cancandeniz

Gelişen
Katılım
30 Ekim 2026
Mesajlar
11
Beğeniler
0
Merhaba arkadaşlar.

Yaklaşık 3-4 aydır çözemediğim sinir bozucu bir sorunla uğraşıyorum. EXPO profilini açtığım an tüm oyunlarda (LoL, Cyberpunk 2077, Aion 2 vb.) ekran 2-3 saniye donuyor, bazen "dııt" sesi geliyor ve oyun masaüstüne atıyor. Olay Görüntüleyicisi'nde her seferinde Event ID 153 (nvlddmkm) hatası görünüyor. İşin ilginç yanı; EXPO'yu kapatıp RAM'leri varsayılan 4800 MHz hızında kullandığımda sistem tamamen stabil. 1 hafta boyunca tek bir çökme bile yaşamadım.

Sistem Özelliklerim:
  • Anakart: Gigabyte B850M Force Wi-Fi (BIOS en güncel) (Sorun çözülür diye eski A620M anakartımdan buna geçtim, 2 RAM slotu var)
  • İşlemci: AMD Ryzen 7 9700X
  • Ekran Kartı: Gigabyte RTX 4070 Windforce 12 GB
  • RAM: G.Skill 32 GB (2x16 GB) 6400MHz CL32 ( Direkt expo 1 açınca 6400 hızına alıyor. Manuel olarak sırayla 60-56 denedim o hızlarda da crash yiyorum)
  • Depolama: Samsung 990 EVO Plus 1TB
  • PSU: Corsair 750W 80+ Bronze
  • Monitörler: Çift monitör 2k 200hz dp ve fhd 120hz hdmi
Şu Ana Kadar Denediğim ve Çözüm Olmayan Yöntemler:
  1. Anakart Değişimi: A620M'den B850M'e geçtim ama sorun aynı.
  2. RAM Hız ve Zamanlama Ayarları: EXPO açıp hızı sırasıyla 6400, 6000 ve 5600 MHz'e düşürdüm, yine çöktü. Rehberlerden bakarak 6000 MHz için manuel voltaj (SoC: 1.25V, VDD/VDDQ: 1.40V, FCLK: 2000) ve timing girdim, yine düzelmedi. Ayarladığım Timingleri ek olarak paylaşıcam.
  3. Temiz Sürücü Kurulumu: Güvenli modda DDU ile sürücüleri silip NVIDIA HD Audio olmadan temiz kurulum yaptım.
  4. Monitör ve Ekran Kartı Testi: İkinci monitörü söküp tek monitör (120Hz) ile denedim. Afterburner üzerinden ekran kartına -30 MHz underclock yaptım ama fayda etmedi.
Sorularım:
  1. EXPO kapalıyken (4800 MHz) çalışan sistem, EXPO açıldığında veya manuel ayar yapıldığında neden doğrudan ekran kartı sürücüsünü (nvlddmkm) çökertiyor? Gözden kaçırdığım donanımsal (işlemci bellek kontrolcüsü arızası, RAM uyuşmazlığı vb.) veya yazılımsal ne olabilir?
  2. Sorunu çözemezsem ve sistemi 4800 MHz (EXPO kapalı) kullanmaya devam edersem; oyunlarda, yayın açarken veya günlük kullanımda 5600/6000 MHz'e kıyasla ne kadar performans kaybı yaşarım?
Yardımlarınız için şimdiden teşekkürler.

ram ayar biostan.webp

event id 153.webp



 
Ekran kartında herhangi bir arıza yok, yaşadığın durum tamamen RAM veya işlemci içindeki bellek kontrolcüsü kararsızlığının ekran kartı sürücüsünü vurmasıdır.

Neden RAM sorunu ekran kartı hatası veriyor ve dııt sesi çıkarıyor?

