Not: Bu konuda Atatürk dönemi camileri alıntıladım, ilk kısımda 1'den 10'a kadar Sinan Meydan'ın paylaştığı cami belgeleri var. 2.'de ise Ümit Doğan'ın paylaştığı cami belgeleri var. 3. kısımda Atatürk'ün 1924-1935 arası tüm cami tamirlerini kitaptan alıntıladım, yaptığı tamiratlar vs. 4. kısımda Atatürk'ün kendi para verip camii tamir ettirdiği kısmı kitaptan alıntıladım.
Not: Alıntı yaparken bazen yazım yanlışları yapmış olabilirim.
1: Ayasofya Camisi 1 Ağustos 1926 tarihli, Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesi ile Ayasofya Camii’nin Vakıflar İdaresi Fen Heyeti’nce emaneten tamirine karar verildi. (BCA, 30.18.01.01.20.49.13)
2: Yeni Cami ve Süleymaniye Camisi28 Haziran 1938 tarihli, Cumhurbaşkanı Atatürk imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle İstanbul’daki Yeni Cami ve Süleymaniye Camisi’nin tamiratının emaneten yaptırılmasına karar verildi.(BCA, 30.18.01.02.83.59.10)
3: Sultanahmet Camisi 23 Ekim 1929 tarihli, Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle İstanbul’daki Sultanahmet Camisi’nin tamirinin emaneten yaptırılmasına karar verildi.(BCA, 30.18.01.02.6.52.1)
4: Cenabi Ahmet Paşa Camisi1 Ekim 1936 tarihli, Cumhurbaşkanı Atatürk imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle Ankara’daki tarihi Cenabi Ahmet Paşa Camisi’nin emaneten tamir ettirilmesine karar verildi. (BCA, 30.18.01.02.80.96.8)
5: İstanbul’da altı cami16 Temmuz 1936 tarihli, Cumhurbaşkanı Atatürk imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle tarihi ve mimari değeri olan 6 caminin (Mesihpaşa Camisi, Süleymaniye Camisi, Mahmutpaşa Camisi, Azapkapı Camisi, Sultanselim Camisi, Laleli Camisi’nin) tamirlerinin emaneten yapılmasına karar verildi. (BCA, 30.18.01.02.67.61.6)
6: Cedid Ali Paşa Camisi ve Muradiye Camisi17 Eylül 1933 tarihli, Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle Babaeski’deki Cedid Ali Paşa Camisi ile Manisa’daki Muradiye Camisi’nin tamirine karar verildi. (BCA, 30.18.01.02.39.64.19)
7: Edirne’deki Üç Şerefeli Cami20 Eylül 1931 tarihli, Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle Edirne’deki Üç Şerefeli Cami’nin emaneten tamir ettirilmesine karar verildi. (BCA, 30.18..01.02.23.65.15)
8: Neslişah Camisi1 Mayıs 1932 tarihli, Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle İstanbul Edirnekapı’daki Neslişah Camisi’nin emaneten tamir ettirilmesine karar verildi.(BCA, 30.18..01.02.28.36.8)
9: Çankırı Ulu Cami26 Ağustos 1937 tarihli, Cumhurbaşkanı Atatürk imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle Çankırı Ulu Cami’nin emaneten tamir ettirilmesine karar verildi. (BCA, 30.18.01.02.78.75.7)
10: Bozoyük, Elmalı ve Afyon’da üç cami10 Haziran 1938 tarihli, Cumhurbaşkanı Atatürk imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle Bozöyük’te Kasımpaşa, Elmalı’da Ömer Paşa, Afyon’da Gedik Ahmet Paşa Camisi’nin emaneten tamir ettirilmesine karar verildi. (BCA, 30.18.01.02.83.52.7)
Kaynak:
https://www.sozcu.com.tr/iste-devletin-arsiv-belgeleri-wp5940402
Atatürk'ün 1936-1938 yılları arasında İstanbul'da tamir ettirdiği camiler:
Atatürk'ün 1936-1938 yılları arasında Bursa'da tamir ettirdiği camiler:
Atatürk'ün 1936-1938 yılları arasında Edirne'de tamir ettirdiği camiler:
Atatürk'ün 1936-1938 yılları arasında Ankara'da tamir ettirdiği camiler:
Atatürk'ün 1936-1938 yılları arasında Anadolu'da tamir ettirdiği camiler:
Kaynak:
1924-1935 yılları arasında tamir edilen cami ve mescidler şöyledir:
Edirne: Selimiye, Üç Şerefeli Bayezid ve Süleymaniye minareleri, toplam 20.000 lira harcanmıştır.
İstanbul’da: Sultanahmet Camii, 50.535 lira harcanmıştır.
İstanbul: Kandilli Camii inşası, 17.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Fıstıklı Camii inşası, 17.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Ayasofya Camii, 52.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Piri Mehmet Paşa Camii, 5.638 lira harcanmıştır.
İstanbul: Cedit Ali Paşa Camii, 10.000 lira harcanmıştır.
Kırklareli: Sokullu Camii, 12.995 lira harcanmıştır.
Manisa: Muradiye Camii, 12.000 lira harcanmıştır.
Edirne: Üç Şerefeli Camii, 7.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Ayakapı’da Gül Camii, 2.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: İmrahor Camii, 1.500 lira harcanmıştır.
İstanbul: Beylerbeyi Camii, 4.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Cihangir Camii, 2.844 lira harcanmıştır.
İstanbul: Zeynep Sultan Camii, 4.300 lira harcanmıştır.
İstanbul: Sultan Bayezid Camii, 12.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Selimiye Camii, 4.620 lira harcanmıştır.
İstanbul: Yeni Camii, 1.506 lira harcanmıştır.
İstanbul: Balipaşa Camii, 8.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Mecidiye Camii, 2.500 lira harcanmıştır.
İstanbul: Nusratiye camii, 2.200 lira harcanmıştır.
İstanbul: Molla Çelebi Camii, 5.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Büyük Piyale Camii, 1.696 lira harcanmıştır.
İstanbul: Rumi Mehmet Paşa Camii, 1.800 lira harcanmıştır.
İstanbul: Mihriham Camii, 2.071 lira harcanmıştır.
İstanbul: Teşvikiye Camii, 1.422 lira harcanmıştır.
İstanbul: Hazreti Halid Camii, 7.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Rüstem Paşa Camii, 8.344 lira harcanmıştır.
İstanbul: Küçük Ayasofya Camii, 2.820 lira harcanmıştır.
İstanbul: Mimar Sinan Türbesi, 6.617 lira harcanmıştır.
İstanbul: Süleymaniye Camii, 6.300 lira harcanmıştır.
1924-1935 seneleri arasında Atatürk’ün emri ve izni ile cami tamirlerine toplam 293.608 lira harcanmıştır.
ATATÜRK, HARABE HALİNE DÖNEN PEK ÇOK CAMİYİ TAMİR ETTİRMİŞTİR
Mustafa Kemal, 1922 yılında Bakanlar Kurulu'nun ilk toplantısında, Yunan çekilişi sırasında birkaç bin caminin yakılıp, yıkıldığını belirterek; "Bu camileri yenilemek görevimizdir. Bu hizmeti nutuk atmadan, gösterişe kaçmadan, siyasete alet etmeden yerine getirelim" demiştir.
O dönemde Hindistan'dan gelerek şahsı adına hesaba yatan paradan 110 bin lirayı, Yunan ordusunun çekilirken yakıp yıktığı yerlerin onarılmasına harcadığı bilinmektedir.
Bu ve benzeri sözleri ve icraatları, O'nun bu hizmeti Allah rızası için yaptığını göstermektedir.
Bugün dindar gözüken siyasilerin cami yıktığına, Kur'an kursu kapattığına şahit oluyoruz. Oysa dinsiz diye yaftalanmaya çalışılan Atatürk cami onarmış, savaştan çıkmış devlet bütçesinin önemli bir bölümünü bu tamire ayırmayı uygun bulmuştur.
Mesela 1 Mart 1923 tarihinde Meclis'in 4.toplantı yılını açış konuşmasında bakın ne diyor:
"Efendiler! Geçen sene zarfında Evkaf Vekaleti din ve hayır işleriyle ilgili binaların tamirat ve inşaatında oldukça muhim bir faaliyet göstermiştir. Vuku bulan tamirat yekunu, memleketin muhtelif noktalarına ait olmak üzere 126 cami ve mescid-i şerif ile 31 medrese ve mektep; 22 suyolu ve çeşme, 175 akar ve 26 hamama ulaşmıştır.
Atatürk'ün, senelerce hizmetinde bulunan emir çavuşu Mihalıçıkklı Ali Metin aracılığıyla 5 bin lira göndererek kasabanın tek camiini yaptırdığı bilinmektedir. Bu cami bugün Mihalıççık Atatürk Cami olarak anılmaktadır.
Yine, kasırga nedeniyle zarar gören Edirne'deki, Selimiye Camii Atatürk'ün talimatıyla onarılmıştır.
23 Ekim 1929 tarihinde kabul edilen kararla;
"Bir surette tamirine lüzum görülen ve bilkeşif 30.000 lira ile kabil olacağı anlaşılan Sultan Ahmed Camii tamiratının Evkaf Umum Müdürlüğü'nün 22/9/929 tarih ve 68476/93 numaralı tezkeresiyle yapılan teklifi üzerine icra vekilleri heyetinin 23/10/929 tarihli içtimaında tasvip ve kabul olunmuştur.
İmza: Gazi Mustafa Kemal"
9 Aralık 1931'de Eyüp Camii'nin tamiri için şu kararı çıkarmıştır:
"1999 lira ve 70 kuruş bedeli keşfi bulunan İstanbul Eyüp Camii kurşun ve sıva tamiratının teahhüde talip çıkmadığından emaneten yaptırılması, Evkaf Umum Müdürlüğü'nün 6/12/1931 tarih ve 160 numaralı tezkeresiyle vuku bulan teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyeti'nin 9/12/1931 tairhli içtimaında tasvip ve kabul olunmuştur.
İmza: Gazi Mustafa Kemal"
16 Temmuz 1936'da yine cami onarımları için;
"İstanbul'da tarihi ve mimari kıymetleri ile yaşatılmaları gereken eserlerden Mesih Paşa Camii'nin 11.225,05; Süleymaniye Camii'nin 30.349,95; Mahmutpaşa Camii'nin 14.13.42; Azapkapı Camii'nin 10.783,96; Sultan Selim Camii'nin 17.320,50 ve Laleli Camii'nin de 15.160,35 lira masrafla tamir edilebileceği anlaşılmasına ve güzel eserlerden olan bu camilerin eski şekillerini ve tarihi kıymetlerini bozmayacak bir surette tamir ettirilmesi zarureti dolayısıyla emaneten yaptırılmasına Vakıflar Umum Müdürlüğü'nün 14/7/936 tarih ve 188773/122 sayılı tezkeresiyle yapılan teklif üzerine icra vekilleri heyetinin 16/7/1936'da onanmıştır.
İmza: K.Atatürk"
26 Ağustos 1937’de;
“Çankırı Ulu Camii’nin son cemaat yeri kurşunları ile dahilindeki çatlakları takviyesi ve yağlı boya kalem işleri için yapılan keşfi dairesinde 12.965 lira 68 kuruşla emanet en bu eserin tamiri
Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün 216455/146 sayılı ve 23/8/1937 tarihli teklifi üzerine icra vekilleri heyetince 26/8/1937 tarihinde onanmıştır.
İmza: K. Atatürk.”
10 Haziran 1938'de;
Tarihi ve mimari kıymeti haiz Ankara Cebeci civarında Cenabi Ahmed Paşa Camii'nin tamiri esnasında 155 metro murabbaı bir saha ile minaresinin şerefe ve petek kısmında taşlardan bazılarının da çürüdüğü görülmüş ve bunların tamamının değiştirilmesinde zaruret bulunduğundan, 8.216 liraya yapılabileceği anlaşılan bu işlerin Vakıflar Umum Müdürlüğü'nün 10/6/1938 tarih ve 13934/103 tezkeresi üzerine İcra Vekilleri Heyetince 10/6/l938 tarihinde onanmıştır.
İmza: K. Atatürk."
Kaynak: Hoş Geldin Atatürk Haydar Baş
Dahası, camisi olmayan veya Kurtuluş Savaşı yıllarında camisi yıkılan köylere ve kentlere bizzat Atatürk cami yaptırmıştır. Örneğin, Eskişehir’in Mihalıççık köyündeki tarihi bir cami, Atatürk’ün verdiği 5.000 lirayla yeniden yaptırılmıştır. Atatürk, Kuran’ı ve hutbeleri Türkleştirirken “namaza çağrı” anlamına gelen ezanı da Türkçeleştirmiştir. Ezandaki Arapça “Allah’u ekber” yerine Türkçe “Tanrı
uludur” ifadesinin kullanılmaya başlanmasını “dinsizlik” olarak yorumlayanlara şunu hatırlatmak gerekir: “Tanrı” adı, “Yaradan”ın en eski adlarından biridir. “Allah” adı ilk kez MS 600’lerde kullanılırken, “Tanrı” adı MÖ 3000’lerde Sümerlerde “Dingir”, MS 700’lerde Türklerde “Tengri” biçiminde kullanılmıştır. Tarihimizde Cumhuriyet’ten çok önce de “Tanrı” adı kullanılmıştır.
Kaynak: Sinan Meydan Aklı Kemal Cilt 1
Not: Alıntı yaparken bazen yazım yanlışları yapmış olabilirim.
1: Ayasofya Camisi 1 Ağustos 1926 tarihli, Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesi ile Ayasofya Camii’nin Vakıflar İdaresi Fen Heyeti’nce emaneten tamirine karar verildi. (BCA, 30.18.01.01.20.49.13)
2: Yeni Cami ve Süleymaniye Camisi28 Haziran 1938 tarihli, Cumhurbaşkanı Atatürk imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle İstanbul’daki Yeni Cami ve Süleymaniye Camisi’nin tamiratının emaneten yaptırılmasına karar verildi.(BCA, 30.18.01.02.83.59.10)
3: Sultanahmet Camisi 23 Ekim 1929 tarihli, Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle İstanbul’daki Sultanahmet Camisi’nin tamirinin emaneten yaptırılmasına karar verildi.(BCA, 30.18.01.02.6.52.1)
4: Cenabi Ahmet Paşa Camisi1 Ekim 1936 tarihli, Cumhurbaşkanı Atatürk imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle Ankara’daki tarihi Cenabi Ahmet Paşa Camisi’nin emaneten tamir ettirilmesine karar verildi. (BCA, 30.18.01.02.80.96.8)
5: İstanbul’da altı cami16 Temmuz 1936 tarihli, Cumhurbaşkanı Atatürk imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle tarihi ve mimari değeri olan 6 caminin (Mesihpaşa Camisi, Süleymaniye Camisi, Mahmutpaşa Camisi, Azapkapı Camisi, Sultanselim Camisi, Laleli Camisi’nin) tamirlerinin emaneten yapılmasına karar verildi. (BCA, 30.18.01.02.67.61.6)
6: Cedid Ali Paşa Camisi ve Muradiye Camisi17 Eylül 1933 tarihli, Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle Babaeski’deki Cedid Ali Paşa Camisi ile Manisa’daki Muradiye Camisi’nin tamirine karar verildi. (BCA, 30.18.01.02.39.64.19)
7: Edirne’deki Üç Şerefeli Cami20 Eylül 1931 tarihli, Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle Edirne’deki Üç Şerefeli Cami’nin emaneten tamir ettirilmesine karar verildi. (BCA, 30.18..01.02.23.65.15)
8: Neslişah Camisi1 Mayıs 1932 tarihli, Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle İstanbul Edirnekapı’daki Neslişah Camisi’nin emaneten tamir ettirilmesine karar verildi.(BCA, 30.18..01.02.28.36.8)
9: Çankırı Ulu Cami26 Ağustos 1937 tarihli, Cumhurbaşkanı Atatürk imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle Çankırı Ulu Cami’nin emaneten tamir ettirilmesine karar verildi. (BCA, 30.18.01.02.78.75.7)
10: Bozoyük, Elmalı ve Afyon’da üç cami10 Haziran 1938 tarihli, Cumhurbaşkanı Atatürk imzalı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle Bozöyük’te Kasımpaşa, Elmalı’da Ömer Paşa, Afyon’da Gedik Ahmet Paşa Camisi’nin emaneten tamir ettirilmesine karar verildi. (BCA, 30.18.01.02.83.52.7)
Kaynak:
https://www.sozcu.com.tr/iste-devletin-arsiv-belgeleri-wp5940402
Atatürk'ün 1936-1938 yılları arasında İstanbul'da tamir ettirdiği camiler:
Atatürk'ün 1936-1938 yılları arasında Bursa'da tamir ettirdiği camiler:
Atatürk'ün 1936-1938 yılları arasında Edirne'de tamir ettirdiği camiler:
Atatürk'ün 1936-1938 yılları arasında Ankara'da tamir ettirdiği camiler:
Atatürk'ün 1936-1938 yılları arasında Anadolu'da tamir ettirdiği camiler:
Kaynak:
1924-1935 yılları arasında tamir edilen cami ve mescidler şöyledir:
Edirne: Selimiye, Üç Şerefeli Bayezid ve Süleymaniye minareleri, toplam 20.000 lira harcanmıştır.
İstanbul’da: Sultanahmet Camii, 50.535 lira harcanmıştır.
İstanbul: Kandilli Camii inşası, 17.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Fıstıklı Camii inşası, 17.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Ayasofya Camii, 52.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Piri Mehmet Paşa Camii, 5.638 lira harcanmıştır.
İstanbul: Cedit Ali Paşa Camii, 10.000 lira harcanmıştır.
Kırklareli: Sokullu Camii, 12.995 lira harcanmıştır.
Manisa: Muradiye Camii, 12.000 lira harcanmıştır.
Edirne: Üç Şerefeli Camii, 7.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Ayakapı’da Gül Camii, 2.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: İmrahor Camii, 1.500 lira harcanmıştır.
İstanbul: Beylerbeyi Camii, 4.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Cihangir Camii, 2.844 lira harcanmıştır.
İstanbul: Zeynep Sultan Camii, 4.300 lira harcanmıştır.
İstanbul: Sultan Bayezid Camii, 12.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Selimiye Camii, 4.620 lira harcanmıştır.
İstanbul: Yeni Camii, 1.506 lira harcanmıştır.
İstanbul: Balipaşa Camii, 8.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Mecidiye Camii, 2.500 lira harcanmıştır.
İstanbul: Nusratiye camii, 2.200 lira harcanmıştır.
İstanbul: Molla Çelebi Camii, 5.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Büyük Piyale Camii, 1.696 lira harcanmıştır.
İstanbul: Rumi Mehmet Paşa Camii, 1.800 lira harcanmıştır.
İstanbul: Mihriham Camii, 2.071 lira harcanmıştır.
İstanbul: Teşvikiye Camii, 1.422 lira harcanmıştır.
İstanbul: Hazreti Halid Camii, 7.000 lira harcanmıştır.
İstanbul: Rüstem Paşa Camii, 8.344 lira harcanmıştır.
İstanbul: Küçük Ayasofya Camii, 2.820 lira harcanmıştır.
İstanbul: Mimar Sinan Türbesi, 6.617 lira harcanmıştır.
İstanbul: Süleymaniye Camii, 6.300 lira harcanmıştır.
1924-1935 seneleri arasında Atatürk’ün emri ve izni ile cami tamirlerine toplam 293.608 lira harcanmıştır.
ATATÜRK, HARABE HALİNE DÖNEN PEK ÇOK CAMİYİ TAMİR ETTİRMİŞTİR
Mustafa Kemal, 1922 yılında Bakanlar Kurulu'nun ilk toplantısında, Yunan çekilişi sırasında birkaç bin caminin yakılıp, yıkıldığını belirterek; "Bu camileri yenilemek görevimizdir. Bu hizmeti nutuk atmadan, gösterişe kaçmadan, siyasete alet etmeden yerine getirelim" demiştir.
O dönemde Hindistan'dan gelerek şahsı adına hesaba yatan paradan 110 bin lirayı, Yunan ordusunun çekilirken yakıp yıktığı yerlerin onarılmasına harcadığı bilinmektedir.
Bu ve benzeri sözleri ve icraatları, O'nun bu hizmeti Allah rızası için yaptığını göstermektedir.
Bugün dindar gözüken siyasilerin cami yıktığına, Kur'an kursu kapattığına şahit oluyoruz. Oysa dinsiz diye yaftalanmaya çalışılan Atatürk cami onarmış, savaştan çıkmış devlet bütçesinin önemli bir bölümünü bu tamire ayırmayı uygun bulmuştur.
Mesela 1 Mart 1923 tarihinde Meclis'in 4.toplantı yılını açış konuşmasında bakın ne diyor:
"Efendiler! Geçen sene zarfında Evkaf Vekaleti din ve hayır işleriyle ilgili binaların tamirat ve inşaatında oldukça muhim bir faaliyet göstermiştir. Vuku bulan tamirat yekunu, memleketin muhtelif noktalarına ait olmak üzere 126 cami ve mescid-i şerif ile 31 medrese ve mektep; 22 suyolu ve çeşme, 175 akar ve 26 hamama ulaşmıştır.
Atatürk'ün, senelerce hizmetinde bulunan emir çavuşu Mihalıçıkklı Ali Metin aracılığıyla 5 bin lira göndererek kasabanın tek camiini yaptırdığı bilinmektedir. Bu cami bugün Mihalıççık Atatürk Cami olarak anılmaktadır.
Yine, kasırga nedeniyle zarar gören Edirne'deki, Selimiye Camii Atatürk'ün talimatıyla onarılmıştır.
23 Ekim 1929 tarihinde kabul edilen kararla;
"Bir surette tamirine lüzum görülen ve bilkeşif 30.000 lira ile kabil olacağı anlaşılan Sultan Ahmed Camii tamiratının Evkaf Umum Müdürlüğü'nün 22/9/929 tarih ve 68476/93 numaralı tezkeresiyle yapılan teklifi üzerine icra vekilleri heyetinin 23/10/929 tarihli içtimaında tasvip ve kabul olunmuştur.
İmza: Gazi Mustafa Kemal"
9 Aralık 1931'de Eyüp Camii'nin tamiri için şu kararı çıkarmıştır:
"1999 lira ve 70 kuruş bedeli keşfi bulunan İstanbul Eyüp Camii kurşun ve sıva tamiratının teahhüde talip çıkmadığından emaneten yaptırılması, Evkaf Umum Müdürlüğü'nün 6/12/1931 tarih ve 160 numaralı tezkeresiyle vuku bulan teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyeti'nin 9/12/1931 tairhli içtimaında tasvip ve kabul olunmuştur.
İmza: Gazi Mustafa Kemal"
16 Temmuz 1936'da yine cami onarımları için;
"İstanbul'da tarihi ve mimari kıymetleri ile yaşatılmaları gereken eserlerden Mesih Paşa Camii'nin 11.225,05; Süleymaniye Camii'nin 30.349,95; Mahmutpaşa Camii'nin 14.13.42; Azapkapı Camii'nin 10.783,96; Sultan Selim Camii'nin 17.320,50 ve Laleli Camii'nin de 15.160,35 lira masrafla tamir edilebileceği anlaşılmasına ve güzel eserlerden olan bu camilerin eski şekillerini ve tarihi kıymetlerini bozmayacak bir surette tamir ettirilmesi zarureti dolayısıyla emaneten yaptırılmasına Vakıflar Umum Müdürlüğü'nün 14/7/936 tarih ve 188773/122 sayılı tezkeresiyle yapılan teklif üzerine icra vekilleri heyetinin 16/7/1936'da onanmıştır.
İmza: K.Atatürk"
26 Ağustos 1937’de;
“Çankırı Ulu Camii’nin son cemaat yeri kurşunları ile dahilindeki çatlakları takviyesi ve yağlı boya kalem işleri için yapılan keşfi dairesinde 12.965 lira 68 kuruşla emanet en bu eserin tamiri
Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün 216455/146 sayılı ve 23/8/1937 tarihli teklifi üzerine icra vekilleri heyetince 26/8/1937 tarihinde onanmıştır.
İmza: K. Atatürk.”
10 Haziran 1938'de;
Tarihi ve mimari kıymeti haiz Ankara Cebeci civarında Cenabi Ahmed Paşa Camii'nin tamiri esnasında 155 metro murabbaı bir saha ile minaresinin şerefe ve petek kısmında taşlardan bazılarının da çürüdüğü görülmüş ve bunların tamamının değiştirilmesinde zaruret bulunduğundan, 8.216 liraya yapılabileceği anlaşılan bu işlerin Vakıflar Umum Müdürlüğü'nün 10/6/1938 tarih ve 13934/103 tezkeresi üzerine İcra Vekilleri Heyetince 10/6/l938 tarihinde onanmıştır.
İmza: K. Atatürk."
Kaynak: Hoş Geldin Atatürk Haydar Baş
Dahası, camisi olmayan veya Kurtuluş Savaşı yıllarında camisi yıkılan köylere ve kentlere bizzat Atatürk cami yaptırmıştır. Örneğin, Eskişehir’in Mihalıççık köyündeki tarihi bir cami, Atatürk’ün verdiği 5.000 lirayla yeniden yaptırılmıştır. Atatürk, Kuran’ı ve hutbeleri Türkleştirirken “namaza çağrı” anlamına gelen ezanı da Türkçeleştirmiştir. Ezandaki Arapça “Allah’u ekber” yerine Türkçe “Tanrı
uludur” ifadesinin kullanılmaya başlanmasını “dinsizlik” olarak yorumlayanlara şunu hatırlatmak gerekir: “Tanrı” adı, “Yaradan”ın en eski adlarından biridir. “Allah” adı ilk kez MS 600’lerde kullanılırken, “Tanrı” adı MÖ 3000’lerde Sümerlerde “Dingir”, MS 700’lerde Türklerde “Tengri” biçiminde kullanılmıştır. Tarihimizde Cumhuriyet’ten çok önce de “Tanrı” adı kullanılmıştır.
Kaynak: Sinan Meydan Aklı Kemal Cilt 1
Son düzenleyen: Moderatör:
