lazye
Üstün
- Katılım
- 5 Şubat 2024
- Mesajlar
- 1.462
- Makaleler
- 1
- Çözümler
- 14
- Beğeniler
- 839
Konu Başlıkları Gizle
1. Sorunun Kaynağı
AMD ekran kartlarında VRAM saat hızı (Memory clock), ekrana gönderilen piksel saati (Pixel Clock) ile bağlantılıdır.
- Eğer pixel clock belirli bir eşiğin üstüne çıkarsa, ekran kartı VRAM'i sürekli yüksek frekansta çalıştırır.
- Bu durumda boşta (Idle) güç tüketimi yükselir ve VRAM saati 1750 MHz gibi yüksek bir değere takılı kalır.
- Özellikle HDMI 1.3/1.4 bağlantılarında 340 MHz civarı bir sınır vardır.
- DisplayPort bağlantısında da benzer şekilde pixel clock çok yükselirse aynı sorun yaşanır.
2. Pixel Clock Nasıl Hesaplanır?
Pixel Clock şu formülle bulunur:
Kod:
PixelClock=(Hactive+Hfront+Hsync+Hback)×(Vactive+Vfront+Vsync+Vback)×Hz- H (horizontal) değerleri → yatay piksel sayısı
- V (vertical) değerleri → dikey satır sayısı
- Hz → yenileme hızı
Kavramlar Arası İlişki
A. Active (Görüntü Alanı)
- Monitör Çözünürlüğü (örneğin. 1920×1080).
- Burada gerçek görüntü bilgisi var.
B. Front Porch (Ön aralık)
- Görüntü satırı bittikten sonra Sync sinyalinden önceki boşluk.
- Çok kısa bir süre.
- Monitörün görüntüyü işlerken “hazırlanma süresi” gibi.
3. Sync Width (Senkron Genişliği)
- Ekranın taramanın başını anlaması için gönderilen darbe (Sync Pulse) süresi.
- Yatay için: Tarayıcının satır başına dönme sinyali.
- Dikey için: Ekranın bir sonraki kareye geçme sinyali.
4. Back Porch (Arka aralık)
- Sync darbesinden sonraki boş alan.
- Yani ekran “hadi başla” komutunu aldıktan sonra görüntü başlamadan önceki bekleme süresi.
- Monitörün elektronik devresinin yeni satıra/kareye hazır hale gelmesi için gerekiyor.
Aralarındaki matematiksel ilişki formülü;
Kod:
Front Porch<Sync Width<Back Porch5. Blanking Interval (Boşluk Süresi)
- Front Porch + Sync Width + Back Porch toplamı.
- Yani bir satırın veya bir karenin görünmeyen kısmı.
Formül olarak:
Kod:
Hblanking=Hfront+Hsync+Hback
Kod:
Vblanking=Vfront+Vsync+Vback
Kod:
Htotal=Hactive+Hblanking
Kod:
Vtotal=Vactive+Vblanking
Kod:
PixelClock (Mhz)=Htotal×Vtotal×Hz
İlişkiyi Basitleştirelim
- Front Porch / Back Porch / Sync Width = Tek tek parçalar
- Blanking = Bu üçünün toplamı
- Pixel Clock = (Active + Blanking) × Refresh Rate
- Pixel Clock büyüdükçe → VRAM yükteymiş gibi davranır → Idle Power artar
Örnek: 1080p 144 Hz (standart CVT)
- H_Active = 1920
- H_Front = 88
- H_Sync = 44
- H_Back = 148 → H_Total = 2200
- V_Active = 1080
- V_Front = 4
- V_Sync = 5
- V_Back = 36 → V_Total = 1125
Hesap:
Kod:
2200×1125×144≈356.4𝑀𝐻𝑧Ortak pixel clock limitleri
DVI
Links | Limit | Data rate | Bandwidth |
|---|---|---|---|
| Single | 165 MHz | 3.96 Gbps | 4.95 Gbps |
| Dual | 330 MHz* | 7.92 Gbps | 9.9 Gbps |
HDMI
Version | Limit | Data rate | Bandwidth |
|---|---|---|---|
| 1.0-1.2a | 165 MHz | 3.96 Gbps | 4.95 Gbps |
| 1.3-1.4b | 340 MHz* | 8.16 Gbps | 10.2 Gbps |
| 2.0-2.0b | 600 MHz | 14.4 Gbps | 18 Gbps |
* HDMI 2.0'a sahip olmayan AMD GPU'lar 297 MHz ile sınırlıdır. HDMI 2.0'a sahip olmayan Intel GPU'lar 300,99 MHz ile sınırlıdır.