NVIDIA sürücüsü (nvlddmkm.sys), ekrana çizeceği oyun kaplamalarını ve gölgelendirici paketlerini önce sistem RAM'inde hazırlar. RAM saniyede milyarlarca işlem yaparken tek bir veriyi bile bozuk yollarsa ekran kartı bu bozuk komutu işleyemez ve kilitlenir. Windows da ekran kartı yanıt vermeyince sürücüyü sıfırlayıp seni masaüstüne atar ve Olay Görüntüleyicisi'ne Event ID 153 (nvlddmkm) hatası yazar. Yani ekran kartın bozuk değil, sadece RAM'den gelen bozuk veri yüzünden kilitleniyor.

Oyunlarda yaşadığın 2-3 saniyelik donma ve "dııt" sesinin sebebi ise işlemcinin içindeki I/O Die (Giriş/Çıkış) yongasıdır. Ryzen 7 9700X'in içindeki bu merkez hem RAM kontrolcüsünü (UCLK), hem veri iletişim ağını (FCLK), hem de ekran kartının takılı olduğu PCIe hattını aynı yerden yönetir. EXPO açıldığında bu merkeze binen yük ve voltaj değişir. Merkez kararsızlaştığı an ekran kartıyla işlemci arasındaki PCIe veri akışı da anlık olarak kopar ve o duyduğun "dııt" sesiyle birlikte görüntü donar.

Denediğin ayarlar neden işe yaramadı?

İlk olarak Ryzen 9000 serisinde bile işlemcilerin büyük çoğunluğu 6400 MHz hızı birebir modda (UCLK=MEMCLK) çalıştıramaz. EXPO'yu direkt açtığında sistem 6400 MHz'i zorladığı için çökmesi çok normal. EXPO açıkken hızı 6000 veya 5600 MHz'e çektiğinde ise EXPO profilinin arka plandaki sıkı alt zamanlamaları devrede kalmaya devam ettiği için sistem yine rahatlayamıyor.

En kritik hata ise ikinci görselde paylaştığın tablodaki değerleri girmendir. O tablo (Hynix A-Die rehberi) bozuk sistemi düzeltmek için değil, zaten taş gibi stabil çalışan bir sistemden ekstra performans sıkıştırmak için kullanılan çok ağır bir overclock tablosudur. Normal EXPO'da RAM hücrelerinin nefes alma (yenilenme) süresi olan tREFI değeri 10.000 ile 11.000 arasındadır. Sen tabloya bakarak bunu 50000 yapmışsın (yenilenmeyi 5 kat geciktirmişsin), tRFC1 değerini 420 ve tRAS değerini 30 gibi çok sıkı sayılara çekmişsin. DDR5 RAM'ler sıcağa aşırı duyarlıdır. Oyun sırasında RTX 4070 ekran kartının sıcak havası kasa içinden RAM'lere vurup RAM sıcaklığı 50 dereceyi geçtiği an, 50000 tREFI ve 420 tRFC1 ayarındaki RAM hücreleri içindeki veriyi tutamaz ve doğrudan oyundan atar.

Sorunu çözmek için sırasıyla denemen gereken BIOS ayarları

İkinci fotoğraftaki o uzun TIMINGS listesini tamamen unutarak BIOS'ta (Tweaker sekmesinde) sırasıyla şu dört testi uygula:

  1. Gevşek 6000 MHz Testi (EXPO Kapalı): BIOS'a girip F2 ile gelişmiş moda geç ve Save & Exit menüsünden Load Optimized Defaults diyerek eski yaptığın tüm ayarları sıfırla. Tweaker sekmesinde XMP/EXPO ayarını Disabled (Kapalı) bırak. Sadece System Memory Multiplier ayarını elle 60.00 (6000 MHz) yap, UCLK DIV1 MODE ayarını UCLK=MEMCLK seç ve FCLK Frequency değerini 2000 MHz yap. Alt zamanlamaların tamamını Auto bırak (anakart kendisi CL40 gibi çok rahat ve güvenli değerler verecektir). Voltaj kısmından ise CPU SOC değerini 1.20V veya 1.25V, CPU VDDIO (MEM) değerini 1.35V, DDR_VDD ve DDR_VDDQ voltajlarını da 1.35V yapıp F10 ile kaydet. Bu şekilde oyuna girdiğinde çökme bittiyse işlemcin sağlamdır, sorun tamamen sıkı zamanlamalardan kaynaklanıyordur.
  2. İdeal Performans Testi (EXPO Açık + Düz 6000 MHz): Eğer 1. adımda çökmediyse gecikmeleri biraz daha iyileştirmek için XMP/EXPO ayarını EXPO 1 yap ama hızı 6400'de bırakmayıp hemen elle 60.00 (6000 MHz) değerine çek. Yine UCLK=MEMCLK, FCLK 2000 MHz ve CPU SOC 1.25V olsun. İkinci fotoğraftaki tREFI, tRFC1, tRAS gibi alt ayarların hiçbirine dokunma, hepsi Auto kalsın. Çökme olmazsa bu şekilde tam performansla kullanabilirsin; eğer bunda çöker ama 1. adımda çökmüyorsa 1. adımdaki ayarlara geri dönüp öyle kullan.
  3. İşlemci Bellek Kontrolcüsü (IMC) Arıza Testi: Eğer 1. adımdaki gevşek 6000 MHz ayarda bile oyundan atıyorsa, işlemcinin içindeki bellek kontrolcüsü 3000 MHz kontrolcü hızını kaldıramıyor demektir. Bunu kesinleştirmek için EXPO 1'i aç ve UCLK DIV1 MODE ayarını UCLK=MEMCLK/2 (yarı hız modu) olarak değiştir. Bu ayar RAM'i hızlı çalıştırırken işlemci içindeki kontrolcünün hızını yarıya (1600 MHz'e) düşürerek işlemci üzerindeki tüm yükü alır. Bu ayarla çökme bıçak gibi kesilirse RAM'lerin sağlamdır ama Ryzen 7 9700X işlemcinin içindeki bellek kontrolcüsü fabrikasyon zayıf veya arızalıdır (kötü silikon). Bu durumda işlemciyi garantiye (RMA) gönderip değişim isteyebilirsin.
  4. PCIe Gen 4 Sabitlemesi ve Tek RAM Testi: Ek olarak BIOS'ta Settings -> Miscellaneous menüsünden PCIEX16 Slot Link Speed ayarını Auto yerine Gen 4 yap (RAM hızı arttığında ekran kartı veri yolu sinyali bozuluyorsa bunu engeller). Ayrıca bilgisayarı kapatıp RAM'lerden birini sökerek tek 16 GB modül ile EXPO açık oyuna gir, sonra diğerini tek başına dene. Biri tek başına sorunsuz çalışıp diğeri çökertiyorsa G.Skill kitindeki modüllerden biri bozuktur, RAM'leri garantiye gönderebilirsin.
Hiç uğraşmayıp 4800 MHz'de kullanmaya devam edersen ne kadar performans kaybedersin?

Sistemi varsayılan 4800 MHz (EXPO kapalı) hızında bırakırsan 2K (1440p) çözünürlükteki Cyberpunk 2077 gibi ağır hikayeli oyunlarda tüm yük RTX 4070 ekran kartına bindiği için ortalama FPS kaybın sadece %2 ile %5 arasında olur. Yani 100 FPS alacağın yerde 95-96 FPS alırsın, bunu gözle fark etmen imkansızdır.

LoL, Aion 2, CS2 gibi rekabetçi ve online oyunlar ise işlemci ve RAM gecikmesine duyarlı olduğu için ortalama FPS'te %8 ile %12 civarı, kalabalık savaş ortasındaki anlık düşüşlerde (%1 Low FPS) ise %10 ile %15 civarı kayıp yaşarsın. Ancak Ryzen 7 9700X zaten çok güçlü bir işlemci olduğu için LoL gibi oyunlarda 200 Hz monitör sınırının altına yine kolay kolay düşmezsin. Yayın açarken (OBS) ve günlük kullanımda ise yayın yükünü ekran kartının üzerindeki NVENC yongası üstlendiği için sıfıra yakın fark olur.