R7 9800X3D G.Skill 6000 CL30 M-Die RAM Tweak

Öncelikle merhaba.

Elimde G.Skill 6000 MT/s CL30 1.35V 2x16 GB single rank bellekler var. Bu RAM'leri sırasıyla 6000 CL30, 6200 CL28 ve 6400 CL30’da sıkı (tight) subtiminglerle çalıştırdım. En iyi sonucu 6400 verdi. ZenTimings görüntüsünü paylaşacağım. Bu haliyle kalması yeterli mi, yoksa biraz daha timinglerle oynanabilir mi?
Gear Down kapatınca tPHYRDL mismatch hatası oluştuğundan BIOS üzerinden eşitleme yapmam gerekti, 35’te sabitledim. tRRDL 8, tWTRL 14 ayarlarında sistem boot etmedi; CPU kırmızı LED yandı. Bu yüzden tRRDL 12, tWTRL 16'da bıraktım. tRDRDSCL 4'te hata verdi, 6 ya da 8’de stabil çalışıyor. tWRWRSCL ise 8’de sabit kaldı. Zamanlamalar bu şekilde.

Bellekler Hynix M olduğu için fazla voltaj istiyor, ayrıca tRCD 37 altına inmiyor. Zaten 6400 için 38 öneriliyor ama şu an için 37'de bıraktım. Aynı şekilde tRP de Hynix M olduğundan 37 altında stabil değil. A-die olsaydı büyük ihtimalle 34-36’da stabil çalışacaktı.

6000 CL26 1.5V VDD denedim fakat stabil değildi. Aynı şekilde 6200 ve 6400 CL26’yı 1.55V ile denedim, ancak boot etmedi; CPU kırmızı LED ışığı yandı, Clear CMOS yapmak zorunda kaldım. 6400 CL30 şu anlık 1.5V VDD’de sweet spot gibi duruyor. Daha fazla voltaj vermek istemiyorum. 1.5V altında 24 saat Prime95 Large FFT testinde RAM'ler maksimum 43°C'ye ulaştı. Altta RAM’lere üfleyen bir fan mevcut.

İşlemci 9800X3D, PBO +200’de; en iyi çekirdekler -10, diğerleri -15’te stabil çalışıyor. 6400’de Nitro mod 1/2/0’da boot etti. 6000 CL30 sıkı zamanlamalarda PyPrime sonucu 7.1 iken, 6400 CL30’da bu değer 6.7’ye kadar düştü. 2133 FCLK, Linpack testinde stabil GFlops veriyor; 2200 ise tam olarak stabil değil, değerlerde oynama oluyor. Aynı şekilde y-Cruncher VT3 testinde 6 saat boyunca stabil sonuç verdi.

tRAS’ı 126’da (register limit) bıraktım. A-die belleklerde 30’da stabil çalışıyordu fakat M-die, 50 altında oyunlarda stutter yapıyor. Aynı şekilde tC’yi de çok düşürmedim, 58’de bıraktım. Belirttiğim gibi M-die, A-die’a göre çok daha fazla voltaj istiyor. 1.5V’ta yapabileceğim maksimum bu mudur, yoksa daha ötesi mümkün mü?

6400 CL26 ya da 6200 CL26 büyük ihtimalle 1.65V ve üzeri isteyecek. 1.55V’ta boot bile etmedi. 6000 CL26’da boot etse de stabil değildi, doğrudan hata verdi. Ek olarak, AIDA64'ü gecikme (latency) ölçümünde çok kararlı bulmadım. 6000 CL30 sıkı subtiminglerde, Gear Down kapalıyken bile 70 ns verdi. 6400 CL30’da ise 65 ns'e sabitledi. Fakat PyPrime’da 7.1 iken 6.7 değerine düşmesi ilerleme sağladığını gösteriyor.

Konu hakkında bilgisi olan herkesi katkı sağlamaya davet ediyorum. Şimdiden teşekkür ederim.

@deadfellow @11115

deadfellow dedi:

6400 C26 en az 1.7 isteyecektir veya daha fazlasını, 6400 C28'i belki 1.6 civarında yakalayabilirsin. Zamanlamaların gayet normal bir problem göremiyorum. Zaten tras/trc'nin pek bir etkisi yok.

Genişletmek için tıkla...

Küçültmek için tıkla...

Çok teşekkürler. 1.5V VDD uzun vadede sizce günlük kullanımda bir sıkıntı yaratır mı? 6400 CL28 ayarında 1.5V ve 1.55V VDD denedim, boot etti fakat Prime95 Large testinde her ikisi de 2 saat sonra hata verdi. Büyük ihtimalle 1.55V - 1.6V aralığında stabil olur ama sizce buna gerek var mı? Bu haliyle bana da iyi gibi göründü.

AIDA64'te 60 ns altında olması gerekmiyor mu sizce? 7800X3D ile aynı bellek değerlerinde 56-57 ns civarı sonuçlar alıyordum. Ayrıca AIDA64'te read/write değerleri de pek içime sinmedi. 2133 FCLK ile bant genişliğini neredeyse tam kullanması gerekirken, tam tersi şekilde 67 read - 95 write - 66 copy değerlerinde kaldı. 2200 FCLK yaptım, değerler yine benzerdi. Bu da biraz garibime gitti, sizce normal midir?

tWTRL 14 ve tRRDL 8 ile sistemin boot etmemesi de beni şaşırttı. Gear Down kapalı olduğundan mı kaynaklanıyor bilmiyorum.
Forumlarda sık sık görüyorum: '1.5V-1.6V VDD üzeri vermeyin, RAM’leri uçurursunuz' gibi uyarılar yapılıyor. Bu ne kadar gerçeği yansıtıyor, emin değilim. Soğutma yeterliyse 1.7V’a kadar çıkmak tecrübenize göre sıkıntı yaratmaz diyebilir miyiz?"

deadfellow dedi:

RAM'leri soğutabildiğin sürece(65 derece altı) bir sorun yaratmaz. Ben yaklaşık 2.5 senedir 1.6/1.7 VDD ile kullanıyorum ve hiçbir degredasyon yok. AIDA'nın verdiği NS değerinin hiçbir önemi yok yCruncher ya da Clam bench yapmalısın. 2200 FCLK stabil olmadığı için throttle ediyor olabilir bant genişliğini. Forumlarda 1.5V üstü vermeyin RAM'leri uçurursun diyenlerin bilgili olduğunu hiç düşünmüyorum.

Genişletmek için tıkla...

Küçültmek için tıkla...

Çok sağ olun, içimi rahatlattınız. Bir süre bu şekilde kullanıp deneyimlemeyi düşünüyorum. 2-3 gündür oyunlarda herhangi bir sıkıntı yaratmadı. Sadece Buildzoid’in de bahsettiği gibi, tRAS değeri 30 iken CS:GO gibi FPS oyunlarında ciddi stutter oluşuyor. Stabiliteyi ciddi anlamda bozdu. M-die bellekler düşük tRAS değerini sanırım sevmiyor. Şimdilik 126’da bıraktım.

tRCD ve tRP için M-die belleklerde 37 değerinin uzun vadede stabil olup olmayacağından emin değilim, gerekirse 38 yapabilirim. RAM'ler şu ana kadar asla 45°C’nin üzerine çıkmadı. Konudaki sistem fotoğrafını da paylaştım. Alttaki fan olmasa 55°C’yi görüyor ama fanla birlikte yük altında 40-45°C arasında kalıyor. Oyunlarda maksimum 40°C gördüm.

Birkaç hafta bu ayarlarda kullanmayı düşünüyorum, sonrasında 1.6-1.65V VDD ile CL28 denemeyi planlıyorum. Hâlihazırda 1.55V VDD denemiştim. Oyunlarda sıkıntı çıkarmasa da Prime95 Large testinde 2 saat sonunda hata verdi. Diğer programlar ise hata bulamadı, bu da ilginç. Ama değip değmeyeceğinden tam emin değilim. Bu hâliyle gerçekten stabil mi, ondan da emin değilim. Çünkü bazen testler hata vermese bile oyunlarda sıkıntı yaşanabiliyor.

Prime95 ile biraz daha test etmeyi düşünüyorum. Şu ana kadar en iyi hatayı o buldu. TestMem5 (Anta Extreme) ya da 1usmus profiliyle 6400 CL28 1.5V VDD ayarlarında 3’er saat test yaptım, ikisi de hiçbir hata bulmadı. y-Cruncher’da da 3 saatlik testte hata çıkmadı. Bu yüzden Prime95’in iyi bir test aracı olduğunu düşünüyorum.

Karhu’yu satın almadım, gerekli mi emin değilim. O da sistemde ciddi bir stabilite sorunu yoksa hemen hata vermiyor. Minimum 6-8 saatlik test yapmak gerekiyor.

6000 CL30 ayarında 2000 FCLK, 6200 CL28 ayarında 2067 FCLK ve 6400 CL30 ayarında 2133 FCLK ile test yaptım. Bu üçü bant genişliği açısından kısmen benzerdi. Beklentim AIDA64 sonuçlarında read: 67-68, write: 98-99, copy: 67-68 civarındaydı. 7800X3D ile sonuçlar tam da bu şekildeydi. 2200 FCLK büyük ihtimalle tam stabil olmadığından bant genişliğini artırmadı. Ancak 2133 ve 2067 FCLK ile de benzer sonuçlar çıkınca şaşırdım. 2167 FCLK ayarını denemeyi ise pek düşünmedim.

Sizce bu copy/write değerlerini AIDA64 doğru ölçüyor mu? ns konusunda size katılıyorum, program kesinlikle tutarsız çalışıyor. Clam Bench hiç kullanmadım ama PyPrime ile şu an 6.7 sonucu alıyorum. y-Cruncher da 6 saat stabil çalıştı. VT3 testinde 7.85 x 10^9 bits/sec şeklinde ilerliyordu. ns değeri için y-Cruncher’da tam olarak hangi testi gerçekleştirmem gerekiyor? Teşekkürler.

deadfellow dedi:

RAM'leri soğutabildiğin sürece(65 derece altı) bir sorun yaratmaz, yaratacağı sorun hata vermesi ya da BSOD olur RAM'lere gene fiziksel olarak zararı olmaz. Ben yaklaşık 2.5 senedir 1.6/1.7 VDD ile kullanıyorum ve hiçbir degredasyon yok. AIDA'nın verdiği NS değerinin hiçbir önemi yok yCruncher ya da Clam bench yapmalısın. 2200 FCLK stabil olmadığı için throttle ediyor olabilir bant genişliğini. Forumlarda 1.5V üstü vermeyin RAM'leri uçurursun diyenlerin bilgili olduğunu hiç düşünmüyorum.

Genişletmek için tıkla...

Küçültmek için tıkla...

Ek olarak, konuda bahsettiğim tRRDL 8 ve tWTRL 14 ayarlarında sistem boot etmedi, CPU kırmızı ışık verdi. tRDRDSCL 4’te de error aldı. Bu timing’lerin Gear Down ile bir alakası olabilir mi? Gear Down açıkken 6400 MHz'de bu değerlerle sistemin boot ettiğini hatırlıyorum çünkü.

Bu timing’lerin şu anki ayarlarla boot etmemesi muhtemelen performans açısından çok büyük fark yaratmayacaktır ama yine de merak ettim. Gear Down için çoğu yerde stabiliteyi bozduğu yönünde yorumlar gördüm. Zaten PHY'ler 35-37 olarak train etti; PMU Training’de 1 değerini verdiğimde her iki belleği de 35'te eşitledi. Gear Down açıkken bu değerler 36’ya çıkıyor. Sizce Gear Down açık mı kalmalı? Daha sıkı zamanlamalar ya da uzun vadeli stabilite açısından bir avantaj ya da dezavantaj yaratır mı? PHY eşleşmesini de bozuyor çünkü; manuel olarak 35-35 şeklinde düzeltmem gerekti.

deadfellow dedi:

Discord'um buradaki nickimle aynı eklersen Karhuu lisansımı seninle paylaşırım. Ek olarak 15 saatlik testte 1 tane bile hata bulsa bu bir problem çünkü yavaş yavaş işletim sistemini bozabilir. Geardown açarsan çok daha kötü olur o yüzden GDM kapalı kalsın ve zamanlamaları oynamana gerek yok. tWTRL 14 sana hiçbir şey kazandırmayacak zaten ekstrem OC yapanlar bile tWTRL'yi 16 kullanıyor. PHY trainine gelirsek onun da denildiği kadar önemi yok, 4 slotlu anakartlarda matchlenmemesi normal ama BIOS'tan ekstra ayarla yapılabiliyor.

Genişletmek için tıkla...

Küçültmek için tıkla...

Çok teşekkür ederim ilginiz, alakanız ve desteğiniz için tekrar. Şimdilik birkaç hafta boyunca bir sıkıntı olup olmadığını gözlemlemeye çalışacağım. Eğer sorun çıkmazsa CL28 kullanmaya karar verebilirim. O zaman Karhu gibi daha derin test araçlarına ihtiyaç duyacağım büyük ihtimalle.

tWTRL 14 yaptığımda sistem direkt boot edemedi, döngüye girdi. CMOS pinlerinden sıfırlamadıkça kendine gelemedi. PHY konusunu ise daha önce bahsettiğim gibi PMU Training’den hallettim; değeri 1 olarak girince 35’te eşitledi. Ne kadar önemli bilmiyorum ama match kalması bana göre iyi olur. Şu anlık sistem stabil devam ederse bu da bana yeterli olacak zaten. Zamanlamalar da sizin dediğiniz gibi şu an için iyiyse, daha fazla kurcalamayı düşünmüyorum. Çünkü her müdahalede sistem boot loop’a giriyor ve uğraşması oldukça yorucu oluyor.

