Konu Başlıkları Gizle
- 1 Bir kıyaslama ile başlayalım: Laptoplar Neden Masaüstü Bilgisayarlardan Daha Sıcak Çalışır?
- 2 Ekran Kartlarında Ortalama Kaç Dereceler Normaldir?
- 3 Termal Macun Zamanla Bozulur mu?
- 4 Son Dönemin Popüler İsmi: PTM7950
- 5 Soğutucu Stantların Gerçek Kazancı Nedir?
- 6 En Çok Yapılan Hata Sorunun Kaynağını Yanlış Yerde Aramak
- 7 SONUÇ:
Selamlar, esenlikler.
Bu yazıda, laptoplarda, özellikle gaming laptoplarda ısınma ve soğutma hakkında bilinmesi gerekenleri konuşacağız. Bu başlığın içinde ise 90 derece gibi sıcaklık değerlerinin normalliğini ve anormalliğini, termal macunların ne zaman değişmesi gerektiğini, PTM7950'nin gerçekten işe yarayıp yaramadığını ele alacağız.
Laptop kullanıcılarının en çok kafasını kurcalayan konulardan biri sıcaklık değerleri, üzerinde durulması gereken önemli bir nokta. Özellikle yeni bir oyuncu laptopu alan kullanıcılar, oyun sırasında işlemcinin veya ekran kartının 85-90 dereceleri gördüğünü fark ettiğinde doğal olarak endişeleniyor.
İnternette biraz araştırma yapıldığında ise birbirinden tamamen farklı yorumlarla karşılaşmak mümkün:
Örneğin bir kullanıcı "90 derece normal." derken başka biri "90 dereceyi gördüyse cihaz yanıyor, büyük sıkıntı." diyebiliyor. Benzer şekilde termal macunlar, PTM7950 ve soğutucu stantlar hakkında da çok fazla bilgi kirliliği bulunmakta. Gelin bunları bir konuşalım.
Öncelikle en temel noktadan başlamak gerekiyor. Birçok kullanıcı, sıcaklık değerlerini masaüstü bilgisayarlarla kıyaslıyor. Ancak bu kıyaslama çoğu zaman doğru sonuç vermiyor. Çünkü masaüstü sistemlerde büyük kasalar, geniş hava akışı, devasa kule tipi işlemci soğutucuları ve yüksek hacimli fanlar bulunuyor. Laptoplarda ise çok daha güçlü bileşenler birkaç santimetrelik bir alan içerisine sığdırılmaya çalışılıyor. Haliyle ortaya daha sıcak manzaralar çıkyor. Örneğin günümüzdeki birçok oyuncu laptopunda masaüstü seviyesine yaklaşan işlemciler ve oldukça güçlü ekran kartları bulunuyor. Ancak bu donanımların tamamı ince bir kasa içerisine yerleştiriliyor, bu da bazı modellerde 90-95 ve hatta biraz daha abartırsak 100 derecelere davetiye çıkarıyor. Doğal olarak ortaya çıkan ısıyı uzaklaştırmak masaüstü sistemlere göre çok daha zor hale geliyor. Bu nedenle de laptoplarda 80-90 derece seviyeler, masaüstünde olduğu kadar sıra dışı kabul edilmiyor.
Mesela gelin 90 derece sıcaklığın normalliğini veya anormalliğini konuşalım:
Bu sorunun cevabı aslında kullanım senaryosuna göre değişmekte. Masaüstünde internette gezinirken işlemcinin 90 derece olması ciddi bir problem sayılabilir. Ancak bir oyuncu laptopunda yüksek işlemci kullanımı gerektiren bir oyunda 90 derece görmek çoğu zaman normaldir. Kısacası yapacağınız eylemler, cihazı soktuğunuz yük bu sıcaklık seviyesini belirliyor. Zaten modern işlemciler artık eski nesillerden farklı çalışıyor. Günümüzde hem AMD hem Intel işlemciler mümkün olan en yüksek performansı elde etmek için sıcaklık limitlerine kadar çıkmayı hedefliyor.
Yani işlemci kendi kendine şu cümleyi kurabiliyor:
"Benim sıcaklık limitim 95 derece. O halde performansımı artırayım ve bu limite yaklaşayım."
- mantığıyla çalışabiliyor. Bu yüzden sıcaklığa tek başına bakmak yanıltıcı olabilir. Asıl önemli olan sistemin nasıl davrandığı.
Peki hangi durumlarda endişelenmemiz gerek? Eğer aşağıda yazdığım belirtilerden biri varsa sıcaklıklar sorun yaratmaya başlamış olabilir:
Tabii bir de Termal Throttling olayı var, kısaca; İşlemcinin sıcaklığından dolayı performansını (GHz) düşürme olayına Throttling denir. Kendini bu sayede korumaya alır ve kısa devre, kapanma vb. gibi şeyler yaşanmaz.
İşlemci kadar ekran kartı sıcaklığı da önemli. Günümüzde birçok laptop ekran kartı yük altındayken 70-85 dereceler arasında çalışabilir. Genelde bu normal kabul edilir. Tabii bu değerler modelden modele göre de değişebilir. Bazı ince kasalı modellerde 85 ve üstü dereceler görülebilirken güçlü soğutmaya sahip modellerde aynı ekran kartı 70 derece civarında çalışabilir. Burada da önemli olan tek başına sıcaklık değil, ekran kartının saat hızlarını da koruyabilmesidir.
Kısa cevap, evet. Ancak internette anlatıldığı kadar hızlı bozulmaz. Bazı kullanıcılar her 6 ayda bir veya 1 yıl dolmadan termal macun değiştirmeyi tavsiye ediyor. Gerçekte ise kaliteli bir termal macun 1 yılı aşkın, belki daha fazla süre boyunca bile görevini yerine getirebilir. Buradaki önemli konu termal macunun kalitesi kadar laptopun çalışma şartlarıdır. Örneğin sürekli yüksek sıcaklık altında çalışan bir oyuncu laptopunda termal arayüz malzemesi daha hızlı yıpranabilir. Buna karşılık günlük kullanım amaçlı bir cihazda belki yıllarca sorunsuz şekilde kullanılabilir. Bu nedenle bakım için takvime bakıldığı kadar sistemin çalışma şartlarına ve belirtilerine de bakmak lazım.
Bazı belirtiler oldukça net. Örneğin laptop ilk alındığında aynı oyunda 80 derece çalışırken birkaç yıl sonra 95 dereceye çıkmaya başlamışsa bir şeylerin değiştiği açıktır.
Özellikle şu durumlar dikkat çekici:
Son yıllarda laptop dünyasında en çok konuşulan ürünlerden biri Honeywell PTM7950 oldu. PTM7950, faz değişimli termal arayüz malzemesi olarak geçer. Belirli sıcaklıklara ulaştığında yüzeye daha iyi yayılır ve işlemci ile soğutucu arasındaki teması optimize eder. Özellikle laptoplarda tercih edilmesinin sebebi uzun ömürlü olmasıdır. Klasik termal macunlarda görülen pompalanma etkisi laptoplarda önemli bir problemdir. Laptop sürekli ısınıp soğudukça termal macun zamanla yüzeyden uzaklaşabilir. Bu durum sıcaklıkların yükselmesine neden olabilir. PTM7950 bu konuda genellikle daha başarılı sonuçlar verebiliyor.
Avantajları:
Hayır. Bu noktada ciddi bir yanlış anlaşılma bulunuyor. Bazı kullanıcılar PTM7950 takıldığı anda sıcaklıkların 10-15 derece düşeceğini düşünüyor.
Gerçekte ise böyle bir garanti söz konusu değil. Eğer laptopunuzda zaten kaliteli ve doğru uygulanmış bir termal macun varsa sıcaklık farkı çok büyük olmayabilir. Hatta bazı durumlarda ilk günlerde MX-6 veya MX-7 gibi kaliteli macunlarla benzer sonuçlar görmek mümkündür. Fakat burada vurgulanması gereken nokta PTM7950'nin asıl gücünün uzun vadede ortaya çıktığıdır.
Yani bana kalırsa bir soğutucu yerine stant almak daha makul. Soğutucular kötü demiyorum fakat iyi bir soğutucu için 2K ve üstü fiyatlar vermek zorunda kalabilirsiniz. Bunun aksine 250 TL'lik basit bir stant bile işi çözecektir diye düşünmekteyim.
Hatta linkini de bırakayım: Nazalya Metal 7 Kademeli Ayarlanabilir Laptop Bilgisayar Standı - Macbook Notebook Tablet Uyumlu - Fiyatı, Yorumları
Peki bu stantlar gerçekten işe yarıyor mu? Bu da kullanıcıların en çok tartıştığı konulardan biri. Kısa cevap: Evet, ancak beklentiyi doğru ayarlamak gerekiyor. Bazı kullanıcılar soğutucu stant aldıktan sonra sıcaklığın 15-20 derece düşeceğini düşünüyor. Böyle bir durum çoğu zaman gerçekleşmez, hatta gerçekleşmez zaten. Çünkü soğutucu stantlar doğrudan işlemciyi veya ekran kartını soğutmaz. Asıl yaptıkları şey laptopun daha rahat hava almasını sağlamaktır. Fakat kaliteli bir model kullanırsanız hava akışı iyileşebilir, kasa sıcaklığı azalabilir, fanların işi kolaylaşabilir, işlemci ve ekran kartında birkaç derecelik düşüş görülebilir. Ancak mucize beklemek doğru değildir. Bazı laptoplarda 2-3 derece fark görülürken bazı modellerde 5-8 dereceye kadar kazanç elde edilebilir. Bu biraz da cihazın hava girişlerinin konumu ve soğutma tasarımına bağlıdır.
Birçok kullanıcı yüksek sıcaklık gördüğünde doğrudan termal macun değiştirmeye veya soğutucu almaya yöneliyor. Oysa bazen sorun çok daha basit olabiliyor.
Örneğin:
* Tozlanmış fanlar
* Tıkanmış hava kanalları
* Arka hava girişlerinin kapanması
* Yanlış güç profilleri
* Gereksiz çalışan arka plan uygulamaları
- Bu tür problemler de sıcaklıkları ciddi şekilde etkileyebilir. Bu yüzden bakım yapmadan önce sorunun kaynağını doğru belirlemek önemlidir.
Laptoplarda yüksek sıcaklık görmek her zaman arıza olduğu anlamına gelmez. Günümüzde özellikle oyuncu laptoplarında 85-95 derece aralığı oldukça yaygın bir durumdur. Önemli olan cihazın bu sıcaklıklarda performansını koruyabilmesidir.
Termal macun değişimi belirli bir takvime göre değil, sıcaklık ve performans değişimlerine göre değerlendirilmelidir. PTM7950 uzun ömürlü yapısıyla dikkat çekerken kaliteli termal macunlar da hâlâ güçlü alternatifler arasında yer almaktadır.
Soğutucu standlar ise doğru beklentiyle kullanıldığında faydalı olabilir ancak tek başlarına bir soğutma mucizesi yaratmaları beklenmemelidir.
Laptop sıcaklıkları konusunda en doğru yaklaşım, tek bir değere odaklanmak yerine sistemin genel davranışını değerlendirmek ve ihtiyaç duyulduğunda doğru bakım yöntemlerini uygulamaktır.
Umarım faydalı olmuştur. İyi forumlarınız olsun.
Bu yazıda, laptoplarda, özellikle gaming laptoplarda ısınma ve soğutma hakkında bilinmesi gerekenleri konuşacağız. Bu başlığın içinde ise 90 derece gibi sıcaklık değerlerinin normalliğini ve anormalliğini, termal macunların ne zaman değişmesi gerektiğini, PTM7950'nin gerçekten işe yarayıp yaramadığını ele alacağız.
Laptop kullanıcılarının en çok kafasını kurcalayan konulardan biri sıcaklık değerleri, üzerinde durulması gereken önemli bir nokta. Özellikle yeni bir oyuncu laptopu alan kullanıcılar, oyun sırasında işlemcinin veya ekran kartının 85-90 dereceleri gördüğünü fark ettiğinde doğal olarak endişeleniyor.
İnternette biraz araştırma yapıldığında ise birbirinden tamamen farklı yorumlarla karşılaşmak mümkün:
Örneğin bir kullanıcı "90 derece normal." derken başka biri "90 dereceyi gördüyse cihaz yanıyor, büyük sıkıntı." diyebiliyor. Benzer şekilde termal macunlar, PTM7950 ve soğutucu stantlar hakkında da çok fazla bilgi kirliliği bulunmakta. Gelin bunları bir konuşalım.
Bir kıyaslama ile başlayalım: Laptoplar Neden Masaüstü Bilgisayarlardan Daha Sıcak Çalışır?
Öncelikle en temel noktadan başlamak gerekiyor. Birçok kullanıcı, sıcaklık değerlerini masaüstü bilgisayarlarla kıyaslıyor. Ancak bu kıyaslama çoğu zaman doğru sonuç vermiyor. Çünkü masaüstü sistemlerde büyük kasalar, geniş hava akışı, devasa kule tipi işlemci soğutucuları ve yüksek hacimli fanlar bulunuyor. Laptoplarda ise çok daha güçlü bileşenler birkaç santimetrelik bir alan içerisine sığdırılmaya çalışılıyor. Haliyle ortaya daha sıcak manzaralar çıkyor. Örneğin günümüzdeki birçok oyuncu laptopunda masaüstü seviyesine yaklaşan işlemciler ve oldukça güçlü ekran kartları bulunuyor. Ancak bu donanımların tamamı ince bir kasa içerisine yerleştiriliyor, bu da bazı modellerde 90-95 ve hatta biraz daha abartırsak 100 derecelere davetiye çıkarıyor. Doğal olarak ortaya çıkan ısıyı uzaklaştırmak masaüstü sistemlere göre çok daha zor hale geliyor. Bu nedenle de laptoplarda 80-90 derece seviyeler, masaüstünde olduğu kadar sıra dışı kabul edilmiyor.
Mesela gelin 90 derece sıcaklığın normalliğini veya anormalliğini konuşalım:
Bu sorunun cevabı aslında kullanım senaryosuna göre değişmekte. Masaüstünde internette gezinirken işlemcinin 90 derece olması ciddi bir problem sayılabilir. Ancak bir oyuncu laptopunda yüksek işlemci kullanımı gerektiren bir oyunda 90 derece görmek çoğu zaman normaldir. Kısacası yapacağınız eylemler, cihazı soktuğunuz yük bu sıcaklık seviyesini belirliyor. Zaten modern işlemciler artık eski nesillerden farklı çalışıyor. Günümüzde hem AMD hem Intel işlemciler mümkün olan en yüksek performansı elde etmek için sıcaklık limitlerine kadar çıkmayı hedefliyor.
Yani işlemci kendi kendine şu cümleyi kurabiliyor:
"Benim sıcaklık limitim 95 derece. O halde performansımı artırayım ve bu limite yaklaşayım."
- mantığıyla çalışabiliyor. Bu yüzden sıcaklığa tek başına bakmak yanıltıcı olabilir. Asıl önemli olan sistemin nasıl davrandığı.
Peki hangi durumlarda endişelenmemiz gerek? Eğer aşağıda yazdığım belirtilerden biri varsa sıcaklıklar sorun yaratmaya başlamış olabilir:
- Oyunlarda anlık FPS düşüşleri yaşanıyorsa
- Oyunlarda takılmalar ve mikro donmalar oluşuyorsa
- Daha önce alınan performans artık alınamıyorsa
- Kasa, aşırı derecede ısınıyorsa
- Fanlar sürekli son devirde çalışıyorsa
- İşlemci frekansları sürekli düşüyorsa
Tabii bir de Termal Throttling olayı var, kısaca; İşlemcinin sıcaklığından dolayı performansını (GHz) düşürme olayına Throttling denir. Kendini bu sayede korumaya alır ve kısa devre, kapanma vb. gibi şeyler yaşanmaz.
Ekran Kartlarında Ortalama Kaç Dereceler Normaldir?
İşlemci kadar ekran kartı sıcaklığı da önemli. Günümüzde birçok laptop ekran kartı yük altındayken 70-85 dereceler arasında çalışabilir. Genelde bu normal kabul edilir. Tabii bu değerler modelden modele göre de değişebilir. Bazı ince kasalı modellerde 85 ve üstü dereceler görülebilirken güçlü soğutmaya sahip modellerde aynı ekran kartı 70 derece civarında çalışabilir. Burada da önemli olan tek başına sıcaklık değil, ekran kartının saat hızlarını da koruyabilmesidir.
Termal Macun Zamanla Bozulur mu?
Kısa cevap, evet. Ancak internette anlatıldığı kadar hızlı bozulmaz. Bazı kullanıcılar her 6 ayda bir veya 1 yıl dolmadan termal macun değiştirmeyi tavsiye ediyor. Gerçekte ise kaliteli bir termal macun 1 yılı aşkın, belki daha fazla süre boyunca bile görevini yerine getirebilir. Buradaki önemli konu termal macunun kalitesi kadar laptopun çalışma şartlarıdır. Örneğin sürekli yüksek sıcaklık altında çalışan bir oyuncu laptopunda termal arayüz malzemesi daha hızlı yıpranabilir. Buna karşılık günlük kullanım amaçlı bir cihazda belki yıllarca sorunsuz şekilde kullanılabilir. Bu nedenle bakım için takvime bakıldığı kadar sistemin çalışma şartlarına ve belirtilerine de bakmak lazım.
Termal Macun Değiştirme Zamanının Geldiğini Nasıl Anlarız?
Bazı belirtiler oldukça net. Örneğin laptop ilk alındığında aynı oyunda 80 derece çalışırken birkaç yıl sonra 95 dereceye çıkmaya başlamışsa bir şeylerin değiştiği açıktır.
Özellikle şu durumlar dikkat çekici:
- Sıcaklıkların zamanla yükselmesi
- Ani performans düşüşleri
- Isınmaya bağlı frekans düşüşleri
- Fan temizliğinin işe yaramaması
- Fan sesinin belirgin şekilde artması
Son Dönemin Popüler İsmi: PTM7950
Son yıllarda laptop dünyasında en çok konuşulan ürünlerden biri Honeywell PTM7950 oldu. PTM7950, faz değişimli termal arayüz malzemesi olarak geçer. Belirli sıcaklıklara ulaştığında yüzeye daha iyi yayılır ve işlemci ile soğutucu arasındaki teması optimize eder. Özellikle laptoplarda tercih edilmesinin sebebi uzun ömürlü olmasıdır. Klasik termal macunlarda görülen pompalanma etkisi laptoplarda önemli bir problemdir. Laptop sürekli ısınıp soğudukça termal macun zamanla yüzeyden uzaklaşabilir. Bu durum sıcaklıkların yükselmesine neden olabilir. PTM7950 bu konuda genellikle daha başarılı sonuçlar verebiliyor.
Avantajları:
- Daha stabil sıcaklıklar
- Düşük bakım ihtiyacı
- Laptop kullanımına uygun yapı
- Zamanla performans kaybının daha az olması
Hayır. Bu noktada ciddi bir yanlış anlaşılma bulunuyor. Bazı kullanıcılar PTM7950 takıldığı anda sıcaklıkların 10-15 derece düşeceğini düşünüyor.
Gerçekte ise böyle bir garanti söz konusu değil. Eğer laptopunuzda zaten kaliteli ve doğru uygulanmış bir termal macun varsa sıcaklık farkı çok büyük olmayabilir. Hatta bazı durumlarda ilk günlerde MX-6 veya MX-7 gibi kaliteli macunlarla benzer sonuçlar görmek mümkündür. Fakat burada vurgulanması gereken nokta PTM7950'nin asıl gücünün uzun vadede ortaya çıktığıdır.
Soğutucu Stantların Gerçek Kazancı Nedir?
Yani bana kalırsa bir soğutucu yerine stant almak daha makul. Soğutucular kötü demiyorum fakat iyi bir soğutucu için 2K ve üstü fiyatlar vermek zorunda kalabilirsiniz. Bunun aksine 250 TL'lik basit bir stant bile işi çözecektir diye düşünmekteyim.
Hatta linkini de bırakayım: Nazalya Metal 7 Kademeli Ayarlanabilir Laptop Bilgisayar Standı - Macbook Notebook Tablet Uyumlu - Fiyatı, Yorumları
Peki bu stantlar gerçekten işe yarıyor mu? Bu da kullanıcıların en çok tartıştığı konulardan biri. Kısa cevap: Evet, ancak beklentiyi doğru ayarlamak gerekiyor. Bazı kullanıcılar soğutucu stant aldıktan sonra sıcaklığın 15-20 derece düşeceğini düşünüyor. Böyle bir durum çoğu zaman gerçekleşmez, hatta gerçekleşmez zaten. Çünkü soğutucu stantlar doğrudan işlemciyi veya ekran kartını soğutmaz. Asıl yaptıkları şey laptopun daha rahat hava almasını sağlamaktır. Fakat kaliteli bir model kullanırsanız hava akışı iyileşebilir, kasa sıcaklığı azalabilir, fanların işi kolaylaşabilir, işlemci ve ekran kartında birkaç derecelik düşüş görülebilir. Ancak mucize beklemek doğru değildir. Bazı laptoplarda 2-3 derece fark görülürken bazı modellerde 5-8 dereceye kadar kazanç elde edilebilir. Bu biraz da cihazın hava girişlerinin konumu ve soğutma tasarımına bağlıdır.
En Çok Yapılan Hata Sorunun Kaynağını Yanlış Yerde Aramak
Birçok kullanıcı yüksek sıcaklık gördüğünde doğrudan termal macun değiştirmeye veya soğutucu almaya yöneliyor. Oysa bazen sorun çok daha basit olabiliyor.
Örneğin:
* Tozlanmış fanlar
* Tıkanmış hava kanalları
* Arka hava girişlerinin kapanması
* Yanlış güç profilleri
* Gereksiz çalışan arka plan uygulamaları
- Bu tür problemler de sıcaklıkları ciddi şekilde etkileyebilir. Bu yüzden bakım yapmadan önce sorunun kaynağını doğru belirlemek önemlidir.
SONUÇ:
Laptoplarda yüksek sıcaklık görmek her zaman arıza olduğu anlamına gelmez. Günümüzde özellikle oyuncu laptoplarında 85-95 derece aralığı oldukça yaygın bir durumdur. Önemli olan cihazın bu sıcaklıklarda performansını koruyabilmesidir.
Termal macun değişimi belirli bir takvime göre değil, sıcaklık ve performans değişimlerine göre değerlendirilmelidir. PTM7950 uzun ömürlü yapısıyla dikkat çekerken kaliteli termal macunlar da hâlâ güçlü alternatifler arasında yer almaktadır.
Soğutucu standlar ise doğru beklentiyle kullanıldığında faydalı olabilir ancak tek başlarına bir soğutma mucizesi yaratmaları beklenmemelidir.
Laptop sıcaklıkları konusunda en doğru yaklaşım, tek bir değere odaklanmak yerine sistemin genel davranışını değerlendirmek ve ihtiyaç duyulduğunda doğru bakım yöntemlerini uygulamaktır.
Umarım faydalı olmuştur. İyi forumlarınız olsun.
Son düzenleyen: Moderatör:
. Güzel rehber, eline sağlık. Ben 85-90 derecelerde mutluyum şu an.