DisplayPort
DisplayPort sınırlamaları şerit sayısına ve bağlantı hızına bağlıdır:
- DisplayPort'un tüm sürümleri Düşük Bit Hızı (RBR) ve Yüksek Bit Hızı (HBR) desteğine sahiptir.
- Yüksek Bit Hızı 2 (HBR2), DisplayPort 1.2 ve daha yeni sürümler tarafından desteklenir.
- Yüksek Bit Hızı 3 (HBR3), DisplayPort 1.3 ve daha yeni sürümler tarafından desteklenir.
4 lanes
Link rate | 8 bpc limit | 6 bpc limit | Data rate | Bandwidth |
|---|---|---|---|---|
| 162 MHz (RBR) | 216 MHz | 288 MHz | 5.184 Gbps | 6.48 Gbps |
| 270 MHz (HBR) | 360 MHz | 480 MHz | 8.64 Gbps | 10.8 Gbps |
| 540 MHz (HBR2) | 720 MHz* | 960 MHz* | 17.28 Gbps | 21.6 Gbps |
| 810 MHz (HBR3) | 1080 MHz | 1440 MHz | 25.92 Gbps | 32.4 Gbps |
2 lanes
Link rate | 8 bpc limit | 6 bpc limit | Data rate | Bandwidth |
|---|---|---|---|---|
| 162 MHz (RBR) | 108 MHz | 144 MHz | 2.592 Gbps | 3.24 Gbps |
| 270 MHz (HBR) | 180 MHz | 240 MHz | 4.32 Gbps | 5.4 Gbps |
| 540 MHz (HBR2) | 360 MHz | 480 MHz | 8.64 Gbps | 10.8 Gbps |
| 810 MHz (HBR3) | 540 MHz | 720 MHz | 12.96 Gbps | 16.2 Gbps |
1 lane
Link rate | 8 bpc limit | 6 bpc limit | Data rate | Bandwidth |
|---|---|---|---|---|
| 162 MHz (RBR) | 54 MHz | 72 MHz | 1.296 Gbps | 1.62 Gbps |
| 270 MHz (HBR) | 90 MHz | 120 MHz | 2.16 Gbps | 2.7 Gbps |
| 540 MHz (HBR2) | 180 MHz | 240 MHz | 4.32 Gbps | 5.4 Gbps |
| 810 MHz (HBR3) | 270 MHz | 360 MHz | 6.48 Gbps | 8.1 Gbps |
- 2 lane modları genelde dizüstü bilgisayarlarda ve EDP (embedded DisplayPort) panellerde kullanılır.
- 1 lane modları çoğunlukla mobil cihazlar ve düşük çözünürlüklü uygulamalar için (örneğin VR gözlük içi ekran) kullanılır.
3. Çözüm: Blanking Değerlerini Ayarlamak
Monitörümüz için kullanılan Giriş/Çıkış Portlarını öğrenmeliyiz. Bunun en kolay yolu da monitörümüzün tam model bilgisini üreticinin kendi web sitesi üzerinde teknik özelliklerinden tam bilgileri sağlamalıyız.
Örnek;
ASUS TUF GAMING VG249Q1A
Giriş/Çıkış Portları
DisplayPort 1.2: X 1 adet
HDMI (v1.4): X2 adet
Ekran kartım monitöre HDMI 1.4 portu üzerinden bağlı olduğu için Pixel Clock'u ≤340 MHz olabilir.
- Vertical Back Porch ve Blanking değerlerini artırmamız gerekiyor bu da toplam vertical Total piksel sayısını artırır.
- Böylece uygun pixel clock ile VRAM artık Idle (boştayken) durumda frekans düşürerek güç tüketimi düşüyor.
Monitörümün fabrika çıkışı zamanlama değerleri incelendiğinde, ekran kartımın HDMI 1.4 portu üzerinden bağlandığını ve bu nedenle pixel clock değerinin 340 MHz'i aşmaması gerektiğini belirtmiştim. 1920×1080 çözünürlükte 144 Hz yenileme hızında hesaplanan pixel clock değeri 328.64 MHz olarak görünse de, ekran kartının VRAM saat hızının yine de maksimum seviyeye çıktığını ve sistemin boşta çalışırken dahi gereksiz güç tüketimine yol açtığını gözlemledim.
Teorik olarak bu değer, VRAM'in düşük saat hızına geçmesi için yeterli olmalıydı. Ancak burada farklı bir durum ortaya çıkıyor:
- VBlank düşük olursa → V_total küçülür → her kare daha az “boş satır” içerir.
- Böylece toplam tarama süresi kısalır, aynı kare daha sıkışık gönderilir. Bu da pixel Clock'u düşürür . Fakat buradaki asıl mesele pixel clock saat hızı zaten sınırlar dahilindedir. Boşluklar yeterince dolu olmadığı için GPU “yüksek bant genişliği gerekiyor” diye düşünür → VRAM'i yüksek frekansta sabitler.
Sonrasında sırasıyla ok ve ok seçiyoruz. CRU klasörünün içindeki restart64.exe iki kere çift tıklıyoruz masaüstü gidip gelecektir korkmayın. Masaüstü görüntü ayarlarından yenileme hızını kontrol edip çıkıyoruz.
Önemli olan vertical blanking değerini artırırken, pixel Clock'un 340 MHz'in üzerine çıkmasını önlemek için yatay zamanlama parametrelerinde düzenlemeler yaptım. Bu kapsamda, horizontal (front porch, Sync width ve back porch) değerlerini uygun şekilde düşürdüm. Bu düşürme işlemini, yukarıda açıkladığım aralarındaki ilişki çerçevesinde gerçekleştirdim; yani front porch en küçük, Sync width orta ve back porch en büyük olacak şekilde ayarlayarak hem pixel Clock'u hedeflenen sınırın altında tuttum hem de monitörün senkronizasyon gereksinimlerini korudum.
Kod:
Front Porch<Sync Width<Back Porch
Not: Bu rehberin diğer rehberlerden temel farkı, monitörün tazeleme oranını düşürmeden veya ekran zamanlayıcı ayarlarını değiştirmeden (CVT-RB kullanmadan), matematiği kullanarak pixel clock ve blanking interval ilişkilerini anlamaya dayalı bir yöntem sunmasıdır. Bu yaklaşım sayesinde tüm değerler, teorik ve pratik sınırlar gözetilerek olması gerektiği gibi ayarlanmakta ve böylece ekran kartının boşta yüksek VRAM frekansına takılması önlenerek güç tüketimi optimize edilmektedir.
Custom Resolution Utility (CRU) uygulaması için; https://www.monitortests.com/forum/Thread-Custom-Resolution-Utility-CRU
direkt indirme linki; https://www.monitortests.com/download/cru/old/cru-1.5.2.zip
Farklı yerlerde beni ve konuyu referans gösterip paylaşabilirsiniz. Emeğe saygı gösterip bir beğeniyi çok görmezsen sevinirim.
Son düzenleyen: Moderatör:
