Özellikle ilgili RAM modeli için manuel timing/voltaj ayarlarının garanti dışı değerlendirilmediğini belirten resmî bir üretici, satıcı veya servis kaynağı varsa ayrıca değerlendirebiliriz.
Maalesef konunun daha fazla uzamasını istemiyorum ama kullanıcıların satış öncesi, satış sonrası ve garanti süreci hakkında yanlış bilgilenmemesi adına bazı bilgilerin tekrardan üstünden geçmem gerekiyor. Bu paylaştığınız paragraftan anlaşılıyor ki ben özellikle siz dahil olmak üzere birçok kişiye bu kısmı kabullendiremedim yönetim ekibinde ama haksız da sayılmazsınız. Bu konulara ciddi uzak olduğunuzun ve tecrübe etmediğinizin de farkındayım. Karını, zararını da anladığınızı tam olarak düşünmüyorum. Zira size göre EXPO açık-kapalı kullanımlar veyahut sıradan 6000 CL30 EXPO ile buradaki birçok kullanıcıya sayfalarca uğraşıp bizzat ayarlanan 6000 CL26, 6200 CL26 ya da 6400 CL28 gibi değerlerin hem güvenli olmayacağı hem de bir katkısı olmayacağı yönünde görüş var. Bu görüşün sebebi de birçok kişinin izleyip benimsemiş olduğu TR'deki DDR5 rehberi. Sırf bu algıyı kırmak adına bir rehber yazdım, o kadar emek verdim ama görüyorum ki yine bir faydası olmamış. Sebebi ise bizim insanımız okumaya yeltenmez, hazır bilgiye konmayı sever. Ben de vaktiyle öyleydim, oradan biliyorum. Diğer türlü olsa zaten eşi benzeri olmayan bir kaynak sayılır ve hiçbir forumda mevcut değil bu denli uzun vade tecrübelerin aktarıldığı bir döküman. Sırf oradan bile birçok profili kendi kendine ayarlayıp test eder hale gelebilir bir kişi.
Söylediğim üzere resmi kaynak Overclock işlemlerinde belirtilmesi imkansız, platform fark etmeksizin bu durum geçerliliğini koruyor. Benim söylemlerim ise globale, dünyaca tanınmış Overclocker'lara ve son kullanıcı deneyimlerine dayanıyor ve tecrübeyle sabittir. Hynix özelinde sadece konuşuyorum ve hep konuştum. Onun dışında da hiçbir üretici/satıcı standart değerlerin, profillerin dışına çıkıldığında sorumluluk almak istemez ya da bir başka marka modeli kötülemek, kendini güzellemek istemez. AMD hatta bir vakitler standart EXPO profilde dahi garanti kabul etmiyordu, SOC ve bellek kontrolcü voltajları nedeniyle çünkü EXPO profili aktif ettiğinizde özellikle X3D işlemciler özelinde yanma vakaları yaşanmıştı. ASUS da keza RMA kabul etmemişti vs. Ben bu durumları sizlere anlatmakta ciddi sıkıntı çekiyorum. Uzun yıllar deneyim etmeli ve globali takip etmelisiniz. Başka türlü öğrenmeniz imkansızdır. Resmi kaynaktan ziyade ben ve buradaki birçok kişi ve globaldeki son kullanıcı deneyimlerini de baz almanız lazım.
1.55V-1.65V eğer Hynix modüller özelinde zararlı olsaydı da şu anda forumda şikayet üzerine şikayet olurdu, linç edilirdim diye düşünüyorum. Ben şu ana dek forum ve forum dışı olmak üzere birçok kişiye ayarladım ve ayarlattım. İnsanlar cesaret edip de 1.5V üzerini görebilir hale geldi. Techolay hariç hiçbir forumda herhangi bir kişi sorumluluk alıp da bu tarzda Overclock işlemi ile uğraşmıyor şu anda, sırf bu foruma özel bu oluşum. Bunun da bilincinde olmanız gerektiğini düşünüyorum. Ben vaktiyle 1.5V üzerini geçip kullansam da aynı şekilde DDR5'in ilk zamanlarını kapsadığı için şüphelerim mevcuttu. Overclock camiasından çeşitli Türk ve yabancı şahıslar ile iletişime geçerek ve onlarla sohbet ederek dahi kendimi güvence altına almış oldum. Uzun vade deneyimleri aynı şekilde buradaki üyelere aktardım, tek sıkıntı yaşayan olmadı. Diğer türlü 1.45V geçilmez şeklinde bir görüş vardı DDR5'te, ben onu kırmayı hedefledim ve uzun uğraşlar sonucu kırdım. Bu konu çözüm olarak kabul edilir veyahut edilmez. Benim nazarımda kabul edilmesi lazım, sizin nazarınızda da AMD ya da G.Skill kalkıp da 1.65V verin ve %100 garanti kapsamında tutuyorum demesi lazım. Bunun mantık dışı olduğu zaten daha cümleye başlarken belli.
Piyasada 1.55V EXPO/XMP kitler mevcut, belki kanıt olarak onlar gösterilebilir ama özellikle mevcut kriz nedeniyle sayıları ciddi azınlıkta, TR'de ise zaten mevcut değil. RAM'in başına bir iş geldi diyelim, garantiye gönderdiğinde zaten tamir vs. uygulanmaz. İade ya da değişim kararı çıkar servis raporunda. Reballing vs. yetkili girişmez yani, benim söylediğim üzere garanti tecrübem de oldu. Log tutulmuyor, 2V verdin diye de yanık izi beklemeyin. Direkt olarak Boot etmiyor kit, garantiye gönderiyorsun ve değişim kararı çıkıyor. Eğer ki RAM'e kendiniz fiziksel bir hasar verdiyseniz ve bu çıplak gözle dışarıdan görünür haldeyse ancak yetkili garanti dışı bırakır diyeyim.
Onun haricinde Overclock işleminde risk eğer ki 1.1V bir kite 1.2V versen bile vardır, yok denemez. Tüm DDR5 platformunu masaüstü ve dizüstü olarak düşünürsek dahil edilebilir ama zaten hiçbir dizüstüne bugüne kadar işlem uygulanmadı. SODIMM hem ayrıdır hem de fazla ısınır. Ciddi uzmanlık ister. UDIMM özelindedir benim bu anlattıklarımın hepsi ve Hynix modüller özelindedir. Zaten en çok tercih edileni de odur şu anda, 6000 CL30 tercih edilmesinin sebebi Hynix oluşundan kaynaklıdır. Yani DDR5 UDIMM Hynix üzerine konuşuyoruz hep, Samsung ya da Micron üzerine değil mesela. Onlarda dediğim gibi 1.35-1.4V üstü scale olacağı garantisi dahi yok, sizin düşündüğünüz zarardan ziyade direkt olarak Boot etmiyor kit.
Yıllar sonra ancak anlaşılabildi ki Hynix harici DDR5'te diğer hiçbir modül 1.4/1.45V üzeri dahi Scale olmuyor, çok nadirdir. Yani soğutmadan da bağımsız olarak Boot etmiyor. Zarar ziyan bir tarafa, direkt olarak Boot etmeme sıkıntısı var. Emir'in veya sizin bu konulara ciddi uzak olmanızı da anlıyorum çünkü niş bir konu. Herkese hitap etmez ama ben bu süreci bu denli şeffaf anlatırken bana ısrarla resmi döküman sunmanızı da anlamış değilim. Forum sahibine de ben vaktiyle aktardım bunları ve bu tarz konuların çözüm sayılması gerektiğinden de bahsettim. RAM ya da Overclock konularında resmi evrak, döküman beklenmemesi lazım. Resmi döküman standart profiller ve JEDEC özelinde yok diyemeyiz ama bir ara EXPO'yu bile garanti kapsamı dışına alan AMD vardı. BIOS'ta şu an bile AMD Overclocking menüsüne girdiğin vakit ve standardın dışına çıktığın vakit garanti dışı kalacağına dair ibareler var. Bunlar acemi kullanıcılar içindir. Benim operatörlüğümde bugüne kadar bu forumda tek bir sorun dahi yaşanmadı. Siz gördüyseniz bilmiyorum, bir kişi işlemcim ya da RAM'im yapılan işlemler neticesinde yandı derse eğer ben zararını karşılayacağım.
Bu anlattıklarım direkt olarak kişisel tecrübeye bakar ve tecrübeyle sabittir. Bana göre de çözüm sayılması için yeterlidir. Sadece Hynix için konuşuyorum bakın, onun altını çizeyim. Micron ve Samsung 1.55'te Boot etmez ya da stabilite bozar, revizyon fark etmiyor ne olduğu. Hynix'te M, A ya da H-Die fark etmeksizin 1.65'e kadar Boot sorunu yok ve güvenli diyebilirim ama. 1.5V üzeri zaten aktif soğutma öneriyoruz yoksa hata üretiyor boş yere sistem. Bunu da istemeyiz. Bakın yine fiziksel hasardan söz etmiyorum, hata ürettiğinden söz ediyorum. İkisini karıştırmayalım.
Eğer hususi olarak uğraşmıyorsanız da DDR5'te 1.1V JEDEC aşina olduğu için çoğu kişi bu denilenleri saçma bulabilir. Yazdığım rehberde de mesuliyet aldığımı zaten belirttim, birçok kişi denedi ve tek sorunla karşılaşmadı. Karşılaşırsa ben karşılayacağım zararını, bu kadar da iddialı konuşuyorum yani. Piyasada da hiç kimse yapılan hiçbir Overclock işleminde sorumluluk almak istemez. İlettiğiniz çeşitli garanti şartları da normal prosedür zaten, üretici veya satıcının o kısımda başka bir iddiada bulunmasını beklememeniz lazım. Yönetim ekibi olarak artık belirli bir düzeye erişmiş üyelerin özellikle birtakım sarf ettiği sözlere, deneyimlere itibar etmeniz gerektiğini düşünüyorum. Diğer türlü bu tarzda atışmalar ya da farklı görüşler neticesinde konuya dahil olan diğer kullanıcıları ve üyeleri yanıltıyoruz. Boş yere tartışma ortamı doğuyor. Overclock konularında da tekrar altını çiziyorum dünyanın hiçbir yerinde resmi bir kanıt istendiğini ben görmedim. Bu forumda bu tarz işlerle tek uğraşan ben değilim, başka kişiler de var farklı platformlar özelinde. Mümkün değil yani.
Ben şu anda bu forum özelinde DDR5'te bu tarzda görüş bildirebilecek nadir kişilerden sayılırım, dediğim gibi ekip çok öncesinde bıraktı bu forumu ve kala kala ben kaldım. Kimse bu tarzda uğraşmak istemez, zira bir karşılığı da yok. Üyelerin sevgisi, saygısı ve hayır duası tek karşılığı. Bu da birçok kişi için ne kadar kabul edilebilir, tartışılır. Benim için kafi geldi ki bu kadar süre uğraştım ve Techolay'a emek vermeyi tercih ettim. Kişi bazında ilgilenmeyi doğru buldum hep, karşılığını ise hem aldım hem alamadım. Değer miydi kısmı hep soru işareti oldu bende. Bu tarz konuların çözüm olmaması yönünde ciddi bir kanı olduğundan yönetim ekibinde ve hiçbir türlü karşı taraf ile anlaşamadığımızdan, bir çıkar yol bulmak imkansıza yakın oluyor. Şimdi dışarıdan birisi mesela bu yazılanları okuduğunda benim yerime siz ve Emir'in dediklerini kale alıp 1.3V 6000 CL32 kullanmaya devam edecek. Bunun sorumlusu da bana göre siz ve ekip. Başka birisi belki umursamaz, kim ne kullanıyorsa kullansın şeklinde düşünür ama ben umursuyorum. Umursamasam bu kadar kişi ile sayfalarca ilgilenmezdim zaten. Dediğim üzere bu forum harici dünyanın hiçbir forumunda ve TR'de bu denli üye bazında ilgi alaka yok. Çünkü bir getirisi yok, götürüsü ise çok görüldüğü üzere.
Ekipte resmi döküman takıntısı var, ona da saygı duyuyorum. Belki gerçekten de doğrusu bu şekildedir bilemeyeceğim ama resmi döküman Overclock konularında beklenmemesi gerektiği ve karşıdaki kişinin tecrübesine güvenilmesi gerektiğini ben defalarca aktardım size ve forum sahibine. O yüzden çok da zorlamaya lüzum görmüyorum, benim tek başıma başarabileceğim bir şey değil çünkü bu.
Ben hayatımı yanlış algıları kırmaya adadım, bu çok kolay bir şey değil. Birçok kişiye de ilham kaynağı olduğunu düşünüyorum. Hynix modüller özelinde tekrar tekrar belirtmem gerekirse de globalde artık ortak bir kanı var. Bu modüller M ya da A-Die fark etmeksizin 1.65V kadar Scale oluyor ve kararlılığı sürdürüyor. Fabrikasyon faulty modüller bundan hariç tutulmalı, istisnalar kaideyi bozmaz. Onlar zaten EXPO'da dahi kararlı çalışamazlar ya da bir süre sonra arızaya düşerler. Garantide ise dediğim gibi değişim kararı çıkar, RAM'lerde tamir ben görmedim duymadım. Yapılır ama yetkili uğraşmaz diyeyim, ondan da bahsetmiştim. 1.65 size uçuk gelmesini de anlıyorum ama ben ve bu işe gönül vermişler 1.8'lere dayandı ve aktif soğutma ile daily sıkıntısız kullanmakta. En büyük kanıt zaten bu, globalde de bu görüş sabit ama biz yine de 1.65 geçmemeyi tavsiye ediyoruz. Normal kullanıcının soğutması bir noktadan sonra zorlaşıyor çünkü ve gereksiz hatalarla karşılaşabiliyor. 1.65 kararlılık ve stabilite açısından sınır değer kabul edildi ki Gigabyte gibi anakart üreticileri 1.65V limiti koydular BIOS'larına. Eğer bu kanı oturmasaydı 1.65 yerine 1.5 koyarlardı örneğin. Bu tek benim görüşüm değil yani, DDR5 ham bir platform değil. Artık matür haline ulaştı sayılır ve sadece Hynix modüller kabul gördü. Onlarda da güvenlik ve stabilite sınırı 1.65 olarak belirlendi. Normal kullanıcı aktif soğutma eşliğinde gönül rahatlığı ile kullanabilir.
Bunları bu kadar uzun anlattım çünkü sizin ya da Emir'in mesajına aldanıp da 1.3V 6000 CL32 timing'leri kullanmasınlar diye uğraşıyorum. Ben son kullanıcıyı önemserim, kimsenin stok değerlerde kullanmasına gönlüm razı gelmez. Garanti dışı kalmayacağını da zaten dahil olduğum yüzlerce konu ve konulara aktif olarak yorum yapan onlarca kişi kanıtlar nitelikte. Hynix modüller için durum kesin olarak bu şekilde, ben kendi cebimden de karşılayacağım dediğim gibi. Rehbere de aynısını yazdım, mesuliyet kabul ettiğimi belirttim. Kendim zaten 1.8V'tayım uzun süredir, tek bir degradasyon belirtisi dahi yok. Deadfellow'u zaten aktarmıştım. Doğru bilgiye doğru kaynaktan ulaşılsın, son sözüm ise budur. Sizin gönderdiğiniz resmi kaynaklar zaten normal garanti süreci, ekran kartı ya da sıvı soğutma için de aynıları yazılıyor. Firma kendini koruma altına almak zorunda ve asla sorumluluk kabul etmez. Hynix iyi ya da Micron/Samsung voltaj-timing tolerasyonu yok ise de yine bu da belirtilmez. Son kullanıcı deneyimlerine bakmanız lazım, çünkü üzerinden yıllar geçti ve artık belli başlı şeyler oturdu.
Otoriteden ziyade ise benim derdim yanlış bir algı oluşmasın, şimdiye dek başka bir amacım asla olmadı. Barış, Recep Baltaş, Emir fark etmez. Bir yönetici ya da yetkili şu anda bu konu özelinde birkaç farklı kaynak paylaşıp farklı bir görüşü savunuyorsa da otomatik olarak haklı sayılmaz. Bir kişi eğer ki tecrübe eksikliğinden dolayı yanlış bilgi paylaşıyorsa ben buna karşı çıkarım. Kendim yanlış bir bilgi paylaşıyorsam eğer aynı şekilde. Kişi bazlı yaklaşmayı sevmiyorum bu tarz senaryolarda. Ne hikmetse de yönetim ekibi hariç benim paylaştığım bilgileri yalanlayan birisi olmadı henüz. Bu şimdiye özel bir durum değil, aynı durum geçen yıl da yaşandı. Micron kötü dedik diye ceza üstüne ceza yemiştim mesela ya da yanlış bilgi ibaresiyle bilgisiz arkadaşlar tarafından mesajlar düzenlenmişti. Mantık buradaki ile hep aynıydı, Micron kötü ise resmi kaynak sun.
Son kullanıcı ve kişisel deneyimleri ilettiğimde ise kanıt olarak kabul edilmeyip mesajlar silinmişti. Demem o ki yönetim ekibi her daim haklı değildir, biraz üyelere kulak verilmesi gerektiğini düşünüyorum bir noktadan sonra. Çünkü kişisel tecrübe ve deneyim bu tarz konularda çok çok önemli, yabana atılmamalı.
Ek olarak belirtmem gerekirse de Hynix modüller özelinde bu dedikleriniz garanti süreci dahil olmak üzere kesin olarak yanlış mesela. Eğer kendiniz tecrübe etseydiniz bana hak verecektiniz ama çeşitli firmaların garanti söylemlerine itibar ettiğiniz için haksız olduğum kanısına varıyorsunuz. DDR5 ilk zamanları sorunluydu, 1.35V EXPO kitler ile dahi işlemcileri yanan oldu. Bakın RAM demiyorum, EXPO açtığın vakit bellek kontrolcü ve SOC nedeniyle işlemciler yandı. Çiplet mimari ve özellikle X3D işlemciler buna müsaitti çünkü anakart üreticileri EXPO açtığında bellek kontrolcü tarafında limitleri kaldırıyordu. Ani voltaj spiking sorunları vardı. Bunu da örneğin ASUS gibi firmalar RMA kabul etmedi. RAM tarafında zaten sorun yoktu. İşlemciler ve anakart soketleri telef olmuştu.
Eğer bahsi geçen şahıs Hynix modüller özelinde 1.3V 6000 CL32 profili verip de 1.45V geçmeyin, RAM'leriniz yanar şeklinde global ve son kullanıcı deneyimleri ile zerre bağdaşmayan bir timing tablosu paylaşmasaydı zaten benim herhangi bir rehber yazmama ya da kullanıcı bazında ilgilenmeme dahi gerek yoktu. İlginize teşekkür ederim...
@TechMad @Yakuza kanıt niteliğinde olması açısından uzun süredir kullandığınız 1.62/1.65V profilleri ve stabilite testlerini Hynix özelinde paylaşırsanız sevinirim. Herhangi bir degradasyon ya da kite fiziksel hasar durumu olup olmadığını da lütfen belirtin. Bu yapılan işlemler sonucu DDR5 ve Hynix özelinde fiziksel bir zarar durumunda ise cebimden karşılayacağım. Bunu rehberde de zaten garanti ettim. Hynix harici hiçbir modülde geçerli olmadığını da devamlı aktarıyorum. Faydasını, zararını ya da konu başlığındaki gibi RAM timing ayarının (voltajdan bağımsız olarak) garanti dışı bırakıp bırakmayacağı konusunda da eğer bilgi birikiminiz var ise de paylaşmanızı rica ederim. İnsanların yanlış bilgilenmemesi adına standart profillerin dışında kullanan birkaç kişinin de görüşüne ihtiyaç olduğunu düşünüyorum. Teşekkürler.
@RapidLemming955 Seninki biraz tavsiye ettiğimiz sınırların üzerine çıksa da yine de A-Die için paylaşmanı rica ederim. Aktif soğuttuğunuz müddetçe A-Die'da hiçbir sorun olmayacağı ben dahil diğer birçok Overclocker tarafından net şekilde belirtilmekte. Ben size farklı bir şey aktarmadım veyahut uygulamadım. Güncel bilgiler ışığında ve güvenli limitler dahilindeydi hepsi. Zaten RAM timing ayarı yapmak neden garanti dışı bıraksın? Konu başlığında da hata var. En kötü Boot etmez ya da en kötü senaryoda BIOS corruptlar diyeyim. Dizüstünde zaten tavsiye ettiğimiz bir işlem değil. UDIMM ve AM5 platformunu Hynix modüller özelinde kapsar sadece. Diğerleri en basit haliyle tak çalıştır uygun olduğu globalde de aynı şekilde kabul gördü. Bu paylaşacağınız veriler neticesinde en azından bir nebze bile olsa insanlar faydalanacaksa ne mutlu.
