Konuyu yazarken 2017'den bu yana edindiğim tecrübe ve mevcut VDSL planlamasına göre şekillendirdiğimi başta belirteyim. 15-20 sokağın bağlı olduğu caddeye 4-5 adet saha dolabı konuluyor. Rehberim buna göre düzenleyeceğim Yazılan rehberlere kıyasla değerler ilginç olacak gibi. Bilimsellik söz konusu değildir.
VDSL, FTTC olarak geçen ve sokağa kadar/sokakta bulunan kabinete(saha dolabı) kadar fiber diye çevirebileceğimiz kurulumdur. Ülkemizde 17a olan standart kullanılıyor. Laboratuvar ortamında 150Mbps download ve 50Mbps upload hızı destekliyor. Kullanıma baktığımızda 100Mbps download ve 35Mbps upload sunabildiğini görüyoruz.
Gelelim hat değerlerin ne ifade ettiğine. Örnek bir hat ekleyelim.
SNR: Sinyalin kalitesini, sinyalinin maruz kaldığı gürültü kesitine göre aktaran terimdir. Bazı cihazlarda "akım güvenliği kat sayısı", "margin" veya "noise" gibi farklı isimlerle karışımıza çıkabilir. Rehberlerin büyük kısmında ne kadar yüksek olursa, o kadar iyidir savunmaları görüyoruz. Modem arayüzünden hat yorumladığınız zaman geçersiz bir kuraldır. Sadece hat değerlerini ölçen cihazla bakıldığı zaman doğrudur.
Hattımızın kullanabilir kapasitesi 88Mbps ve SNR değeri 12dB. Hattımızın ulaşabileceği en yüksek download hızı 104Mbps. Bu hatta 100Mbps sunan paket aldığımızı ve değerlere modem arayüzünden baktığımızı düşünelim. SNR değeri muhtemelen 8dB veya 9dB çıkacaktır. Bu nedenle ne kadar yüksekse o kadar iyi kavramını boşa çıkarıyoruz.
Bunu söyleme nedenim kullanım olduğu için SNR'ın farklı gözükeceğidir. SNR değeri 1 birim azalırsa hattımızın kullanılabilir hızı 1-3 Mbps arası artarken, 1 birim artarsa 1-3 Mbps arası azalacak olmasından kaynaklıdır. 1-3Mbps makasının fazla olduğunun farkındayım. Saha dolaplarında kullanılan marka ve model çeşitliliği yüzünden oluşan bir durum. Bu yetmezmiş gibi saha dolabının yoğunluğu bile durumu etkiliyor. İdeal olan şartlarda 1-3 Mbps yerine 3-4Mbps olması gerektiğini de ekleyeyim.
Şartların ideal olduğu durumlarda, hattımızın alabileceği en yüksek hızdayken SNR değerinin 6dB-8dB arasında olması yeterlidir. Ülkemizde ideal şartları sağlamak zor. Kimi bölgelerimizde 40-50 yıllık kabloların kullanıldığını görebiliyoruz. Bu yüzden değerin 8db-12dB diye değiştirelim.
Line Attenuation: Hat zayıflamasıdır. Genellikle yakınlıkla ilişkilendirilir. Kısmen doğrudur. Saha dolabıyla bina arasında bulunan kablo 100 metre için 1dB civarı artış sağlar. Mesafemiz artıkça kablonun iç direncinden ötürü zayıflama değerimiz artar. Ülkece ideal olmayan bir altyapıya sahip olduğumuz bu değer 2dB gibi absürt rakamlara varabiliyor. Kablo uzadıkça değer katlanarak artar. 200 metre için en fazla 2dB olması gerektiğini düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. 2db değerini geçecektir. Saha dolabından eve gelen kablo asla direkt gelmez. Dolanarak gelir. Zikzak çizer. Sorgulama sayfalarında yazan uzaklıktan fazla çıkar. Hattı yorumlarken bakmanız gereken ilk değerdir. Size hatla ilgili tüm bilgileri anında verir. İç tesisatın durumunu, kullanıcının fiziksel uzaklığını ve ne kadar hız alabileceğini direkt aktarır. Upload ve download arasında 2 katına yakın fark olabilir. Duruma göre normal veya anormal olarak değerlendirilir.
Zayıflamayı etkilen en önemli unsur bina ankastresinden(telefon hatlarının olduğu kutu) dairemize kadar ulaşan kablodur. Bu kabloya kimi zaman ek yapılır, kimi zaman başka oda için paralele bağlanır ve sivri ustalarımız parazit kapsın diye elektrik hattının yanından götürür. Bunlar yetmezmiş gibi priz bağlantıları yapılmaz veya yanlış yapılır. İnsanlarımızın sorun yaşadığı yer burasıdır. Kullanıcı 24Mbps hız alıyordur ama zayıflama değerini metreye dönüştürdüğümüzde 1.7km gibi saçma uzunluklar elde edebiliyoruz. Bunun gibi bir durumda %90 iç tesisatın kötü durumda olduğunu anlayabiliriz. Aynı şekilde kullanıcının zayıflama değeri 5dB ama kullanabildiği hız 90Mbps'nin altında kalıyorsa gene bir şeylerin yolunda gitmediğini anlayabiliriz.
Eski bir yerde oturuyorsanız 90Mbps için 5dB ve altını yakalamanız gerekiyor. Altyapının tamamen yeniyse 8dB iken 90Mbps verebiliyor. Tabii bu hız zamanla 70Mbps civarına gerileyecektir. İşin özü ne kadar düşükse bizim için iyidir.
Path Mode: Hat modunu ifade eder. Fast Path ve İnterleaved gibi modlar vardır. Paketleri yani verilerinizi ilgilendiren bir konudur. Fast Path modunda paketlerin eksik olup olmamasına bakılmadan veriniz direkt gönderilir. Bu size düşük ping avantajı sağlar. VDSL hatlarda ping sorunu yaşıyorsanız bakacağınız ilk noktadır. İnterleaved moda aldığınız zaman paketlerde eksiklik olması durumda, verinin tamamlanıp gönderilmesi sağlanır. Haliyle ping biraz yükselir. Son dönemlerde cihazların kalitesi arttığı için Fast Path modunda kayıp yaşamazsınız. Önemsiz düzeyde kalır. Tabii kullandığınız saha dolabı 2010 ve öncesinden kalma değilse...
Data ve Max Rate: Kullanılabilir hızı ve ulaşılabilen en yüksek hızı ifade eder. 2 değer birbirine yakın olacabileceği gibi arasındaki fark uçurum düzeyinde olabilir. Endişe etmeye gerek yok. Kişinin ulaşılabilir hızı 100Mbps iken kullanılabilir hızı 24Mbps olabilir. Kişi 24Mbps paket kullanıyordur. Ulaşılabilir hız aynı zamanda tanımlı paketi veya tanımlı paketin ne kadarına ulaştığımızı da gösterir.
Power: Bazı cihazlarda "Güç" diye geçtiğini görebiliriz. Modem ve DSLAM(saha dolabında bulunan cihaz) arasında bağlantı için kullanılan güç. Bir ölçü aletini DC moda alıp, hattı ölçtüğünüzde V cinsinden görebilirsiniz. Tabii anlık olarak göreceksiniz. Yüksek değerler görürseniz şaşırmayın. 100Mbps tanımlı bir hat için bu değerin en fazla 13-14dB olması gerekli. Fazlasını görüyorsanız iç tesisatınız ya kötü durumda ya da kablonun kalitesi kötü. Kalitesi düşük bakır size yüksek iç direnç ve stabil olmayan hat olarak yansır.
Hızımız 100Mbps değil de 1Mbps olduğunu varsayalım. Bu değer 40-50dB arasına kadar ulaşabilir. ADSL hat kullanıyorsanız değerler yazdıklarımın 2 katına ulaşabiliyor.
CRC: Paket hatası olarak geçtiğini görebilirsiniz. CRC hatalarının yüksek olması istenmeyen bir durumdur. 1 saat için 200-300K gibi yüksek değerler elde ediyorsanız sorumlusu %90 uygun olmayan kablo ekleridir. Bu gösterge de hattın sağlığını direkt bize gösterir. Sağlıklı olan hatlar bile CRC hatası gösterebilir. 1 haftadır çalışan modem için 100K ve altı normaldir. Past Path modu yüzünden bir miktar CRC hatası gözlemlenebilir. Önemli olan sayıdır. CRC hatası artığı zaman paket kaybı yaşarsınız. Ping değeriniz yükselir. Genelde mermiyi atıyorum ama karşıya gitmiyor. Gecikiyor şikayetlerinin 3. sorumlusudur.
Gelelim hat yorumlama kısmına. Normalde rehberin konusu bu değil. Aklınızda fikir oluşsun diye ekliyorum. Bu kısmın verdiği sonuçların kağıt üzerinde kalacağını unutmayın. Gerçek kullanımda %30'a varan farklar görebilirsiniz. Ülkemizde 17a standarttı kullanılıyor demiştik. Teknik limitlere takılmamak için TT'nin denemesini yaptığı 35b standarttı kullanan birinin değerlerini ekledim. Bunun nedeni fiziksel olan kablo durumu vs. gibi etkenlere takılmamaktır.
İlk baktığımız alan zayıflama değeri. Kullanıcını zayıflaması download 0.1dB, upload için 3.4dB gözüküyor. Upload ile arasında bulunan fark normal. Bir sorun yok. Zayıflama download tarafında 5dB altında kalacağı için bu hattın 90Mbps ve üzerini alabileceğini anlıyoruz. Tabii bunu doğrulamamız lazım.
2. bakmamız gerek kısım hattın SNR değeri. Mevcut değerimiz 44dB. Mevcut hızımız da 24Mbps. Devam etmeden buraya bir parantez açmak istiyorum. SNR ne kadar yüksek olursa o kadar iyidir yorumu burada gene çürüyor. SNR değeri yüksek kalırsa hattımın desteklediği hız potansiyelinde yaralanamam. Önceliğimiz alabildiğimiz en yüksek hız göre 8-12dB SNR olmalıdır. Hat bu değerleri fazlasıyla karşılıyor. Yukarıda hızımız artarsa SNR'ın azalacağından bahsettik. SNR 1 birim azalırsa hızın 3Mbps artacağını düşünerek hesaplama yapıyorum. Hat aşırı sağlıklı. Kullanıcı paketini 100Mbps'ye yükseltirse ne olur derseniz hemen bakalım.
100Mbps alabilmemiz için hattımızın üzerine 75Mbps daha tanımlanması gerekiyor. 75/3 yaptığımız zaman SNR değerimizin 25 birim azalıp 19 değerine düşeceğini görüyoruz. Gerçekten çok iyi bir hat.
3. kısım güç ve CRC hataları. Güç değerleri belirtilen aralığa uyuyor. Hattımız Fast Path modda olmasına karşı 0 CRC hatası oluşturmuş. İnanılmaz derece etkileyici.
Başka forumlarda SNR ne kadar yüksekse o kadar iyidir veya 8 olursa kopar gibi yorumlar görebilirsiniz. Bu rehblerin hepsi EU kaynaklı, Türkiye şartlarına uymadığını düşünüyorum. EU tarafına bakarsanız rehblerin Nokia'nın yayınladığı verilere göre düzenlendiğini düşünüyorum. Gerek müstakil evlerin çoğunluk olması gerek uzun süredir VDSL'in tercih edilmemesinden başka rehberlerin güncel olmadığını düşünüyorum.
Aklınıza takılan, eklemek istediğiniz nokta veya yanlışım olduğunu düşünüyorsanız belirtin. Paslanmışım. Bilgilerim güncelliğini yitirmesi gibi durum söz konusu olabilir.
VDSL, FTTC olarak geçen ve sokağa kadar/sokakta bulunan kabinete(saha dolabı) kadar fiber diye çevirebileceğimiz kurulumdur. Ülkemizde 17a olan standart kullanılıyor. Laboratuvar ortamında 150Mbps download ve 50Mbps upload hızı destekliyor. Kullanıma baktığımızda 100Mbps download ve 35Mbps upload sunabildiğini görüyoruz.
Gelelim hat değerlerin ne ifade ettiğine. Örnek bir hat ekleyelim.
SNR: Sinyalin kalitesini, sinyalinin maruz kaldığı gürültü kesitine göre aktaran terimdir. Bazı cihazlarda "akım güvenliği kat sayısı", "margin" veya "noise" gibi farklı isimlerle karışımıza çıkabilir. Rehberlerin büyük kısmında ne kadar yüksek olursa, o kadar iyidir savunmaları görüyoruz. Modem arayüzünden hat yorumladığınız zaman geçersiz bir kuraldır. Sadece hat değerlerini ölçen cihazla bakıldığı zaman doğrudur.
Hattımızın kullanabilir kapasitesi 88Mbps ve SNR değeri 12dB. Hattımızın ulaşabileceği en yüksek download hızı 104Mbps. Bu hatta 100Mbps sunan paket aldığımızı ve değerlere modem arayüzünden baktığımızı düşünelim. SNR değeri muhtemelen 8dB veya 9dB çıkacaktır. Bu nedenle ne kadar yüksekse o kadar iyi kavramını boşa çıkarıyoruz.
Şartların ideal olduğu durumlarda, hattımızın alabileceği en yüksek hızdayken SNR değerinin 6dB-8dB arasında olması yeterlidir. Ülkemizde ideal şartları sağlamak zor. Kimi bölgelerimizde 40-50 yıllık kabloların kullanıldığını görebiliyoruz. Bu yüzden değerin 8db-12dB diye değiştirelim.
Line Attenuation: Hat zayıflamasıdır. Genellikle yakınlıkla ilişkilendirilir. Kısmen doğrudur. Saha dolabıyla bina arasında bulunan kablo 100 metre için 1dB civarı artış sağlar. Mesafemiz artıkça kablonun iç direncinden ötürü zayıflama değerimiz artar. Ülkece ideal olmayan bir altyapıya sahip olduğumuz bu değer 2dB gibi absürt rakamlara varabiliyor. Kablo uzadıkça değer katlanarak artar. 200 metre için en fazla 2dB olması gerektiğini düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. 2db değerini geçecektir. Saha dolabından eve gelen kablo asla direkt gelmez. Dolanarak gelir. Zikzak çizer. Sorgulama sayfalarında yazan uzaklıktan fazla çıkar. Hattı yorumlarken bakmanız gereken ilk değerdir. Size hatla ilgili tüm bilgileri anında verir. İç tesisatın durumunu, kullanıcının fiziksel uzaklığını ve ne kadar hız alabileceğini direkt aktarır. Upload ve download arasında 2 katına yakın fark olabilir. Duruma göre normal veya anormal olarak değerlendirilir.
Zayıflamayı etkilen en önemli unsur bina ankastresinden(telefon hatlarının olduğu kutu) dairemize kadar ulaşan kablodur. Bu kabloya kimi zaman ek yapılır, kimi zaman başka oda için paralele bağlanır ve sivri ustalarımız parazit kapsın diye elektrik hattının yanından götürür. Bunlar yetmezmiş gibi priz bağlantıları yapılmaz veya yanlış yapılır. İnsanlarımızın sorun yaşadığı yer burasıdır. Kullanıcı 24Mbps hız alıyordur ama zayıflama değerini metreye dönüştürdüğümüzde 1.7km gibi saçma uzunluklar elde edebiliyoruz. Bunun gibi bir durumda %90 iç tesisatın kötü durumda olduğunu anlayabiliriz. Aynı şekilde kullanıcının zayıflama değeri 5dB ama kullanabildiği hız 90Mbps'nin altında kalıyorsa gene bir şeylerin yolunda gitmediğini anlayabiliriz.
Eski bir yerde oturuyorsanız 90Mbps için 5dB ve altını yakalamanız gerekiyor. Altyapının tamamen yeniyse 8dB iken 90Mbps verebiliyor. Tabii bu hız zamanla 70Mbps civarına gerileyecektir. İşin özü ne kadar düşükse bizim için iyidir.
Path Mode: Hat modunu ifade eder. Fast Path ve İnterleaved gibi modlar vardır. Paketleri yani verilerinizi ilgilendiren bir konudur. Fast Path modunda paketlerin eksik olup olmamasına bakılmadan veriniz direkt gönderilir. Bu size düşük ping avantajı sağlar. VDSL hatlarda ping sorunu yaşıyorsanız bakacağınız ilk noktadır. İnterleaved moda aldığınız zaman paketlerde eksiklik olması durumda, verinin tamamlanıp gönderilmesi sağlanır. Haliyle ping biraz yükselir. Son dönemlerde cihazların kalitesi arttığı için Fast Path modunda kayıp yaşamazsınız. Önemsiz düzeyde kalır. Tabii kullandığınız saha dolabı 2010 ve öncesinden kalma değilse...
Data ve Max Rate: Kullanılabilir hızı ve ulaşılabilen en yüksek hızı ifade eder. 2 değer birbirine yakın olacabileceği gibi arasındaki fark uçurum düzeyinde olabilir. Endişe etmeye gerek yok. Kişinin ulaşılabilir hızı 100Mbps iken kullanılabilir hızı 24Mbps olabilir. Kişi 24Mbps paket kullanıyordur. Ulaşılabilir hız aynı zamanda tanımlı paketi veya tanımlı paketin ne kadarına ulaştığımızı da gösterir.
Power: Bazı cihazlarda "Güç" diye geçtiğini görebiliriz. Modem ve DSLAM(saha dolabında bulunan cihaz) arasında bağlantı için kullanılan güç. Bir ölçü aletini DC moda alıp, hattı ölçtüğünüzde V cinsinden görebilirsiniz. Tabii anlık olarak göreceksiniz. Yüksek değerler görürseniz şaşırmayın. 100Mbps tanımlı bir hat için bu değerin en fazla 13-14dB olması gerekli. Fazlasını görüyorsanız iç tesisatınız ya kötü durumda ya da kablonun kalitesi kötü. Kalitesi düşük bakır size yüksek iç direnç ve stabil olmayan hat olarak yansır.
Hızımız 100Mbps değil de 1Mbps olduğunu varsayalım. Bu değer 40-50dB arasına kadar ulaşabilir. ADSL hat kullanıyorsanız değerler yazdıklarımın 2 katına ulaşabiliyor.
CRC: Paket hatası olarak geçtiğini görebilirsiniz. CRC hatalarının yüksek olması istenmeyen bir durumdur. 1 saat için 200-300K gibi yüksek değerler elde ediyorsanız sorumlusu %90 uygun olmayan kablo ekleridir. Bu gösterge de hattın sağlığını direkt bize gösterir. Sağlıklı olan hatlar bile CRC hatası gösterebilir. 1 haftadır çalışan modem için 100K ve altı normaldir. Past Path modu yüzünden bir miktar CRC hatası gözlemlenebilir. Önemli olan sayıdır. CRC hatası artığı zaman paket kaybı yaşarsınız. Ping değeriniz yükselir. Genelde mermiyi atıyorum ama karşıya gitmiyor. Gecikiyor şikayetlerinin 3. sorumlusudur.
Gelelim hat yorumlama kısmına. Normalde rehberin konusu bu değil. Aklınızda fikir oluşsun diye ekliyorum. Bu kısmın verdiği sonuçların kağıt üzerinde kalacağını unutmayın. Gerçek kullanımda %30'a varan farklar görebilirsiniz. Ülkemizde 17a standarttı kullanılıyor demiştik. Teknik limitlere takılmamak için TT'nin denemesini yaptığı 35b standarttı kullanan birinin değerlerini ekledim. Bunun nedeni fiziksel olan kablo durumu vs. gibi etkenlere takılmamaktır.
İlk baktığımız alan zayıflama değeri. Kullanıcını zayıflaması download 0.1dB, upload için 3.4dB gözüküyor. Upload ile arasında bulunan fark normal. Bir sorun yok. Zayıflama download tarafında 5dB altında kalacağı için bu hattın 90Mbps ve üzerini alabileceğini anlıyoruz. Tabii bunu doğrulamamız lazım.
2. bakmamız gerek kısım hattın SNR değeri. Mevcut değerimiz 44dB. Mevcut hızımız da 24Mbps. Devam etmeden buraya bir parantez açmak istiyorum. SNR ne kadar yüksek olursa o kadar iyidir yorumu burada gene çürüyor. SNR değeri yüksek kalırsa hattımın desteklediği hız potansiyelinde yaralanamam. Önceliğimiz alabildiğimiz en yüksek hız göre 8-12dB SNR olmalıdır. Hat bu değerleri fazlasıyla karşılıyor. Yukarıda hızımız artarsa SNR'ın azalacağından bahsettik. SNR 1 birim azalırsa hızın 3Mbps artacağını düşünerek hesaplama yapıyorum. Hat aşırı sağlıklı. Kullanıcı paketini 100Mbps'ye yükseltirse ne olur derseniz hemen bakalım.
100Mbps alabilmemiz için hattımızın üzerine 75Mbps daha tanımlanması gerekiyor. 75/3 yaptığımız zaman SNR değerimizin 25 birim azalıp 19 değerine düşeceğini görüyoruz. Gerçekten çok iyi bir hat.
3. kısım güç ve CRC hataları. Güç değerleri belirtilen aralığa uyuyor. Hattımız Fast Path modda olmasına karşı 0 CRC hatası oluşturmuş. İnanılmaz derece etkileyici.
Başka forumlarda SNR ne kadar yüksekse o kadar iyidir veya 8 olursa kopar gibi yorumlar görebilirsiniz. Bu rehblerin hepsi EU kaynaklı, Türkiye şartlarına uymadığını düşünüyorum. EU tarafına bakarsanız rehblerin Nokia'nın yayınladığı verilere göre düzenlendiğini düşünüyorum. Gerek müstakil evlerin çoğunluk olması gerek uzun süredir VDSL'in tercih edilmemesinden başka rehberlerin güncel olmadığını düşünüyorum.
Aklınıza takılan, eklemek istediğiniz nokta veya yanlışım olduğunu düşünüyorsanız belirtin. Paslanmışım. Bilgilerim güncelliğini yitirmesi gibi durum söz konusu olabilir.
Son düzenleme:
Bu sayede alabileceğiniz hız artıyor ancak tabii ki hattınızın kalitesi düşüyor. Eğer çok ideal koşullardaysanız 2 dB bile yeterli aslında.
