Rehber Tank Slapper nedir?

Motosiklet sürerken yaşanabilecek en korkutucu olaylardan biri tank slapper. Özellikle yüksek hızda olduğunda birkaç saniye içinde motor tamamen kontrolden çıkabiliyor.
Tank slapper dediğimiz olay aslında gidonun çok hızlı şekilde sağa sola vurması. Bazıları buna “death wobble” ya da “head shake” de diyor. İsminin tank slapper olmasının sebebi ise gidon sallanırken sürücünün ellerinin depo kısmına vurabilmesi.
Özellikle supersport motorlarda daha sık duyuluyor ama aslında uygun şart oluşursa çoğu motosiklette yaşanabiliyor.

Neden Olur?​

Genelde tek bir sebep olmuyor. Birkaç şey üst üste gelince motorun önü stabilitesini kaybediyor.
En yaygın sebepler:

• Ön tekerin hafiflemesi.
• Wheelie sonrası önün sert düşmesi.
• Bozuk zeminde yüksek hız.
• Yanlış süspansiyon ayarı.
• Bitik veya dengesiz lastik.
• Düşük lastik basıncı.
• Gidonu fazla kasmak.

Özellikle güçlü motorlarda sert gaz açınca ön taraf hafifliyor. Ön teker yere tam dengeli basamadığında gidon aniden sallanmaya başlayabiliyor.
Bazı durumlarda olay o kadar hızlı gelişiyor ki sürücü ne olduğunu anlamadan motor kontrolden çıkıyor.

Gidonu Sert Tutmak Neden Daha Kötü Yapabiliyor?​

İnsan refleks olarak gidonu sıkı sıkı tutuyor ama çoğu zaman bu hareket Wobble'ı daha kötü hale getiriyor.
Çünkü motor aslında kendi geometrisi sayesinde dengeyi toplamaya çalışıyor. Sürücü gidonu kasınca istemeden sağ-sol hareketi daha fazla büyütebiliyor.
Bu yüzden deneyimli sürücüler:

• Kolları fazla kilitlememeyi,
• Tankı dizle kavramayı,
• Ağırlığı kontrollü dağıtmayı.

Öneriyor.
Şu oturuş pozisyonu olayı bayağı etkiliyor:



Burada sürücünün yükü tamamen gidona vermek yerine tankı dizle tuttuğu görülüyor. Bu tarz pozisyon motorun ön tarafını daha rahat çalıştırıyor.

Oturuş Pozisyonu Neden Önemli?​

Tank slapper sırasında sürücünün motor üzerindeki pozisyonu düşündüğünden daha önemli olabiliyor. Özellikle bütün yükü gidona vermek ön tarafın dengesini bozabiliyor.
Bu yüzden Sport motor kullanan birçok sürücü:

• Tankı dizle kavramayı,
• Kolları hafif gevşek tutmayı,
• Ağırlığı tamamen bileklere vermemeyi.

Öneriyor.

Çünkü sürücünün tüm ağırlığı gidona bindiğinde ön taraftaki küçük hareketler bile büyüyebiliyor. Özellikle yüksek hızda motorun gidonu kendi dengesini toplamaya çalışırken sürücünün kasılı şekilde tutması Wobble'ı artırabiliyor.
Şu pozisyon genelde daha sağlıklı kabul ediliyor:

• Dizler tankı kavrıyor.
• Kollar kilitlenmiyor.
• Omuzlar gevşek duruyor.
• Üst vücut tamamen gidona yüklenmiyor.

Özellikle pist sürüş eğitimlerinde “motoru kollarla değil alt vücutla tutmak” mantığı bayağı anlatılıyor.
Bu yüzden tank slapper konusunda sadece motosikletin mekanik durumu değil, sürücünün motor üzerindeki pozisyonu da ciddi fark yaratabiliyor.

Tank Slapper Başlayınca Ne Yapılmalı?​

İşin en zor kısmı bu çünkü olay çok hızlı gelişiyor. Ama genel olarak yapılan en büyük hata panikle frene asılmak oluyor.
Özellikle ön frene sert yüklenmek ön tarafı daha da bozabiliyor.
Genelde önerilen şey:

• Gidonu zorla sabitlemeye çalışmamak,
• Ani fren yapmamak,
• Gazı kontrollü şekilde kapatmak,
• Motorun dengesini bozmamaya çalışmak.

Oluyor.
Tabii bu teoride kolay, olay yaşandığında yapmak bayağı zor.

Gidonu Bırakmak Gerçekten İşe Yarıyor mu?​

Tank slapper konusunda internette en çok konuşulan şeylerden biri de bu.
Aslında olay tamamen motorun kendi dengesini toparlayabilmesiyle alakalı. Çünkü tank slapper başladığında birçok sürücü refleks olarak gidonu çok sert tutup düzeltmeye çalışıyor. Ama bu hareket bazen sallanmayı daha da büyütebiliyor.
Motor kendi geometrisi sayesinde zaten dengeyi toplamaya çalışıyor. Sürücü gidona fazla müdahale ettiğinde ön taraftaki sağ-sol hareket daha agresif hale gelebiliyor.
Bu yüzden birçok sürüş eğitmeni:

• Gidonu kasmamayı,
• Tankı dizle sıkmayı,
• Ağırlığı gidondan almayı.

Öneriyor.

Hatta bazı durumlarda sürücünün gidon üzerindeki baskıyı azaltmasıyla motorun kendi kendine toparladığı görülebiliyor.
Ama burada olay “elleri tamamen bırakın” gibi düşünülmemeli. Tank Slapper'ın şiddeti, hız ve zemin sonucu tamamen değiştirebiliyor.

Gidon Amortisörü Ne İşe Yarıyor?​

Gidon amortisörü, gidonun ani ve çok hızlı sağ-sol hareketlerini yavaşlatan sistem. Özellikle tank slapper sırasında gidonun aşırı sert vurmasını azaltmaya yardımcı oluyor.
Mantığı normal amortisöre benziyor. İçindeki yağ basıncı sayesinde gidon hareketlerini sönümlüyor ve ön tarafın daha kontrollü kalmasını sağlıyor.
Özellikle:

• Yüksek hızda,
• Wheelie sonrası ön teker yere indiğinde,
• Bozuk zeminde.

Farkı daha net hissediliyor.
Ama gidon amortisörü tank Slapper'ı tamamen engelleyen sihirli parça değil. Lastik, süspansiyon ve sürüş pozisyonu yine en önemli faktörler arasında.

Lastik ve Süspansiyon Bu İşte Çok Önemli​

Birçok kişi sadece hızdan olduğunu düşünüyor ama:

• Yanlış süspansiyon ayarı,
• Kötü balans,
• Kareleşmiş lastik,
• Yanlış hava basıncı.

Bile motorun stabilitesini bozabiliyor.
Özellikle arka lastik kareleştiğinde motor yüksek hızda çizgisini korumakta zorlanabiliyor.

Nasıl Önlenir?​

Tamamen “asla olmaz” denebilecek bir durum değil ama risk ciddi azaltılabiliyor.
Özellikle:

• Kaliteli lastik kullanmak,
• Lastik basıncını doğru ayarlamak,
• Süspansiyon bakımını ihmal etmemek,
• Wheelie sonrası önü sert bırakmamak,
• Bozuk zeminde aşırı gaz açmamak,
• Gidonu kasarak tutmamak.

Bayağı fark ediyor.
Sport motorlarda gidon amortisörü de ekstra güven veriyor.

Sonuç olarak tank slapper birkaç saniyelik bir olay ama sonucu çok ağır olabiliyor. Çoğu zaman tek sebep değil;

• Hız,
• Zemin,
• Sürüş şekli,
• Süspansiyon,
• Lastik durumu.

Birleşince ortaya çıkıyor.

Özellikle yüksek hızda ön taraf hafiflediğinde motorun dengesi çok hassas hale geliyor. Bu yüzden motosikletin mekanik durumu kadar sürücünün oturuşu ve refleksi de önemli oluyor.
Özellikle yüksek hızda yaşanan tank slapper olaylarında iş tamamen birkaç saniyeye bakıyor. Motorun bakımlı olması, lastik durumu ve sürücünün panik yapmadan doğru tepki verebilmesi burada ciddi fark yaratıyor.

Eğer motosiklet kullanıyorsanız ve imkanınız varsa mutlaka ileri sürüş eğitimlerine katılın. Çünkü motosiklette küçük bir hata bazen çok ağır sonuçlar doğurabiliyor. Arabanın kaportası var ama motosiklette kaporta sizsiniz. Bu yüzden sadece motorun değil, sürücünün bilgisi ve refleksi de çok önemli. Umarım hiçbiriniz böyle bir durum yaşamak zorunda kalmazsınız. Herkese kazasız belasız, güvenli sürüşler.