Yusuf7878

Yetkin
Katılım
1 Şubat 2025
Mesajlar
2.606
Makaleler
14
Çözümler
11
Beğeniler
2.956
Herkese merhaba,

Bugün FSP’nin modellerine göz atmak istedim ve doğrusu biraz şaşırttılar. Çünkü genel olarak ucuzluğa kaçtıkları söylenebilir. Bu detayları rehberin ilgili bölümlerinde göreceksiniz. O halde başlayalım.

Rehber standart bölümlerden oluşuyor:


1. Bölüm: Dış Tasarım – Etiket Bilgileri ve Kablolar
-Kablo Yapısı-
-Kablolar-

2. Bölüm: İç Tasarıma Genel Bakış
– Fan Yapısı
-İç Yapı-
3. Bölüm: Primary Side
– EMI Filtresi
4. Bölüm: APFC Bölümü
- Bridge Rectifier Hesaplamaları ve Neden 110V ile Uyumsuz Olduğu -
5. Bölüm: Secondary Side
6. Bölüm: Filtreleme ve Regülasyon Bölümü
-Filtreme-
-Regulasyon Tipi-
-Supervisor IC-

7. Bölüm: Genel Değerlendirme
-Regulasyon-
-Verimlilik-
-Ripple Değerleri-

-Hold-Up ve Power_OK Süresi-
-Korumalar-
-Fan Hızları ve Ses Testleri-

8. Bölüm: Testler - Sonuç

1. Bölüm: Dış Tasarım – Etiket Bilgileri ve Kablolar

1755342471310.webp


1755342517775.webp


Model: H3-650


Gördüğünüz gibi güç kaynağının 12V kanalındaki kayıp oldukça düşük. Bu da tabii ki bağımsız regülasyon ya da DC-DC dönüştürücü kullanıldığını gösteriyor. Öte yandan AC giriş kısmına baktığımızda sadece 230V desteği bulunduğunu görüyoruz. Bu noktada maliyetten kısmaya gidildiği söylenebilir. Bridge rectifier bölümünde buna ayrıca değineceğim.

-Kablo Yapısı-

1755343008088.webp


Kablolar siyah kaplamalı. Neredeyse tüm kablolar 18 AWG kalınlığında. Bazı kesitlerde ise 20 AWG kablo kullanılmış. Ayrıca kablo uzunlukları da gayet yeterli.

-Kablolar-
1755355778928.webp


1755342793522.webp


1x ATX 20+4 pin;
2x EPS/ATX12V 4+4 pin;
2x PCI-E Güç 6+2 pin;
8x SATA;
2x Molex;
1x FDD.


Neredeyse tüm kablolar 18 AWG kalınlığında.


2. Bölüm: İç Tasarıma Genel Bakış
– Fan Yapısı

1755343229952.webp


Modeli: Yate Loon D12SH-12

Fan sleeve yataklı, yani burada maliyetten kısmışlar. Sleeve bearing fanlar uzun ömürlü değil ve yüksek sıcaklıklara dayanamaz. Bir süre sonra fandan ses gelmeye başlarsa şaşırmayın.

-İç Yapı-

1755343995488.webp


Gördüğünüz gibi PCB tasarımı oldukça sade ve şık görünüyor. Ancak en dikkat çekici nokta, bridge rectifier’ın herhangi bir soğutucuya bağlı olmaması. Bu durum bile zaten neden 110v'u desteklemediğinin bir göstergesi. O zaman gelin EMI filtresinden başlayalım.

3. Bölüm Primary Side – EMI Filtresi


emı fşkrt.webp




Gördüğünüz gibi EMI filtresi eksiksiz. Güç girişinde 4 adet Y kapasitörü, 1 adet MOV, 1 adet X kapasitörü, 2 adet common choke bobini ve son olarak 1 adet sigorta bulunuyor. NTC ise burada yer almıyor. Bu kısım gayet iyi sayılır.


Bu arada PCB tasarımı size de bir yerden tanıdık geldi mi? Gelmediyse söyleyeyim, FSP Hydro K Pro 750W modelinin PCB’si de çok benzer yapıda.

1755346252621.webp



4. Bölüm APFC Bölümü

apfcc.webp



Gördüğünüz gibi APFC devresi standart bileşenlerden oluşuyor. Ayrıca sol kısımda NTC’yi görebiliyorsunuz; bu da olumlu bir işaret. Ne yazık ki bobin ve bulk kapasitörün arkasındaki MOSFET’lerin veya boost diyotunun modelleri belli değil.


1755347435976.webp


Yüksek ihtimalle 3 adet anahtarlama için mosfet, 1 adette AC - DC doğru akım için boost diyotu bulunuyordur.



- Bridge Rectifier Hesaplamaları ve Neden 110V ile Uyumsuz Olduğu -

1755348742034.webp


Maalesef model numarası belli değil.

Gelelim bu güç kaynağının neden 110V ile uyumsuz olduğuna. Bu kısmı isteyen atlayabilir; merak edenler okumaya devam edebilir.

İlk olarak 110V ve 230V nedir, onu anlatayım. Dünyanın her yerinde Türkiye’de olduğu gibi 230V kullanılmıyor. Amerika ve Çin gibi ülkelerde 110V standarttır. Peki bu 110V neden kullanılıyor derseniz

Güvenlik: Daha düşük voltaj, elektrik çarpması riskini azaltır.
Tarihsel altyapı: ABD ve bazı ülkeler elektrik şebekelerini erken dönemde kurarken 110V sistemini benimsediler; sonra değiştirmek maliyetli olurdu.

Şimdi gelelim hesaplamalara:


Yukarıda da dediğim gibi, bridge rectifier’ın modeli belli değil. Yani kaç amper çekebildiğini veya VRRM voltajını tam olarak bilmiyoruz. Ama merak etmeyin, şimdi size formüllerle göstereceğim: bu güç kaynağı için bridge rectifier en az kaç amper olmalıymış, böylece neden 110V ile çalışamadığını anlayacağız. Hadi başlayalım.

Öncelikle prizden çekilen watt miktarını bulmamız gerek. Bu güç kaynağı white 80+ sertifikaya sahip. Fakat testlerde %85(bronze) çıkıyor. Yani verimliliği 0.85 olarak alacağım.



Verimlilik: 0.85
Güç: 650W


1755356709325.webp


Gördüğünüz gibi, güç kaynağı prizden 812,5W çekiyor. Peki, bu kadar watt ve akımı kaldırabilecek bir bridge rectifier’ı nasıl hesaplarız, gelin ona bakalım:


1755356780804.webp



PF değerini 0.95 alma sebebim güç kaynağında APFC olmasından dolayı. Olmazsaydı farklı bir değer almam gerekecekti. 200v alma sebebim ise şebekenin her zaman stabil olmamasındna dolayı. 200V en kötü senaryo gibi düşünülebilir.

Gördüğünüz gibi sonuç 4 amper çıktı. Bu psu için en en az 5 amperlik bir bridge rectifier gerek. Bu değerin üzerine %50 lik bir güvenlik payı koyduğumuzda 6 yani düz hesap 7 veya 8 amperlik bir bridge rectifer'ın kullanılacağını anlıyoruz. Peki bu ne ifade ediyor bize? Gelin onuda göstereyim:

Bridge rectifier çalışırken üzerinden akım geçiyor, tabii. Akım geçen her elemanda olduğu gibi, üzerinde bir miktar enerji ısıya dönüşür; yani bir nevi ısınır. Kaç watt'ın ısıya dönüştüğünüde hesaplayabiliyoruz.




1755356837369.webp

Vp deeğrini 1 alma sebebim bridge rectifier modelini bilmememden kaynaklanıyor. Normalde datasheetlerde bu değer verilir.

Devrede 4 W’lık bir kayıp var. Bu kayıp aslında iletkenlerde ve bileşenlerde oluşan I²·R kayıpları şeklinde ortaya çıkıyor ve ısıya dönüşüyor. PCB tasarımı bu ısıyı dışarı atacak şekilde yapılmış, bu yüzden 230 V için uyumlu.


Ancak aynı gücü 110 V ile çalıştırmak istediğimizde akım yaklaşık 2 katına çıkar. Çünkü:



1755350180981.webp


Gerilim yarıya indiğinde, aynı gücü sağlamak için akım iki katına çıkar.(8W)
Akım iki katına çıkınca kayıplar I²·R formülüne göre yaklaşık 4 katına çıkar.

Bu durumda ısı artar, sıcaklık yükselir ve PCB’nin ısıyı atma kapasitesi yetersiz kalır. Sonuç olarak devre 110 V için uygun değil. Aşırı akım yüzünden en çok bridge rectifier veya giriş tarafındaki EMI/APFC bileşenleri ısınır; uygun soğutma yoksa çok kısa sürede (saniyeler–dakikalar içinde) gümleyebilir.

Gördüğünüz gibi bu sebeplerden dolayı bu devre 110v u kaldıramıyor. 110V u kaldırması için pcb üzerindeki bileşenlerin ve belirli yolların elden geçirilmesi gerekiyor.


-Bulk Kapasitör-

1755350883441.webp


Modeli: CapXon HS VENT 450 V, 330 μF 105 derece


Bu güç kaynağı için kapasitansı yeterli sayılır. CapXon markası genel olarak giriş seviye ürünler üretiyor. Ömür beklentisi ortalama
olur.


5. Bölüm
- Secondary Side

secondary.webp



Standart bileşenlerden oluşuyor.

6. Bölüm - Filtreleme ve Regülasyon Bölümü



1755352004794.webp






Gördüğünüz gibi tabiikide DC-DC regulasyonunu kullanıyor. Üzerinde EPZ49 330 16V polimer kapasitörler var. Sanırım xuanx adlı bir şirkete ait fakat emin değilim. 16v yeterli bir seçim. 12v'un 1.25 katını alacaksınız. Malesef mosfetler veya IC hakkında bilgi yok.





-Supervisor IC-

1755356313161.webp


Modeli: GB8313

İçinde belirli korumalar bulunuyor. Bu entegre PSU'nun beyni denebilir. Voltaj kanallarını kontrol ediyor.
Aşırı Gerilim Koruması (OVP)
Düşük Gerilim Koruması (UVP)
Power-Good (PGO) Çıkışı
PSON/ Kontrol Girişi
FPO/ Hata Çıkışı


Gibi özellikleri bulunuyor.



-Filtreme-

1755352793878.webp


Filtrelemede yer alan kapasitörler hem polimer hem de elektrolitik. Bazı kapasitörler FZC, bazıları ise Foai markasıyla üretilmiş. Teknik veri sayfasına göre, kapasitörlerin kullanım ömrü kapasitelerine bağlı olarak 2000 ila 5000 saat arasında yazılmış. Fakat çokda bir şey beklemenizi önermem.


7. bölüm Genel Değerlendirme - Testler

- Regülasyon-


1755353125379.webp

1755353139063.webp

1755353176542.webp


12v kanalı: 12.04
5v kanalı: 4.95
3.3c kanalı: 3.31

Gördüğünüz gibi güç kaynağı regülasyon konusunda gayet başarılı.


-Verimlilik-
1755353690694.webp


Görüldüğü üzere, güç kaynağı %100 yük altında %86 verimlilik göstermiş. Verimlilik %1 daha yüksek olsaydı silver sertifikaya ulaşabilirdi; ancak mevcut durumda bronz sertifikalı.


-Ripple Değerleri-
1755440692580.webp


Ripple değerleri rakiplerine nazaran çok fazla. Yüksek ihtimalle filtrelemede kullanılan noname kapasitörlerden dolayı bu şekilde.

12v kanalı: 70-100mv
5v kanalı: 0-50mv
3.3c kanalı: 0-50mv


-Hold-Up ve Power_OK Süresi-

Malesef Hold-Up ve Power_OK süresi hakkında elimde bilgi bulunmuyor.

-Korumalar-
OPP – aşırı yük güç koruması;
OVP – aşırı yüksek giriş voltajından;
OCP – aşırı akım koruması;
SCP – kısa devre koruması;


Malesef OTP ve UVP korumaları bulunmuyor.


-Fan Hızları ve Ses Testleri-

1755354449278.webp



Görüldüğü gibi, fan %100 yük altında 2500 RPM’e kadar çıkmış. Ses testi elimde yok, ama testi yapanlar fanın %80 yükten sonra duyulabildiğini söylemiş.


8. Bölüm
- Sonuç

FSP Hyper Pro H3-650W 80+, genel olarak giriş seviyesi ve ortalama bir PSU. Voltaj regülasyonu başarılı, ama sesi biraz yüksek. Ripple değerlerini bilmiyorum, ama muhtemelen ortalama seviyededir. Özellikle hazır kasalarda sıkça karşımıza çıkıyor. Karşınıza çıkarsa artık ne bekleyeceğinizi biliyorsunuz.

Aşağıda beğendiğim ve beğenmediğim kısımlara bakabilirsiniz:

-beğendiğim kısımlar-


-Regülasyonu genel olarak başarılı.-
-Kullanılan bulk kapasitör ortalama sayılır.-
-Ana korumaları barındırıyor.-
-Bronz sertifikalı.-


-beğenmediğim kısımlar-

-Ripple değerleri çok fazla.-

-Sleeve yataklı fan uzun ömürlü olmaz. Zamanla ses seviyesinde artık yaşayabilirsiniz.-

-Filtreleme kısmında kullanılan noname kapasitörler. -
-Ses seviyesi biraz fazla.-

-Sadece 230v girişi destekliyor. 110v da olsa daha iyi olurdu.-
-OTP ve UVP korumaları bulunmuyor.-


Okuduğunuz için teşekkürler. İyi günler dilerim.




 

Dosya Ekleri

  • 1755342986095.webp
    1755342986095.webp
    161,8 KB · Görüntüleme: 45
  • 1755345356901.webp
    1755345356901.webp
    727,9 KB · Görüntüleme: 42
  • 1755345745513.webp
    1755345745513.webp
    147 KB · Görüntüleme: 45
  • 1755349300099.webp
    1755349300099.webp
    2,3 KB · Görüntüleme: 38
  • 1755349309488.webp
    1755349309488.webp
    2,2 KB · Görüntüleme: 41
  • 1755349506142.webp
    1755349506142.webp
    5 KB · Görüntüleme: 38
  • 1755349911142.webp
    1755349911142.webp
    2,6 KB · Görüntüleme: 40
  • 1755350172859.webp
    1755350172859.webp
    912 bayt · Görüntüleme: 39
  • emı fşkrt.webp
    emı fşkrt.webp
    722,7 KB · Görüntüleme: 45
  • 1755353643441.webp
    1755353643441.webp
    111,4 KB · Görüntüleme: 46
Son düzenleme:
Sanırım başlıktaki model bilgisi yanlış. İncelenen Hyper Pro ya da H3 Pro 650W olmalı, zaten Hyper K Pro serisinde 650W model yoktu sanırım.

Eğer öyleyse dediğiniz gibi köprü dogrultucunun çalışma gerilimi 200V - 240V, akım da 8A ve şuradaki incelemede model bilgisi GBU808 olarak gözüküyor.

 
Sanırım başlıktaki model bilgisi yanlış. İncelenen Hyper Pro'ya da H3 Pro 650W olmalı, zaten Hyper K Pro serisinde 650W model yoktu sanırım.

Eğer öyleyse dediğiniz gibi köprü dogrultucunun çalışma gerilimi 200V - 240V, akım da 8A ve şuradaki incelemede model bilgisi GBU808 olarak gözüküyor.


Evet yanlış olmuş hocam. FSP'nin bu model isimlendirmesi kafayı karıştırdı :D Kafam herhalde FSP Hydro k Pro 750W serisine gitti. Değiştirilmesi için rapor yolluyorum.

Eğer öyleyse dediğiniz gibi köprü dogrultucunun çalışma gerilimi 200V - 240V, akım da 8A ve şuradaki incelemede model bilgisi GBU808 olarak gözüküyor.

Doğru tahmin etmişim. 8A koymuşlardır.

@Andar Han, Bu arada teşekkürler hocam. Attığınız testlerde ripple değerleride verilmiş. O kısmı bulamamıştım. Rehbere ekleyeyim.