Sadece read/write değerleri kafamı kurcalıyor. 7800X3D’de belirttiğim değerleri alabiliyordum; ancak 9800X3D’de sanki bandwidth biraz düşmüş gibi. Ya AIDA64 yanlış ölçüyor ya da TUF Gaming BIOS’unda bir sıkıntı var, emin olamıyorum. Zaten BIOS’lar da muhtemelen daha tam oturmadı. Zamanla düzelecektir diye umuyorum.

deadfellow dedi:

Discord'um buradaki nickimle aynı eklersen Karhuu lisansımı seninle paylaşırım. Ek olarak 15 saatlik testte 1 tane bile hata bulsa bu bir problem çünkü yavaş yavaş işletim sistemini bozabilir. Geardown açarsan çok daha kötü olur o yüzden GDM kapalı kalsın ve zamanlamaları oynamana gerek yok. tWTRL 14 sana hiçbir şey kazandırmayacak zaten ekstrem OC yapanlar bile tWTRL'yi 16 kullanıyor. PHY trainine gelirsek onun da denildiği kadar önemi yok, 4 slotlu anakartlarda matchlenmemesi normal ama BIOS'tan ekstra ayarla yapılabiliyor.

Genişletmek için tıkla...

Küçültmek için tıkla...

R7 7800X3D’den R7 9800X3D’ye geçince açıkçası oyun açısından biraz pişman oldum diyebilirim. RAM’den tamamen bağımsız olarak bazı oyunlarda aralarda stutter giriyor ve bu durum beni rahatsız ediyor. RAM’i stok ayarlarında kullanıyorum; 4800 MHz ya da düz EXPO I açıyorum ama yine de %1 FPS değerleri bana sorunlu gibi geliyor. Belki şansa bana öyle denk gelmiştir, emin değilim. En güncel chipset ve BIOS da yüklü aslında. Belki bazı oyunlar henüz tam optimize edilmemiş olabilir.

Örneğin RDR 2'de, ister Vulkan ister DX12 olsun fark etmiyor; zaman zaman ciddi stutter giriyor. Chivalry 2’de de aynı şekilde %1 low değerleri düşük çıkıyor. Ama CS:GO, LoL, Valorant gibi oyunlarda hiçbir sıkıntı yaşamadım. Cyberpunk 2077 ve Witcher gibi oyunlarda da bir problem görmedim.

Ancak örneğin Space Marine 2’de ana hikâye modunda çok nadiren -belki 30 dakikada bir- stutter giriyor. Online coop modunda ise, botlarla operasyon yaparken ya da haritada dolaşırken ciddi stutter giriyor, sonra bir süreliğine düzeliyor, sonra tekrar başlıyor. 3D V-Cache’in yoğun kullanımı mı buna sebep oluyor, emin değilim.

Sizce bu sorunlar oyunların optimizasyon eksikliğinden mi kaynaklı, yoksa işlemci tarafında bir problem olabilir mi? Siz de aynı işlemciyi kullandığınız için sormak istiyorum: Bu 3D işlemcilerde zaman zaman yaşanan kötü %1 low FPS değerleri sizde de gözlemleniyor mu? Arada sırada stutter fark ettiğiniz oluyor mu? Teşekkür ederim.

deadfellow dedi:

Write değerini arttırmak istiyorsan BIOS'tan bankgroupswap modunu SWAP apu olarak değiştir 3,4 GB/S verecektir. Diğer değerler tamamıyla FCLK ve zamanlamaya bağlı ama zamanlamanda bir problem yok o yüzden FCLK diye düşünüyroum. Ama tekrar demek isterim ki AIDA güvenilir bir program değil ve hwbot kullanan kimse performans metriği olarak kullanmıyor .

Genişletmek için tıkla...

Küçültmek için tıkla...

Anladım, teşekkür ederim. FCLK 2133'ün stabil olduğunu düşünüyorum çünkü Linpack'ta GFLOPS değeri sürekli 479–480 civarında seyretti. Çok dalgalanma yaşanmadı, hep sabit kaldı. Stabil olmasa muhtemelen çok daha inişli çıkışlı olurdu. 2200 FCLK’da ise değerler biraz dalgalanıyordu.