzuatın tanıdığı bu fesih yetkisini kullanmanız için bir süre şartı bulunmamakta olup herhangi bir zamanda herhangi bir gerekçe gösterilmeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeyi feshedebilirsiniz.

Ayrıca fesih bildiriminin yazılı olarak yapılması gerekmektedir. Yazılı yapılması konusunda cayma hakkına yönelik belirttiğim hususlar burada geçerli.

Sıkça Sorulan Sorular​

Cayma hakkını kullanmama rağmen ücret iadesi alamadım, ne yapmalıyım?​

Her şey usulüne uygun bir şekilde yapıldıysa, cayma hakkına konu edilen ürün istisnalar kapsamında değilse, buna rağmen satıcı ücret iadesi talebinizi kabul etmiyorsa, o halde duruma göre Tüketici Hakem Heyeti'ne veya duruma göre tüketici mahkemesine başvuruda bulunacaksınız.

Ambalajı ve kutusu açılmış bütün ürünlerde cayma hakkı kullanılabilir mi?​

Kural olarak ambalajı ve kutusu açılmış bir üründe cayma hakkı kullanılabilir. Ancak ambalajı açılmış olan ürünlerden iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler ile maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerinde cayma hakkı kullanılamaz.

Klavye, mouse, kulaklık gibi ekipmanlar cayma hakkı istisnası kapsamında hijyen ürünü müdür?​

Hayır bu ürünler genel olarak hijyen ürünü değildir. Ancak kulak içi kulaklıkların Tüketici Hakem Heyeti tarafından hijyen ürünü olarak kabul edildiği kararlar olabiliyor. Yine de her Tüketici Hakem Heyeti kararına mutlak doğru bir karar olarak bakmamak lazım. Yanlış verilen kararlara karşı tüketici mahkemesinde itiraz edilmesi her zaman daha sağlıklıdır.

Bu konudaki katkısı için @Emir kardeşime selamlar.

Klavye, mouse, kulaklık gibi ekipmanlar cayma hakkı istisnası kapsamında bilgisayar sarf malzemesi mi?​

Hayır bu ekipmanlar kullandıkça tükenen bilgisayar sarf malzemesi değildir.

Cayma hakkını kullanacağım ürüne zarar verdim, iade edebilir miyim?​

Tahmin edilenin aksine ürüne zarar vermiş olmanı cayma hakkınızı kullanacağınız anlamına gelmemektedir. Ancak vermiş olduğunuz zarardan da sorumlusunuz. Bu sebeple cayma hakkınızı kullandığınızda satıcı ücret iadesi yaparken verdiğiniz zararı mahsup edip kalan tutarı iade etmesi gerekir. Verdiğiniz zararın miktarı konusunda bir anlaşmazlık yaşanırsa yine Tüketici Hakem Heyetine veya duruma göre tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz.

Cayma hakkını kullanırken haklı bir gerekçe göstermek gerekiyor mu?​

Hayır, 14 günlük cayma hakkı süresi içerisinde herhangi bir gerekçe göstermeye gerek yoktur.

14 günlük cayma süresi içerisinde ürün kullanılabilir mi?​

Evet, bu süre zarfında ürünü kullanıp istediğiniz gibi test edebilirsiniz.

Satıcı veya sağlayıcı çeşitli konularda ürünlerin iade edilemeyeceğini söylemesi geçerli mi?​

Satıcı veya sağlayıcının kendi iade politikasının hukuki anlamda bir geçerliliği yoktur. Bu konudaki kurallar kanun ve yönetmeliklerle belirlenmiştir. Satıcı veya sağlayıcı mevzuatta belirlenen koşullara aykırı olacak şekilde davranacağını belirtse bile sizin mevzuattan kaynaklı cayma hakkınız yine mevcuttur ve satıcı veya sağlayıcı bunu yerine getirmediği takdirde Tüketici Hakem Heyetine veya duruma göre tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz.